• MATKA BOŻA CZĘSTOCHOWSKA: kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneMATKA BOŻA CZĘSTOCHOWSKA
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
link to OUR LADY of PERPETUAL HELP in SŁOMCZYN infoLOGO PORTALU

Rzymskokatolicka Parafia
pw. św. Zygmunta
05-507 Słomczyn
ul. Wiślana 85
dekanat konstanciński
archidiecezja warszawska

  • św. ZYGMUNT: kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
LINK do Nu HTML Checker

pełna lista:

wyświetlKliknij by wyświetlić pełną listę

displayClick to display full list in English


Martyrologium duchowieństwa — Polska

XX w. (lata 1914 – 1989)

dane osobowe

wersja:

EnglishClick to display this bio in English

link to PERSONAL RECORD - ENGLISH VERSIONClick to display this bio in English
  • KOWNACKI Marcin Stanisław, źródło: archiwum.allegro.pl, zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOKOWNACKI Marcin Stanisław
    źródło: archiwum.allegro.pl
    zasoby własne

nazwisko

KOWNACKI

imiona

Marcin Stanisław

  • KOWNACKI Marcin Stanisław - Tablica pamiątkowa, katedra pw. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty, Toruń, źródło: gdansk.ipn.gov.pl, zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOKOWNACKI Marcin Stanisław
    Tablica pamiątkowa, katedra pw. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty, Toruń
    źródło: gdansk.ipn.gov.pl
    zasoby własne
  • KOWNACKI Marcin Stanisław - Tablica pamiątkowa, kruchta, katedra pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Pelplin, źródło: zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOKOWNACKI Marcin Stanisław
    Tablica pamiątkowa, kruchta, katedra pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Pelplin
    źródło: zasoby własne

funkcja

kapłan diecezjalny

wyznanie

Kościół łaciński (rzymskokatolicki) RKwięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.09.21]

diecezja / prowincja

diecezja chełmińskawięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2012.11.23]

data i miejsce
śmierci

18.05.1942

na trasie KL Dachau ‐ Monachium ‐ TA HartheimNiemcy (Bawaria) ‐ Austria

alt. daty i miejsca
śmierci

17.06.1942 (data „świadectwa śmierci” KL Dachau)

szczegóły śmierci

W czasach zaboru pruskiego, w trakcie pobierania nauk w niem. Königliches Kaiser Wilhelm–Gymnasium (pl. Królewskie Gimnazjum im. Cesarza Wilhelma) w Ostródzie, wydalony ze szkoły za polską „konspiracyjną działalność niepodległościową”. Naukę kończył w Metz we Francji i w Baden–Baden w Niemczech.

Po niemieckim i rosyjskim najeździe na Rzeczpospolitą w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, po rozpoczęciu okupacji niemieckiej, aresztowany przez Niemców 26.10.1939.

Po areszcie w Golubiu przewieziony do obozu internowania VSH Obory.

Następnie od 02.11.1929 przeniesiony do obozu VSH Graudenz w Grudziądzu, skąd 22.02.1940 przetransportowany do obozu koncentracyjnego KL Stutthof.

Stamtąd 09‐10.04.1940 przetransportowany do obozu koncentracyjnego KL Sachsenhausen, a 14.12.1940 do obozu koncentracyjnego KL Dachau.

W końcu — całkowicie wycieńczony — wywieziony w tzw. niem. „Invalidentransport” (pl. „transport inwalidów”) do Centrum Eutanazyjnego TA Hartheim, gdzie miał zostać zamordowany w komorze gazowej.

Nie dotarł — prawd. zmarł na pierwszym etapie drogi do Centrum Eutanazyjnego TA Hartheim, na drodze do Monachium, i tam wyrzucony z samochodu, po czym spalony w miejskim krematorium.

alt. szczegóły śmierci

Według niektórych źródeł po aresztowaniu przetrzymywany w obozie VSH Dembowalonka w Dębowej Łące.

Następnie od 06.12.1939 więziony w obozie VSH Culm w klasztorze w Chełmnie, skąd przetransportowany do obozu koncentracyjnego KL Stutthof.

przyczyna śmierci

eksterminacja: zagazowanie w komorze gazowej

sprawstwo

Niemcy

data i miejsce
urodzenia

05.11.1886

Wąbrzeźnodziś: gm. Wąbrzeźno miasto, pow. Wąbrzeźno, woj. kujawsko‐pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]

alt. daty i miejsca
urodzenia

15.11.1886

prezbiterat (święcenia)
ordynacja

29.03.1914 (katedra pelplińskawięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.11.14]
)

szczegóły posługi

1935 – 1939

proboszcz — Wrockidziś: gm. Golub‐Dobrzyń, pow. Golub‐Dobrzyń, woj. kujawsko‐pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]
⋄ parafia RK pw. św. Marcina Biskupa i Wyznawcy ⋄ dekanat RK Golubdziś: dzielnica w Golubiu‐Dobrzyniu, gm. Golub‐Dobrzyń, pow. Golub‐Dobrzyń, woj. kujawsko‐pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.09.02]

1923 – 1935

kuratus/rektor/ekspozyt — Lipnicadziś: gm. Szamotuły, pow. Szamotuły, woj. wielkopolskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
⋄ kościół RK pw. św. Michała Archanioła ⋄ Golubdziś: dzielnica w Golubiu‐Dobrzyniu, gm. Golub‐Dobrzyń, pow. Golub‐Dobrzyń, woj. kujawsko‐pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.09.02]
, parafia RK pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej Panny i Męczennicy ⋄ dekanat RK Golubdziś: dzielnica w Golubiu‐Dobrzyniu, gm. Golub‐Dobrzyń, pow. Golub‐Dobrzyń, woj. kujawsko‐pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.09.02]

1921 – 1923

kuratus/rektor/ekspozyt — Grudziądzdziś: pow. Grudziądz miasto, woj. kujawsko‐pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
⋄ Zakład Karny ⋄ kościół RK pw. Podwyższenia Krzyża Świętego ⋄ parafia RK pw. św. Mikołaja Biskupa i Wyznawcy (farna) ⋄ dekanat RK Grudziądzdziś: pow. Grudziądz miasto, woj. kujawsko‐pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]

1918 – 1921

kuratus/rektor/ekspozyt — Chełmnodziś: gm. Chełmno miasto, pow. Chełmno, woj. kujawsko‐pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
⋄ dom Zgromadzenia i szpital, Szarytki FdlC ⋄ kościół RK pw. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty ⋄ parafia RK pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny ⋄ dekanat RK Chełmnodziś: gm. Chełmno miasto, pow. Chełmno, woj. kujawsko‐pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
— także: kapelan ss. Szarytek FdlC i prefekt konwiktu dla chłopców, 1920‐1921 dyrektor Liceum Miejskiego dla dziewcząt (prawd. Żeńskiego Gimnazjum dla Uchodźców z Kresów)

wikariusz — Nowa Cerkiewdziś: gm. Chojnice, pow. Chojnice, woj. pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.09.02]
⋄ parafia RK pw. św. Marii Magdaleny ⋄ dekanat RK Tuchola / Chojnicenazwy/siedziby dekanatu
dziś: woj. kujawsko‐pomorskie, Polska

wikariusz — Kamień Pomorskidziś: Kamień Krajeński, gm. Kamień Krajeński, pow. Sępólno Krajeńskie, woj. pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.09.02]
⋄ parafia RK pw. Najświętszej Maryi Panny i Apostołów św. Piotra i św. Pawła ⋄ dekanat RK Kamień Pomorskidziś: Kamień Krajeński, gm. Kamień Krajeński, pow. Sępólno Krajeńskie, woj. pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.09.02]

wikariusz — Radawnicadziś: gm. Złotów, pow. Złotów, woj. wielkopolskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.18]
⋄ parafia RK pw. św. Barbary Panny i Męczennicy

wikariusz — Grodzicznodziś: gm. Grodziczno, pow. Nowe Miasto Lubawskie, woj. warmińsko‐mazurskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.09.02]
⋄ parafia RK pw. Apostołów św. Piotra i św. Pawła

wikariusz — Skarlindziś: gm. Nowe Miasto Lubawskie, pow. Nowe Miasto Lubawskie, woj. warmińsko‐mazurskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.09.02]
⋄ parafia RK pw. św. Bartłomieja Apostoła

1916 – 1921

członkostwo — Toruńdziś: pow. Toruń miasto, woj. kujawsko‐pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]
⋄ Towarzystwo Naukowe

1910 – 1914

student — Pelplindziś: gm. Pelplin, pow. Tczew, woj. pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
⋄ filozofia i teologia, Seminarium Duchowne

uwagi

Urna z prochami — skremowanie nastąpiło prawd. w krematorium przy niem. Ostfriedhof (pl. cmentarz wschodni) w Monachium — od 1950 przechowywana jest na cmentarzu Am Perlacher Forst, w miejscu zwanym niem. Ehrenhain I (pl. „Gaj Pamięci nr 1”), w Monachium (odznaczona nr K4007)

inni związani
szczegółami śmierci

KOWNACKIKliknij by wyświetlić biografię Bronisław, KOMARKliknij by wyświetlić biografię Stanisław, KONIECZNYKliknij by wyświetlić biografię Julian, KOTLICKIKliknij by wyświetlić biografię Ignacy, KOTTKliknij by wyświetlić biografię Walenty, KOWALEWSKIKliknij by wyświetlić biografię Stanisław, KOWALSKIKliknij by wyświetlić biografię Jan (abp Maria Michał), KOZANECKIKliknij by wyświetlić biografię Adam, KOŹBIAŁKliknij by wyświetlić biografię Michał, KRAWCZYŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Roman, KROPLEWSKIKliknij by wyświetlić biografię Albin Jan, KRUKOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Józef, KRUPCZYŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Kazimierz Stanisław, KUBIŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Stanisław, KUKLAKliknij by wyświetlić biografię Stanisław, KULIŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Stefan, KUTZNERKliknij by wyświetlić biografię Leon, KWAŚKIEWICZKliknij by wyświetlić biografię Leon Henryk, KWIATKOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Bolesław, LEWANDOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Franciszek, LUDWICZAKKliknij by wyświetlić biografię Antoni Jan, LUDWIKKliknij by wyświetlić biografię Józef, LUDWIKIEWICZKliknij by wyświetlić biografię Stefan Ignacy, ŁABENTOWICZKliknij by wyświetlić biografię Zygmunt Piotr, ŁASZKIEWICZKliknij by wyświetlić biografię Stanisław, MAJKOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Hilary, MAKOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Aleksander, MARUSARZKliknij by wyświetlić biografię Stanisław, MATEUSZCZYKKliknij by wyświetlić biografię Teodor, MAZALONKliknij by wyświetlić biografię Beniamin Alojzy, MICHALEWSKIKliknij by wyświetlić biografię Jan, MICKIEWICZKliknij by wyświetlić biografię Leon, MIJAKOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Bogdan Józef, MOKSKliknij by wyświetlić biografię Stefan Andrzej, MOSZCZEŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Stanisław, MREŁAKliknij by wyświetlić biografię Franciszek Ksawery (o. Zygmunt), MŚCICHOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Antoni, MULLERKliknij by wyświetlić biografię Józef Stanisław Kostka, MUSZYŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Zygmunt, NAPIERAŁAKliknij by wyświetlić biografię Franciszek, NIEDZIELAKliknij by wyświetlić biografię Józef, NITECKIKliknij by wyświetlić biografię Antoni, NOAKKliknij by wyświetlić biografię Teodor, NOWAKKliknij by wyświetlić biografię Wincenty, NOWICKIKliknij by wyświetlić biografię Felicjan, NOWICKIKliknij by wyświetlić biografię Józef Henryk, OGŁAZAKliknij by wyświetlić biografię Józef Stanisław, OPRZĄDEKKliknij by wyświetlić biografię Jan (br. Marcin), ORYNTKliknij by wyświetlić biografię Piotr, OSIŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Henryk, PABICHKliknij by wyświetlić biografię Stanisław, PACEWSKIKliknij by wyświetlić biografię Antoni, BĄCZKOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Franciszek, BOLTKliknij by wyświetlić biografię Feliks, BREJSKIKliknij by wyświetlić biografię Jan Kazimierz, CHARSZEWSKIKliknij by wyświetlić biografię Ignacy, DEKOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Franciszek, DERKACZEWSKAKliknij by wyświetlić biografię Stanisława (s. Rafała od Przenajświętszego Oblicza), GALIKOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Roman Jan, GNILKAKliknij by wyświetlić biografię Paulina (s. Junilla), JARZĘBSKIKliknij by wyświetlić biografię Stanisław, JONEKKliknij by wyświetlić biografię Marta (s. Digna), KUCZAKliknij by wyświetlić biografię Franciszka (s. Gorgonia), LICZNERSKIKliknij by wyświetlić biografię Konstanty, ŁĘGOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Władysław Leonard, RUCIŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Franciszek, WILEMSKIKliknij by wyświetlić biografię Józef Alojzy, ZAREMBAKliknij by wyświetlić biografię Feliks, ZIEMIAŁKOWSKAKliknij by wyświetlić biografię Jadwiga (s. Dominika od Najświętszych Ran Pana Jezusa), MARCHLEWSKIKliknij by wyświetlić biografię Leonard, SZWEDOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Ignacy Mieczysław, ŚWIECZKOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Aleksander, ZIELIŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Paweł Mikołaj, BATKOKliknij by wyświetlić biografię Aleksander, BIELEŃKliknij by wyświetlić biografię Antoni, BOJUŁKAKliknij by wyświetlić biografię Bronisław Franciszek, BORZYSZKOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Józef, BROCKIKliknij by wyświetlić biografię Antoni, BUSZTAKliknij by wyświetlić biografię Antoni (o. Szymon), CZUBEKKliknij by wyświetlić biografię Józef, FLACZYŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Franciszek, GASIŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Ludwik, GOŁĘBIEWSKIKliknij by wyświetlić biografię Józef, GRABOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Zygmunt, GREGORKIEWICZKliknij by wyświetlić biografię Leon, HINZKliknij by wyświetlić biografię Tadeusz, KACZOROWSKIKliknij by wyświetlić biografię Michał, KĘDZIERSKIKliknij by wyświetlić biografię Franciszek, KLUNDERKliknij by wyświetlić biografię Jan, KOPAŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Konrad, ŁUBIEŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Jan, MAKOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Paweł (o. Brunon), MALINOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Konstanty Piotr, MAŃKOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Alfons, MARTENKAKliknij by wyświetlić biografię Jan, MIĘTKIKliknij by wyświetlić biografię Antoni, NAGÓRSKIKliknij by wyświetlić biografię Edmund, NIKLASKliknij by wyświetlić biografię Stanisław, NOWAKKliknij by wyświetlić biografię Stanisław Zenon, ODYAKliknij by wyświetlić biografię Józef Florian, ODYAKliknij by wyświetlić biografię Łucjan Józef, OLSZEWSKIKliknij by wyświetlić biografię Edward, OSSOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Jan Antoni, OSTROWSKIKliknij by wyświetlić biografię Franciszek Ksawery, PARTYKAKliknij by wyświetlić biografię Bolesław, PASTWAKliknij by wyświetlić biografię Antoni, PRABUCKIKliknij by wyświetlić biografię Bolesław Roch, PRYBAKliknij by wyświetlić biografię Leon Szymon, PTACHKliknij by wyświetlić biografię Alojzy Paweł, RADTKEKliknij by wyświetlić biografię Stefan Bolesław, ROGALSKIKliknij by wyświetlić biografię Jan, SADOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Anastazy, SOBISZKliknij by wyświetlić biografię Antoni, SOWIŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Emil Bronisław, STELLAKliknij by wyświetlić biografię Józef, TUSZYŃSKIKliknij by wyświetlić biografię Józef, WILAMOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Aleksander, WILCZEWSKIKliknij by wyświetlić biografię Franciszek Józef, WOLSKIKliknij by wyświetlić biografię Wacław, ŻUCHOWSKIKliknij by wyświetlić biografię Wacław

miejsca zagłady
nazwy obozów
(+ nr więźnia)

TA Hartheim: Od 05.1940 w niem. Tötungsanstalt (pl. Centrum Zabijania/Eutanazyjne) TA Hartheim, na zamku Schloss Hartheim w miejscowości Alkoven w Górnej Austrii, wchodzącym w skład kompleksu obozów koncentracyjnych KL Mauthausen‐Gusen, w ramach programu «Aktion T4», Niemcy mordowali ofiary — osoby niedorozwinięte psychicznie i niepełnosprawne — w komorach gazowych, za pomocą tlenku węgla. Do 24.08.1941 i formalnego zakończenia programu «Aktion T4» w TA Hartheim zamordowano ok. 18,000 osób. Od 04.1941 program rozszerzono o więźniów obozów koncentracyjnych. Większość, jeśli nie wszyscy, zamordowani tam duchowni z obozu koncentracyjnego KL Dachau byli zawożeni do TA Hartheim w tzw. niem. „Invalidentransport” (pl. „transport inwalidów”), więźniów chorych i według Niemców „niezdolnych do pracy” (początkowo pod pretekstem transferu do lepszego obozu) — po formalnym zakończeniu «Aktion T4» w ramach programu pod kryptonimem «Aktion 14 f 13». Szacuje się, że na tym etapie — do 11.12.1944 — w TA Hartheim zagazowano ok. 12,000 więźniów.
Uwaga: Podane w „Białej Księdze” daty śmierci zamordowanych w Schloss Hartheim są datami wywiezienia ofiar z ostatniego obozu koncentracyjnego, gdzie byli przetrzymywani. Nieznane są rzeczywiste daty śmierci — poza ok. 49 kapłanami, których nazwiska znalazły się na listach niem. „Invalidentransport”, ale którzy nie dotarli do TA Hartheim. Prawd. zginęli w dniu wyjazdu z KL Dachau, po drodze, z KL Dachau do Monachium, i ich ciała zostały w Monachium wyrzucone z transportu i skremowane. Śledztwo polskiego Instytutu Pamięci Narodowej IPN wskazuje, że pozostałe ofiary były mordowane natychmiast po przywiezieniu do Schloss Hartheim, ciała palone a prochy rozrzucane po pobliskich polach bądź do Dunaju. Dla ukrycia ludobójczych mordów Niemcy fałszowali zarówno daty śmierci (na przykład te zapisane w księgach obozu KL Dachau, które w „Białej Księdze” ukazane zostały jako daty alternatywne) jak i przyczyny śmierci. (więcej na: ipn.gov.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2019.05.30]
, pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.12.28]
)

«Aktion T4»: Niemiecki państwowy program eutanazyjny, systematycznego fizycznego mordu ludzi niedorozwiniętych psychicznie, przewlekle chorych psychicznie i neurologicznie — „eliminacji życia niewartego życia” (niem. „Vernichtung von lebensunwertem Leben”). W szczytowym okresie lat 1940‐1941 zamordowano ok. 70,000 osób, w tym pensjonariuszy szpitali psychiatrycznych w okupowanej przez Niemców Polsce — niemieccy formaliści odnotowali wówczas, że m.in. „dokonanie dezynfekcji [i.e. zagazowanie] 70,273 osób o oczekiwanym czasie życia do 10 lat zaoszczędziło żywność na kwotę 141,775,573.80 niemieckich marek”. Od 04.1941 programem objęto chorych psychicznie i „niepełnosprawnych” (co oznaczało niezdolnych do pracy) więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych — pod kryptonimem «Aktion 14 f 13». Zamordowano wówczas ok. 20,000 więźniów, m.in. w komorach gazowych w TA Hartheim mordowano polskich kapłanów przetrzymywanych w obozie koncentracyjnym KL Dachau. Innym „regionalnym przedłużeniem” «Aktion T4» był program «Aktion Brandt», w trakcie którego Niemcy mordowali przewlekle chorych, by zwolnić miejsca w szpitalach dla rannych żołnierzy. Szacuje się, że w tym programie zamordowano co najmniej 30,000 osób. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.12.28]
)

KL Dachau (nr więźnia: 22431Kliknij by wyświetlić biografię): KL Dachau w niemieckiej Bawarii, założony w 1933, stał się głównym niemieckim niem. Konzentrationslager (pl. obóz koncentracyjny) KL dla księży katolickich w czasie II wojny światowej: 09.11.1940 Reichsführer‐SS Heinrich Himmler, szef SS, Gestapo i niemieckiej policji, w wyniku interwencji Watykanu, podjął decyzję o przeniesieniu wszystkich duchownych przetrzymywanych w różnych obozach koncentracyjnych do obozu KL Dachau. Pierwsze większe transporty miały miejsce 08.12.1940. W KL Dachau Niemcy więzili ok. 3,000 kapłanów, w tym ok. 1,800 polskich. Kapłanów zmuszano do niewolniczej pracy na tzw. „Plantagach” — niem. „Die Plantage”, największym w Europie, zarządzanym przez ludobójcze SS ogrodzie ziołowym, składającym się z wielu szklarni, budynków laboratoryjnych i ziemi ornej, gdzie prowadzono eksperymenty z noymi lekami naturalnymi — przez wiele godzin, bez przerw, bez ochronnych ubrań, bez pożywienia. Pracowali przy budowach, m.in. krematorium. W barakach więziennych panował głód, szczególnie w latach 1941‐1942, zimą przejmujące zimno a latem nieznośny upał. Więźniowie zapadali na choroby, w szczególności gruźlicę. Na wielu przeprowadzano zbrodnicze „eksperymenty medyczne” — in 11.1942 ok. 20 kapłanów otrzymało zastrzyki z flegmony; od 07.1920 do 05.1944 ok. 120 poddanych zostało eksperymentom malarycznym. Ponad 750 polskich duchownych zostało przez Niemców zamordowanych, w tym wielu zagazowanych w ośrodku eutanacyjnym Scholoss Hartheim w Austrii. System obozów KL Dachau w szczytowym momencie miał ok. 100 podobozów niewolniczej pracy przymusowej — w południowych Niemczech i Austrii. Udokumentowanych zostało ok. 32,000 przypadków śmierci w obozie, tysiące zginęło bez śladu. W momencie oswobodzenia 29.04.1945 przez wojska USA ok. 10,000 na 30,000 więźniów było chorych… (więcej na: www.kz-gedenkstaette-dachau.deKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.08.10]
, pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2016.05.30]
)

KL Sachsenhausen: Przez niem. Konzentrationslager (pl. obóz koncentracyjny) KL Sachsenhausen, założony na terenach byłej wioski olimpijskiej w 07.1936, przeszły w 1940 setki polskich kapłanów. Zanim zostali przetransportowani to obozu koncentracyjnego KL Dachau, część z nich zginęła w KL Sachsenhausen. W obozie dokonywano zbrodniczych eksperymentów medycznych na więźniach. W latach 1942‐1944 ok. 140 więźniów pracowało nad fałszowaniem funtów brytyjskich, paszportów, wiz, pieczęci i innych dokumentów. Także i innych więźniów wykorzystywano do pracy niewolniczej, m.in. w zakładach lotniczych firmy Heinkel, w fabrykach firm AEG i Siemens. Przeciętnie w obozie przebywało ok. 50,000 więźniów. Razem przez KL Sachsenhausen i jego filie przeszło ponad 200,000, z których zginęły dziesiątki tysięcy. Tuż przed nadejściem Rosjan dokonano masowej ewakuacji obozu i jego filii (razem ok. 80,000 więźniów) na zachód — w tzw. „marszach śmierci” do innych obozów, m.in. do KL Mauthausen‐Gusen oraz KL Bergen‐Belsen. Obóz funkcjonował do 22.04.1945. Po zakończeniu działań wojennych Rosjanie zorganizowali tam tajny obóz dla jeńców niemieckich i „podejrzanych” żołnierzy rosyjskich. (więcej na: www.stiftung-bg.deKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.08.10]
)

KL Stutthof: W niemieckim niem. Konzentrationslager (pl. obóz koncentracyjny) KL Stutthof (ówcześnie na terenie Wschodnich Prus należących do Niemiec, dziś: wieś Sztutowo), którego budowę rozpoczęto 02.09.1939, w dzień po niemieckim ataku na Polskę i rozpoczęciu II wojny światowej, Niemcy przetrzymywali razem ok. 110,000‐127,000 osób pochodzących z 28 krajów, w tym 49,000 kobiet i dzieci. Zamordowali ok. 65,000 osób. W dniach 25.01‐27.04. 1945, wobec nacierającej armii rosyjskiej, Niemcy przeprowadzili ewakuację obozu. 09.05.1945, gdy na teren obozu wtargnęli żołnierze rosyjskim, było w nim tylko 100 więźniów. W początkowym okresie (1939‐1940) w KL Stutthof przetrzymywano księży z obszaru Pomorza, by później wysłać ich do obozu koncentracyjnego KL Dachau. Część została zamordowana już w KL Stutthof lub okolicy (na przykład w lesie Stegna). Także w późniejszym czasie wśród więźniów pojawiali się duchowni. (więcej na: www.stutthof.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.11.23]
, pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.07.06]
)

VSH Graudenz: W ramach «Intelligenzaktion» — akcji eksterminacji polskiej inteligencji na Pomorzu — Niemcy początkowo w 09.1939 przetrzymywali więźniów w więzieniu sądowym w Grudziądzu. Po jego przepełnieniu ludobójcza niemiecka paramilitarna organizacja Volksdeutscher Selbstschutz — decyzję o utworzeniu Selbstschutzu na ziemiach polskich zajętych przez wojska niemieckie podjęto w Berlinie 08‐10.09.1939 na konferencji pod kierownictwem Reichsführera‐SS Heinricha Himmlera (rozkaz powołaniowy z 20.09.1939), a powstające chaotycznie oddziały zostały bezpośrednio podporządkowane oficerom ludobójczej organizacji SS — zorganizowała niem. Volksdeutscher Selbstschutzhaft (pl. areszt Volksdeutscher Selbstschutz) VSH w budynku tzw. Internatu Kresowego przy ul. Chopina (w którym przed niemiecką inwazją, 31.03. 1937, mieszkało 97 chłopców). Przeszło przezeń ok. 4,000‐5,000 Polaków, w tym ok. 150 księży i ok. 100 nauczycieli i uczniów miejscowego seminarium nauczycielskiego. Większość zamordowano w pobliskich lasach (Księże Góry, Mniszek‐Grupa), część przewieziono następnie do obozów koncentracyjnych, a 200 chłopców — mieszkańców internatu — po pewnym czasie wywieziono na roboty przymusowe do Niemiec. Oczywiście zgodnie z „niemieckim prawem” — w obozie działał doraźny sąd kapturowy Volksdeutscher Selbstschutz, który „wydawał wyroki” decydując o losie więzionych Polaków. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.13]
)

VSH Obory: Niemiecki niem. Volksdeutscher Selbstschutzhaft (pl. areszt Volksdeutscher Selbstschutz) VSH dla duchowieństwa ziemi dobrzyńskiej (w diecezji płockiej) oraz sąsiadujących parafii diecezji chełmińskiej, założony 30.10.1939 przez członków ludobójczej paramilitarnej formacji niem. Volksdeutscher Selbstschutz — decyzję o utworzeniu Selbstschutzu na ziemiach polskich zajętych przez wojska niemieckie podjęto w Berlinie 08‐10.09.1939 na konferencji pod kierownictwem Reichsführera‐SS Heinricha Himmlera (rozkaz powołaniowy z 20.09.1939), a powstające chaotycznie oddziały zostały bezpośrednio podporządkowane oficerom ludobójczej organizacji SS — i agentów niem. Geheime Staatspolizei (pl. Tajna Policja Państwowa), i.e. Gestapo, w klasztorze oo. Karmelitów OCarm we wsi Obory ok. 18 km od Golubia Dobrzynia. Do 22.02.1940 więziono tam — w niezwykle trudnych warunkach, w środku bardzo ciężkiej zimy, bez ogrzewania i wierzchnich ubrań, na niezmienianej słomie w zimnych celach, bez zapewnionego pożywienia (swoją żywnością dzielili się z nimi okoliczni mieszkańcy), zmuszani do wykonywania niewolniczych prac przymusowych — 52 kapłanów katolickich i 3 siostry zakonne. Prawie wszystkich (dwóch, na skutek donosów lokalnej niemieckiej społeczności, wywieziono z obozu zamordowano w publicznych, masowych egzekucjach Polaków) wywieziono do obozów koncentracyjnych: początkowo KL Stutthof i KL Sachsenhausen. Większość z nich poniosła tam męczeńską śmierć. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.08.17]
, www.obory.com.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.12.28]
)

VSH Culm: Niemiecki niem. Volksdeutscher Selbstschutzhaft (pl. areszt Volksdeutscher Selbstschutz) VSH m.in. dla duchowieństwa ziemi chełmińskiej. Założony prawd. w 10.1939 w klasztorze Sióstr Miłosierdzia, i.e. Szarytek FdlC, w Chełmnie. 07.12.1939 Niemcy, prawd. członkowie ludobójczej paramilitarnej formacji niem. Volksdeutscher Selbstschutz — decyzję o utworzeniu Selbstschutzu na ziemiach polskich zajętych przez wojska niemieckie podjęto w Berlinie 08‐10.09.1939 na konferencji pod kierownictwem Reichsführera‐SS Heinricha Himmlera (rozkaz powołaniowy z 20.09.1939), a powstające chaotycznie oddziały zostały bezpośrednio podporządkowane oficerom ludobójczej organizacji SS — w ramach «Intelligenzaktion», czyli akcji eksterminacji polskiej inteligencji i warstw przywódczych, internowali tam kilkunastu polskich kapłanów, przywiezionych głównie z obozu internowania VSH Dembowalonka. 22.03.1940 wszystkich — z dodatkiem paru kapłanów katolickich przetrzymywanych m.in. w więzieniu w Chełmnie — przetransportowano do obozu koncentracyjnego KL Stutthof. Większość została zamordowana w niemieckich obozach koncentracyjnych. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.03.10]
)

VSH Dembowalonka: Niemiecki niem. Volksdeutscher Selbstschutzhaft (pl. areszt Volksdeutscher Selbstschutz) VSH dla duchowieństwa powiatu wąbrzeskiego. Założony 24‐25.09.1939, gdy Niemcy, prawd. członkowie ludobójczej paramilitarnej formacji niem. Volksdeutscher Selbstschutz — decyzję o utworzeniu Selbstschutzu na ziemiach polskich zajętych przez wojska niemieckie podjęto w Berlinie 08‐10.09.1939 na konferencji pod kierownictwem Reichsführera‐SS Heinricha Himmlera (rozkaz powołaniowy z 20.09.1939), a powstające chaotycznie oddziały zostały bezpośrednio podporządkowane oficerom ludobójczej organizacji SS — uwięzili w klasztorze–zakładzie ss. Pasterek CSDP w Dębowej Łące, ok. 10 km od Wąbrzeźna 30 księży katolickich z okolicznych parafii (tego samego dnia Niemcy zburzyli wszystkie figury i krzyże przydrożne w powiecie wąbrzeskim). W ramach akcji «Intelligenzaktion» — eksterminacji polskiej inteligencji (w oddalonym o ok. 4 km Kurkocinie Niemcy zamordowali wówczas ok. 500 Polaków) — przetrzymywano ich tam do 06.12.1939, po czym przewieziono do innego obozu w Chełmnie, a potem do obozu koncentracyjnego KL Stutthof. Po zakończeniu działań wojennych II wojny światowej, w latach 1954‐1957, podczas okupacji rosyjskiej, jeden z obozów koncentracyjnych i niewolniczej pracy zorganizowany przez komunazistowskie władze rosyjskiej republiki prl dla sióstr zakonnych w ramach «Akcji X‐2». (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.10.31]
)

«Intelligenzaktion»: (pl. „akcja inteligencja”) — niemiecki program eksterminacji polskiej elity, głównie inteligencji, przeprowadzony od początku okupacji w 09.1939 do 04.1940, głównie na terenach przyłączonych bezpośrednio do Niemiec, ale także na terenie tzw. Generalnego Gubernatorstwa, gdzie nosił miano «AB‐aktion». W pierwszej fazie, tuż po rozpoczęciu okupacji niemieckiej, realizowany pod nazwą niem. Unternehmen „Tannenberg” (pl. „operacja Tannenberg”) — w oparciu o opracowane przez jednostkę Zentralstelle II/P (Polen) niemieckiego Głównego Urzędu SD listy proskrypcyjne Polaków (niem. Sonderfahndungsbuch Polen), uznawanych za szczególnie niebezpiecznych dla III Rzeszy. Znalazły się na niej nazwiska 61,000 Polaków. Razem w trakcie tego ludobójstwa planowo i metodycznie zamordowano ok. 50 tys. nauczycieli, księży, przedstawicieli ziemiaństwa, wolnych zawodów, działaczy społecznych i politycznych oraz emerytowanych wojskowych. Kolejnych 50 tys. zesłano do obozów koncentracyjnych, gdzie przeżył tylko znikomy procent. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.10.04]
)

Ribbentrop‐Mołotow: Ludobójczy rosyjsko‐niemiecki pakt przyjaźni między przywódcą rosyjskim Józefem Stalinem i niemieckim Adolfem Hitlerem, podpisany 23.08.1939 w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych Rosji — Wiaczesława Mołotowa — i Niemiec — Joachima von Ribbentropa — który sankcjonował i był bezpośrednią przyczyną niemieckiego i rosyjskiego najazdu na Polskę i rozpoczęcia II wojny światowej w 09.1939. W sensie politycznym pakt był próbą przywrócenia status quo ante sprzed 1914, z jednym wyjątkiem, a mianowicie „handlową” wymianą tzw. „Królestwa Polskiego”, wchodzącego w 1914 w skład Imperium Rosyjskiego, na Galicję Wschodnią (dzisiejszą zachodnią Ukrainę), w 1914 należącą do Imperium Austro‐Węgierskiego. Galicję, ze Lwowem, mieli przejąć Rosjanie, „Królestwo Polskie” — pod nazwą Generalnego Gubernatorstwa — Niemcy. Wybuchła w rezultacie „wojna była jedną z największych w historii klęsk i dramatów ludzkości, bo dwie ateistyczne i antychrześcijańskie ideologie: narodowego i międzynarodowego socjalizmu, odrzuciły Boga i Jego piąte przykazanie Dekalogu: Nie zabijaj!” (abp Stanisław Gądecki, 01.09.2019). Ustalenia paktu — wsparte zdradą formalnych sojuszników Polski, Francji i Niemiec, które 12.09.1939 na wspólnej konferencji w Abbeville, zdecydowały o nieudzielaniu pomocy zaatakowanej Polsce i niepodejmowaniu działań zbrojnych wobec Niemiec (co było złamaniem zobowiązań traktatowych z Polską) — zostały sprecyzowane 28.09.1939 w traktacie „o granicach i przyjaźni Niemcy‐Rosja”, podpisanym przez tych samych zbrodniarzy. Jednym z jego ustaleń było podzielenie się strefami wpływów w środkowej i wschodniej Europie oraz IV rozbiór Polski. W jednym z tajnych aneksów zapisano: „Obie strony nie będą tolerować na swych terytoriach jakiejkolwiek polskiej propagandy, która dotyczy terytoriów drugiej strony. Będą one tłumić na swych terytoriach wszelkie zaczątki takiej propagandy i informować się wzajemnie w odniesieniu do odpowiednich środków w tym celu”. Skutkiem porozumień była seria spotkań między ludobójczymi organizacjami — niemieckim Gestapo i rosyjskim NKWD, na których dyskutowano koordynację wysiłków w celu eksterminacji polskiej inteligencji i warstw przywódczych (w Niemczech zwane «Intelligenzaktion», w Rosji przyjęła formę zbrodni katyńskiej). Skutkiem porozumień była śmierć setek tysięcy polskiej inteligencji, w tym tysięcy przedstawianych kapłanów, i dziesiątków milionów zwykłych ludzi. Skutki tej rosyjsko‐niemieckiej umowy trwały do 1989, a i dziś są odczuwalne. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2015.09.30]
)

Encykliki Piusa XI: Wobec powstania w Europie dwóch systemów totalitarnych, które zdawały się ze sobą konkurować, acz więcej było między nimi podobieństw niż sprzeczności, papież Pius XI wydał w 03.1937 (w ciągu 5 dni) dwie encykliki. W wydanej 14.03.1938 „Mit brennender Sorge” (pl. „Z palącą troską”) potępił narodowy socjalizm panujący w Niemczech. Pisał: „Kto idąc za wierzeniami starogermańsko — przedchrześcijańskimi, na miejsce Boga osobowego stawia różne nieosobowe fatum, ten przeczy mądrości Bożej i Opatrzności […], kto wynosi ponad skalę wartości ziemskie: rasę albo naród, albo państwo, albo ustrój państwa, przedstawicieli władzy państwowej albo inne podstawowe wartości ludzkiej społeczności, […] i czyni z nich najwyższą normę wszelkich wartości, także religijnych, i oddaje się im bałwochwalczo, ten […] daleki jest od prawdziwej wiary w Boga i od światopoglądu odpowiadającego takiej wierze”. 19.03.1937 wydał „Divini Redemptoris” (pl. „Boski Odkupiciel”), w której poddał krytyce komunizm rosyjski, materializm dialektyczny i teorię walki klas. Pisał: „Komunizm pozbawia człowieka wolności, a więc duchowej podstawy wszelkich norm życiowych. Odbiera osobie ludzkiej całą jej godność i wszelkie moralne oparcie, z którego pomocą mogłaby się przeciwstawić naporowi ślepych namiętności […] To nowa ewangelia, którą bolszewicki i bezbożny komunizm głosi jako orędzie zbawienia i odkupienia ludzkości”… Pius XI domagał się poddania stanowionego prawa ludzkiego naturalnemu prawu Bożemu, zalecał wcielanie w życie ideału państwa i społeczeństwa chrześcijańskiego, i wzywał katolików do oporu. Dwa lata później narodowo socjalistyczne Niemcy i komunistyczna Rosja porozumiały się i wywołały II wojnę światową. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28]
, pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28]
)

źródła

osobowe:
www.niedziela.diecezja.torun.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.11.23]
, www.torun.opoka.org.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.11.23]
, www.ipgs.usKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.11.23]
, arolsen-archives.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2019.05.30]

bibliograficzne:
Martyrologium polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego pod okupacją hitlerowską w latach 1939‐1945”, Wiktor Jacewicz, Jan Woś, tom I‐V, Akademia Teologii Katolickiej, 1977‐1981
Urny przechowywane na cmentarzu Am Perlacher Forst — analiza”, p. Grzegorz Wróbel, kustosz Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, korespondencja prywatna, 25.05.2020
Słownik biograficzny kapłanów diecezji chełmińskiej wyświęconych w latach 1821‐1920”, Henryk Mross, Pelplin, 1995
pierwotnych (oryginalnych) zdjęć:
archiwum.allegro.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2018.11.18]
, gdansk.ipn.gov.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2020.10.02]

LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORA

Jeśli na Pana/Pani urządzeniu działa klient programu pocztowego — taki jak Mozilla Thunderbird, Windows Mail czy Microsoft Outlook, opisanych m.in. WikipediiPatrz:
pl.wikipedia.org
 — proszę spróbować wybierając link poniżej:

LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORAKliknij i spróbuj wywołać własnego klienta poczty E–majlowej

Jeśli natomiast Pan/Pani nie posiada takowego klienta na swoim urządzeniu lub powyższy link nie jest aktywny proszę wysłać Emajl do Kustosza/Administratora za pomocą używanego przez Pana/Panią konta — w stosowanym programie do wysyłania korespondencji — na poniższy adres:

ADRES EMAJL

jako temat podając:

MARTYROLOGIUM: KOWNACKI Marcin Stanisław

Powrót do przeglądania życiorysu:

kliknij by powrócić do życiorysuKliknij by powrócić do życiorysu