Od 1939 posługiwał we wsi Sieniawa pow. Sanok, w woj. lwowskim, nad Wisłokiem, dopływem Wisły. Mieszkało w niej wówczas szacunkowo ok. 1,100 osób, w tym ok. 84% uznających się za Rusinów, i.e. greckokatolickich Łemków, ok. 10% rzymskokatolickich Polaków i prawd. kilkunastu Żydów, acz do parafii greckokatolickiej w 1936 należało ok. 1,144 wiernych. W pow. Sanok Łemkowie stanowili ok. 54%, natomiast rzymskokatoliccy Polacy ok. 41%.

Pod koniec lat 1920. miała miejsce tzw. schizma tylawska, i.e. fala grupowych konwersji Łemków na prawosławie — w wyniku których ok. 18,000 Łemków opuściło Kościół greckokatolicki — w proteście przeciw ukrainizacyjnej polityce hierarchii tegoż Kościoła. Odpowiedzią Kościoła było powołanie greckokatolickiej Administracji Apostolskiej Łemkowszczyzny, i.e. AAŁ. AAŁ udało się powstrzymać zabiegi ukrainizacyjne w parafiach sobie podległych, co zapobiegło dalszej apostazji Łemków, acz prawd. wielu kapłanów w AAŁ nadal sprzyjało radykalnej, ukraińskiej ideologii narodowej. Mychajło Baczyńskij, poseł na Sejm RP, w wystąpieniu sejmowym z 21.01.1931, ujawniał, z czym musieli się zmagać Rusini w łonie Kościoła greckokatolickiego, niepodatni na ludobójczą — jak się miało okazać — ideologię narodowców ukraińskich: „Greckokatolicka cerkiew została po wojnie [polsko–ukraińskiej 1918‐1919] zamieniona na agitacyjną ukraińską trybunę polityczną, z której są siane nie słowa miłości bliźniego, lecz słowa nienawiści”. Administrator AAŁ, ks. Jakub Medwecki, wydał m.in. 1937 zakaz kolportażu takich czasopism jak ukr. „Український Бескид” (pl. „Ukraińskie Beskidy”), finansowanego przez ordynariusza greckokatolickiej eparchii przemyskiej, bpa Józefa Kocyłowskiego, którego nakłady kilkukrotnie były konfiskowane przez władze polskie; ukr. „Наш Лемко” (pl. „Nasz Łemko”), wydawanego we Lwowie; czy ukr. „Діло” (pl. „Praca”), gazety również wydawanej we Lwowie, które — jak pisano w uzasadnieniu — „szerzą niezgodę, odnoszą się wrogo do Państwowości Polskiej i negatywnie nastrajają ludność tutejszą do zarządzeń Św. Stolicy Apostolskiej i Rządu Rzeczypospolitej Polskiej”.

Był kapłanem AAŁ.

Po niemieckim i rosyjskim ataku na Polskę w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej — w rezultacie ludobójczej umowy niemiecko–rosyjskiej z 23.08.1939, określanej jako pakt Ribbentrop–Mołotow, potwierdzonej 28.09.1939 tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja”, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow — po rozpoczęciu okupacji niemieckiej, Sieniawa znalazła się w niem. Kreishauptmannschaft Krosno (pl. powiat Krosno) w niem. Distrikt Krakau (pl. dystrykt Kraków), w ramach okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. Niemieckie okupacyjne władze GG zaczęły wdrażać politykę podważania wpływów Kościoła rzymskokatolickiego i polskiej kultury poprzez popieranie obrządku greckokatolickiego i ukraińskojęzycznego kształcenia w szkołach. Polityka wspierania żywiołu ukraińskiego może najbardziej uwidoczniała się w polityce społecznej GG. Niemcy dozwoli na działalność organizacji społeczno–charatytywnych, ale tylko Ukraiński Komitet Centralny UCK był finansowany częściowo z budżetu GG. Dodatkowo mógł korzystać ze środków spółdzielni ukraińskich. Polska Rada Główna Opiekuńcza RGO i Żydowska Samopomoc Społeczna ŻSS musiały polegać wyłącznie na dobrowolnych wpłatach darczyńców. W rezultacie polskie i żydowskie organizacje mogły prowadzić tylko działalność charytatywną: wspierając dożywianie, pomoc dla uchodźców, etc. Ukraińcy/Rusini przy pomocy funduszy GG budowali zaś ukraińskie/rusińskie szpitale, sierocińce, żłobki, szkoły. Łemkowskie wsparcie takiej polityki wyrażali m.in. mieszkańcy oddalonej o ok. 30 km na zachód od Sieniawy wsi Krępna, gdzie 80% mieszkańców stanowili Rusini: „była Polska, ale już jej nigdy nie będzie. Panowali Polacy, ale teraz już nie będą nigdy. Polaczki dwacet lat kręcili nam językami a teraz kręcić nie będą”. Prowadziło to do wzmożenia konfliktu polsko–ukraińskiego. Nie mogło być inaczej, skoro na drzwiach wejściowych poczekalni dworca głównego w Krakowie widniał napis: niem. „Nur für Deutsche aus dem Reich, Volksdeutsche und Ukrainer” (pl. „Tylko dla Niemców z Rzeszy, volksdeutschów i Ukraińców”).

Stosunek Łemków do Polaków nie był aliści jednoznaczny. Jeden z członków polskich konspiracyjnych organizacji wspominał, że gdy po rozpoczęciu okupacji niemieckiej polscy żołnierze i oficerowie próbowali przedostać się na Węgry, by dotrzeć do polskiej armii formującej się na zachodzie — wówczas we Francji — „na całym Podkarpaciu największe zaufanie mieliśmy do Łemków […] Tu nikt nie zdradził […] Łemkowie Polaków nie zdradzili”.

05.02.1941, po śmierci wspomnianego ks. Jakuba Medweckiego, administratorem AAŁ został ks. Aleksander Małynowski, zdecydowany zwolennik ukrainizacji Łemkowszczyzny, w czym wspierany był przez okupanta niemieckiego. Natychmiast rozpoczął proces ukrainizacji podległych sobie struktur kościelnych, usuwając księży, którzy w niepodległej Polsce byli temu przeciwni, wprowadzając język ukraiński. Współpracował z tolerowanymi, a nawet wspieranymi, przez Niemców organami ludobójczej ukraińskiej organizacji OUN. Opierał się też na sporej liczbie — ok. 20,000 — ukraińskich uchodźców spod okupacji rosyjskiej, w większości nacjonalistów. W memoriale do ordynariusza rzymskokatolickiej diecezji kieleckiej, bp Czesława Kaczmarka, grupa greckokatolickich kapłanów, m.in. spokrewniony z Orestem ks. Włodzimierz Wenhrynowicz, pisała o nim: „Zawsze odznaczał się głęboką nienawiścią do tego co nie jest ukraińskie i nie przebierał w środkach, jeżeli rozchodziło się o zniszczenie i pognębienie wrogów”.

Po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, i zajęciu przez Niemców całej Galicji, włącznie ze Lwowem, Niemcy rozpoczęli realizację niemieckiego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), który w GG realizowany był pod nazwą niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt). W większości miejscowości aktywny udział w niem. «Aktion Reinhardt» brali członkowie kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), w niektórych regionach określanej też jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma. Żydów z Sieniawy, jeśli tam jacyś mieszkali — w 1939, po rozpoczęciu okupacji niemieckiej, Niemcy początkowo namawiali Żydów na relokację na obszary okupowane przez Rosjan, i.e. za rzekę San — zagnano do oddalonego o ok. 5 km Rymanowa. W 12.1941 przebywało tam ok. 1,300 Żydów, a w 07.1942 ok. 1,900, funkcjonował — zgodnie z obowiązującymi w GG niemieckimi rozporządzeniami, niem. Judenrat (pl. Rada Żydowska), odpowiedzialna za społeczność żydowską, mająca do pomocy powołaną przez siebie niem. Jüdischer Ordnungsdienst (pl. Żydowska Służba Porządkowa). Getto miało charakter otwarty, ale Żydzi opuszczać miasta bez pozwolenia nie mogli, od 25.10.1941 obowiązywał bowiem dekret niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) GG, Hansa Franka, zgodnie z którym „Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”, oraz „Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany. W lżejszych wypadkach można orzec ciężkie więzienie lub więzienie”. Za realizację tego rozporządzenia odpowiedzialna była niemiecka niem. Ordnungspolizei (pl. Policja Porządkowa), i.e. OrPo, i podległa jej niem. Polnische Polizei im Generalgouvernement (pl. Policja Polska Generalnego Gubernatorstwa), potocznie określana jako policja granatowa. Z Rymanowa wielu Żydów wysyłano do obozów niewolniczej pracy przymusowej, m.in. do Płaszowa k. Krakowa oraz do sąsiadującej z Rymanowem Posady Dolnej, gdzie niemiecka firma Kirchhof Straßenbau — dziś część austriackiego koncernu Strabag — wykorzystywała ich przy realizacji zleceń napraw i budowy dróg. 13.08.1942 Niemcy i nieokreślone oddziały policyjne — niektóre źródła mówią o niem. Ukrainische Hilfspolizei, inne o formacjach „własowców”, i.e byłych jeńcach rosyjskich, którzy podjęli decyzję kolaboracji z Niemcami, jeszcze inne o „lokalnej milicji” — wszystkich Żydów zgromadzono na miejskim rynku. Część osób, uznanych za „niezdolne do pracy” zastrzelono na miejscu, m.in. na cmentarzu żydowskim. Ok. 100 osób zawieziono w okolice Barwinka, ok. 25 km na południe — przy historycznym gościńcu wzdłuż rzeki Jasiołki, prowadzącym przez Duklę i przez najniższą przełęcz w głównym grzbiecie Karpat, na Węgry — po czym w lesie na stoku Błudnej k. Dukli zamordowano. Część „zdolnych do pracy” przeniesiono do Posady Dolnej, do wykorzystania przez Kirchhof Straßenbau — po kilku tygodniach wysłano ich „do Rzeszowa”, skąd nikt nie wrócił. Resztę — ok. 500‐800 — przetransportowano do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec i tam zamordowano. Przez następne kilka dni przeczesywano miasto w poszukiwaniu ukrywających się. Wówczas Niemcy mogli ogłosić, że Rymanów i okolice były niem. „Judenrein” (pl. „wolne od Żydów”).

Jak podają polskie źródła „wielu Żydom dzięki pomocy Polaków udało się przetrwać gehennę i po wojnie wyemigrowali do różnych krajów”. Wśród pomagających był prefekt rzymskokatolickiej parafii w Rymanowie, ks. Jan Zawrzycki, który współpracował z niepodległościową Armią Krajową AK (część Polskiego Państwa Podziemnego, największej w okupowanej Europie organizacji oporu), prowadził tajne nauczanie polskich dzieci, pozbawionych możliwości nauki poza najbardziej podstawową, a poza tym masowo wystawiał Żydom fałszywe metryki chrztu świętego (tzw. „aryjskie papiery”) i organizował bezpieczne schronienia w okolicznych gospodarstwach i klasztorach. Jednego Żyda przechowywała e.g. Maria Bolanowska w Posadzie Dolnej, co wraz z synem Piotrem przypłaciła życiem. Ks. Zawrzycki został pośmiertnie uhonorowany tytułem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” przez Instytut Jad Waszem w Jerozolimie.

Zaraz po zagładzie Żydów zaczęły docierać informacje o sytuacji na oddalonym o kilkaset kilometrów na wschód Wołyniu, gdzie w 02.1943, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

Następnie, w 03.1943, UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło. Nie dziwi to, skoro spora część dowódczej kadry ludobójców z OUN/UPA szkolona była w 1939‐1941 — pod ścisłą kontrolą Niemców — w niem. Distrikt Krakau, m.in. w tzw. „Szkole Oficerskiej im. Konowalca” w Krakowie. Inni zaś prominentni działacze szkoleni byli — w tropieniu przeciwników politycznych i ideologicznych, ich fizycznej likwidacji — jako agenci ukr. Служба Безпеки (pl. Służba Bezpieczeństwa), i.e. SB OUN, założonej w 1940 m.in. w Zakopanem, w hotelu „Stamary”. Jak podaje współczesna strona tego hotelu „nauka obejmowała zasady dywersji, sabotażu, gestapowskich metod przesłuchań i metod zabijania”. Pod czujną, a jakże, opieką Niemców. W tym samym czasie, i.e. 20.02.1940, w Zakopanem, w willach „Pan Tadeusz” i „Telimena”, rozpoczynała się trzecia tzw. „konferencja tematyczna” niemieckiego niem. Geheime Staatspolizei (pl. Tajna Policja Państwowa), i.e. Gestapo, i rosyjskiego ros. Народный Комиссариат Внутренних Дел (pl. Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych), i.e. NKWD, dwóch ludobójczych organizacji sojuszniczych, debatująca nad współpracą i sposobami zwalczania i eksterminacji Polaków na okupowanych przez siebie terytoriach. W Zakopanem, nad wszystkimi tymi przedsięwzięciami, opiekę sprawowało Gestapo, które swoją siedzibę miało w willi „Palace”, gdzie mordowano polskich patriotów.

Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

W 1943‐1944 do niem. Distrikt Krakau zaczęli docierać polscy uciekinierzy z Wołynia, przynosząc ze sobą traumatyczne opowieści o ukraińskim barbarzyństwie. Nie sprzyjało to zmniejszaniu napięcia między społecznością polską a łemkowską. Przeciwnie. Tym bardziej, że na przełomie 1943/1944, wobec oznak postępującej klęski Niemiec i zbliżania się frontu walk niemiecko–rosyjskich, dowództwo ludobójczej OUN zdecydowało się na rozszerzenie «Genocidium Atrox» na obszar GG, w tym niem. Distrikt Krakau, do tej pory bowiem ludobójcza UPA, by „nie drażnić” sojusznika niemieckiego, tam formalnie nie działała.

Nie istnieją w zasadzie przekazy o bezpośrednim, aktywnym udziale łemkowskich mieszkańców Sieniawy w tych, stanowiących okrutno tło owych lat, wydarzeniach. Wieś najbardziej doświadczona została innym wydarzeniem, i.e. przejściem frontu niemiecko–rosyjskiego w 1944. Po zatrzymaniu bowiem w 08.1944 wielkiej rosyjskiej ofensywy, zwanej dziś operacją lwowsko–sandomierską, w wyniku wybuchu 01.08.1944 polskiego Powstania Warszawskiego i taktycznego, chwilowego sojuszu rosyjsko–niemieckiego — za takowy należy uznać decyzję najwyższych władz Rosji o wstrzymaniu ofensywy i nie udzielenia pomocy powstańcom, a nawet przeszkadzania w udzielaniu pomocy — umożliwiającego Niemcom zgniecenie Powstania, Rosjanie zdecydowali się udzielić pomocy innemu powstaniu, tzw. narodowemu powstaniu słowackiemu 29.08‐28.10.1944. W owym powstaniu zginęło ok. 4,200 Słowaków — dla porównania w Warszawie Niemcy dokonali ludobójstwa ok. 200,000 mieszkańców polskiej stolicy. 08.09.1944 Rosjanie rozpoczęli tzw. operację dukielsko–preszowską — stanowiącą część szerszej operacji wschodniokarpackiej — której celem miało być złamanie oporu niemieckiego i przedarcie się — mniej więcej wzdłuż wspomnianego gościńca na Węgry — przez Przełęcz Dukielską do Słowacji. Sieniawa nie leżała na głównej osi ataku rosyjskiego, ale plan zdobycia samej Dukli przewidywał, jak się wydaje, również atak z flanki wschodniej na tę miejscowość, drogą prowadzącą wzdłuż Wisłoka, przez Sieniawę, a następnie zmianę kierunku na zachód w stronę Dukli. Sieniawę, w krwawym boju, Rosjanie zdobyli 15.09.1944, a Duklę 5 dni później. W Sieniawie zniszczeniu uległo ok. 98 budynków. Operacja aliści nie była udana, Niemcy bronili się zacięcie i nie dopuścili do przedarcia się Rosjan na Słowację — zginęło, zostało rannych bądź zaginęło ok. 126,211 żołdaków rosyjskich, i 20,000‐70,000 niemieckich.

I wówczas przeniósł się do Komańczy. Źródła podają, że stało się w 1944. Przyczyną mogły być opisywane wydarzenia, ale możliwe jest też, że decyzja o przeniesieniu związana była ze śmiercią 20.11.1943 jego ojca, ks. Hilariona Wenhrynowicza. Ks. Hilarion Wenhrynowicz był proboszczem tamtejszej parafii greckokatolickiej eparchii przemyskiej, a zatem nie należącej do AAŁ. Komańcza była wsią o podobnej strukturze narodowościowej do Sieniawy — w 1939 mieszkało w niej szacunkowo ok. 1,000 osób, z czego Łemkowie stanowili ok. 83%, Polacy ok. 11%, a Żydzi ok. 6%. Natomiast parafia obejmowała kilka jeszcze sąsiednich, łemkowskich wsi, licząc razem ok. 2,100 wiernych.

Komańczę Rosjanie zdobyli ok. 24.09.1944, w czasie wspomnianej operacji wschodniokarpackiej. Wydaje się prawdopodobne, że gdy rozpoczynała się okupacja rosyjska, posługiwał już w Komańczy.

Nie wiedziano jeszcze wówczas, że już 28.11‐01.12.1943, na konferencji w Teheranie, zdradzieccy Anglicy i Amerykanie zgodzili się na ustalenie powojennej polskiej wschodniej granicy na tzw. linii Curzona–Namiera. Linia Curzona–Namiera, była demarkacyjną linią między Polską a rosyjskimi bolszewikami, zaproponowaną 11.07.1920 Rosjanom przez ministra spraw zagranicznych imperium brytyjskiego, George"a Curzona, w czasie wielkiej ofensywy rosyjskiej w trakcie wojny polsko–rosyjskiej 1919‐1921, zasugerowaną przez tzw. eksperta, Lewisa Bernsteina Namiera, Żyda polskiego pochodzenia. Rosja — wbrew planom imperialistów brytyjskich — poniosła w 1920 klęskę, ale koncepcja linii Curzona–Namiera, przebiegającej przez środek Polski, stała się cause célèbre wszystkich imperialnych koncepcji podziału Europy Środkowej, w szczególności rosyjskich i niemieckich. Ustalenie polskiej granicy na tej linii oznaczało de facto uznanie zasadności rosyjskiego najazdu na Polskę w 09.1939 i uznanie rosyjskich roszczeń wyrażonych w ludobójczych paktach Ribbentrop–Mołotow z 1939. Oznaczało także, że po zakończeniu działań wojennych Komańcza miała się znaleźć na obszarze przydzielonym polskiej komunazistowskiej agenturze rosyjskiej, w rosyjskiej republice polskiej zwanej „prl”.

Jednym z pierwszych skutków rozpoczęcia okupacji rosyjskiej były olbrzymie akcje deportacyjne ludności, zgodne ze standardową, wielowiekową, zbrodniczą rosyjską praktyką rozwiązywania problemów społecznych i narodowościowych. Miliony Polaków zamierzano deportować ze wschodu i przesiedlić na zachód, na tereny, które przed II wojną światową należały do Niemiec; Ukraińców i Łemków przesiedlano zaś z „prl”, na terytorium bezpośrednio okupowane przez Rosjan. Deportacje Ukraińców miały cztery odsłony — etapy. W pierwszej — „dobrowolnej”, 15.10‐31.12.1944, zmuszono ok. 20,000 Ukraińców do wyjazdu głównie z polskiego woj. lubelskiego. W 01‐08.1945, i.e. w drugim etapie, również w większości „dobrowolnym”, zmuszono m.in. wiosną 1945 do wyjazdu na wschód ok. 50,000 Łemków z terenów objętych wspomnianą operacją wschodniokarpacką. Na wschód, na Ukrainę, wyjechała wówczas jakaś część jego parafii Komańcza, prawd. ok. 40% Łemków.

Nie było go wśród nich. Wówczas Rosjanie i ich polscy namiestnicy w „prl” podjęli decyzję o przymusowym przesiedleniu Ukraińców i Łemków na wschód. Trzeci etap rozpoczął się 01.09.1945. Już wcześniej jednak mundurowe służby komunazistowskiego „prl” — funkcjonariusze milicji MO i zbrodniczego UB, żołdacy oddziałów wojskowych WP, rozpoczęły akcję agitacyjno–prześladowczą wobec opierających się Ukraińców. Wiadomo i.a. o nachodzeniu, wieczorami i nocami, kapłanów greckokatolickich, przesłuchaniach w siedzibach służb, nękaniu ich, oskarżaniu o współpracę z ludobójczą OUN/UPA — niejednokrotnie zapewne zasadnie — próbach wymuszenia deklaracji wyjazdu i rozpoczęcia agitacji za wyjazdem wiernych.

Jednocześnie w okolicy zaczęła uaktywniać się ludobójcza OUN/UPA. Obszar na zachód od wspomnianej linii Curzona–Namiera, określany jako Zakerzonia, uznawany był przez OUN/UPA za zachodnią część przyszłego państwa ukraińskiego. W strukturach OUN/UPA stanowił część odpowiedzialności grupy operacyjnej „UPA‐Zachód”, dowodzonej przez ludobójcę Wasyla Sydora, pseudonim „Szełest”, który rozkazywał „nieustannie uderzać w Polaków aż do wyniszczenia ich do ostatniego z tych ziem”. Bezpośrednim dowódcą oddziałów operującym na tym obszarze, od 03.1945, był Mirosław Onyszkiewicz ps. „Orest”, szef wchodzącego w sklad „UPA‐Zachód” okręgu wojskowego WO‐6 „Sian”. Wsławił się wcześniejszym rozkazem do podległych mu oddziałów: „Rozkazuję niezwłoczne przeprowadzenie czystki swojego rejonu z elementu polskiego […] Czystkę należy przeprowadzić w stanicach słabo zaludnionych przez Polaków. W tym celu stworzyć przy rejonie bojówkę, złożoną z naszych członków, której zadaniem byłaby likwidacja wyżej wymienionych. Większe nasze stanice będą oczyszczone z tego elementu przez nasze oddziały wojackie nawet w biały dzień […] Prowadźcie z nimi twardą, bezwzględną walkę. Nikogo nie oszczędzać, nawet w przypadku małżeństw mieszanych. Wyciągać z domów Lachów, ale Ukraińców i dzieci w tych domach nie likwidować […] Wydobyć broń. Śmierć Polakom”. Na przełomie 1945‐1946 działało w okolicy kilka tzw. sotni ludobójczej OUN/UPA. W kontekście Komańczy najczęściej wymieniana jest sotnia dowodzona przez Stepana Stebelskiego ps. „Chrin”, wchodząca w skład większego kurenia, dowodzonego przez Wasyla Mizernego ps. „Ren”, podległego bezpośrednio Onyszkiewiczowi ps. „Orest”, która według źródeł „wielokrotnie przechodziła przez okolice Komańczy”. Działały też sotnie „Bira” i „Didyka”.

Równocześnie w rejonie umacniała pozycje wspierana przez okupanta rosyjskiej władza komunazistowskiej „prl” — polskie oddziały niepodległościowe, walczące z okupantem rosyjskich i instalowanymi przez nich strukturami komunazistowskimi w tym rejonie prowadziły raczej tylko działalność wywiadowczą. Umacniały się za to komunazistowskie placówki MO, powstawały strażnice Wojsk Ochrony Pogranicza, i.e. WOP. M.in. jesienią 1945 taka strażnica została założona w Komańczy.

Ok. 02.03.1946 OUN/UPA ostrzelała pociąg osobowy przejeżdżający przez Komańczę, zabijając 5 osób. 21.03.1946 OUN/UPA zaatakowała oddaloną o ok. 12 km, po zachodniej stronie dzielącego od Komańczy grzebietu górskiego, wieś Jasiel. Kilka sotni, w tym sotnia „Chrina”, zamordowało dwóch strażników WOP, w tym jego dowódcę — „Ukraińcy przywiązali łańcuchem jedną jego nogę do gałęzi jodły, a drugą do uprzęży konia. Ciało zostało rozerwane w powietrzu” — oraz dwie rodziny liczące 8 osób. Uwięzili też 104 żołnierzy WOP i 5 milicjantów MO z Komańczy, wyprowadzając ich ze wsi. Milicjanci i 89 żołnierzy zginęło. Odnaleziono zwłoki tylko 41‐60 z nich (źródła nie są zgodne) — „w bieliźnie, ze skrępowanymi rękami i nogami”.

Dwa dni później do Komańczy wkroczyła sotnia prawd. „Chrina”. Jak podają polskie źródła „banderowcy, przebrani po części w polskie mundury, spalili budynek sanatorium kolejowego, […] budynek byłego starosty, […] komisariat Straży Granicznej [i.e. WOP], budynek nauczycielki […], w którym mieściła się prywatna polska szkoła oraz mleczarnia. Ponadto spalona została strażnica kolejowa, budynki [miejscowego] milicjanta, […] wójta, […] budynek [lekarza], w którym mieścił się komisariat milicji, stacja i dwa magazyny kolejowe. Nauczycielka […] została spalona wraz z budynkiem szkoły, zginęła również jej siostra […] Upowcy uprowadzili i zastrzelili także [dwóch] milicjantów, porucznika [WOP] oraz kolejarza […] UPA zamierzała spalić również klasztor ss. Nazaretanek — na usilną prośbę przełożonej klasztoru udało się upowców od tego zamiaru odwieść. W rzeczywistości klasztor nie został spalony, ponieważ często ukrywali się w nim ranni upowcy”. Razem zamordować miano 6‐8 osób.

Kilka tygodni później zamordowany w Komańczy.

Źródło pochodzące z OUN/UPA tak opisuje zbrodnię:

„Dnia 6 kwietnia 1946 r. o godzinie 11, 3 sotnie Wojska Polskiego [i.e. 34. Budziszyński Pułki Piechoty 8. Dywizji Piechoty] wracające z obławy na lasy Chryszczaty przyszły do wsi Komańcza. We wsi zachowywali się możliwie, ale od razu poszli na górny koniec, gdzie okrążyli budynek miejscowego proboszcza, ks. Wenhrynowycza i zaczęli rewizję.

W czasie rewizji znaleźli syna księdza, Ołesia, pistolet, za co zaczęli go mocno bić, łamiąc mu rękę. Widząc swe położenie bez wyjścia wyskoczył przez okno i zaczął uciekać. W czasie ucieczki dostał kulę w bok, ale uciekał dalej. W odległości 300 m otrzymał drugą kulę, w głowę, i upadł.

Polacy kaci poszli do cerkwi, skąd zabrali księdza, aby rozpoznał swego syna. Ksiądz do syna się przyznał, za co polscy satrapowie zaczęli go bić po głowie, w wyniku czego stracił przytomność. Czerwoni kaci bili go jednak nadal.

Po odzyskaniu przytomności zaczął uciekać w kierunku plebanii.

W bliskiej odległości od ognia (10 m) dostał kilka kul w głowę i upadł.

Plebania księdza wraz z całym majątkiem (konie, krowy, zboże, ubranie) spłonęła”.

Ciała zabitych wrzucono do palącej się stodoły.

Według niektórych polskich źródeł na plebanii chroniła się jednostka ludobójczej ukraińskiej organizacji UPA.

12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. 10.12.2017, w imieniu „Rady Koordynacyjnej ds. Upamiętnienia Odznaczonych Rycerzy OUN i UPA”, ludobójca Wasyl Sydor odznaczony został pośmiertnie we Lwowie Srebrnym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA I klasy (nr 009). 24.08.2018 w imieniu tejże Rady Brązowy Krzyż Zasługi Wojskowej UPA (nr 071), przyznany 01.09.1946 Wasylowi Mizernemu, został wręczony jego bratankowi. Stepan Stebelski już 25.08.1947 otrzymał Złotym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA I klasy. W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły ich imieniem.

łac. „O Tempora! O mores!”