W 07.1920, wobec rosyjskiego najazdu na Polskę, w czasie wojny polsko–rosyjskiej 1919‐1921, wstąpił do Wojska Polskiego. Do 20.10.1920 służył jako protokolant przy sądzie wojskowym 6. Armii, która ochraniała południowe skrzydło wojsk polskich i Małopolskę Wschodnią — w szczególności Lwów — i pobiła pod Lwowem i pod Komarowem rosyjskie dywizje ros. Первая Конная армия (pl. 1. Armia Konna), pod dowództwem Siemiona Budionnego.

27‐29.08.1939 zmobilizowany w Żółkwi, gdzie był prefektem miejscowego liceum, jako kapelan 6. Pułku Strzelców Konnych 6psk im. Hetmana Wielkiego Koronnego Stanisława Żółkiewskiego Kresowej Brygady Kawalerii, który tam stacjonował. Brygada weszła w sklad Armii „Łódź” i została przewieziona na zachód i dyslokowana nad Wartą. Po niemieckim ataku na Polskę 01.09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, Pułk początkowo wziął udział w bitwie nad Wartą 05.09.1939, gdzie został wyparty z pozycji zajmowanych w okolicy wsi Popów k. Poddębic. Odtąd wycofywał się w nieustannych bojach w kierunku Warszawy. Tylko jego część jednak dotarła do stolicy — dowódca, ppłk dypl.

Stefan Mossor, i ponad 100 żołnierzy zostali pojmani przez Niemców 11.09.1939 pod Osuchowem — by następnie wziąć udział w walkach m.in. w okolicy Łomianek na północ od Warszawy, a po kolejnej przegranej — w obronie stolicy.

Być może jednak nie wziął udziału w tych zmaganiach, ale został kapelanem nowo tworzonego — zgodnie z planem mobilizacyjnym — Ośrodka Zapasowego Kresowej Brygady Kawalerii, zwanego też Ośrodkiem Zapasowym Kawalerii „Żółkiew”, którego jednostką mobilizującą był 6psk. Zadaniem ośrodka było szkolenie uzupełnień dla Kresowej Brygady Kawalerii. Pododdzialy mobilizowane i szkolone w Ośrodku w Żółkwi walczyły głównie na terenie Ukrainy. 18.09.1939 — w dzień po rosyjskiej inwazji na Polskę — do Żółkwi wkroczyli Niemcy, ale już 23‐24.09.1939, zgodnie z ludobójczą umową dwóch sojuszników, zwaną paktem Ribbentrop–Mołotow z 23.08.1939, potwierdzoną później tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja” z 28.09.1939, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow, Niemcy przekazali Żółkiew Rosjanom. Rozpoczęła się okupacja rosyjska.

Jeśli w czasie kampanii wrześniowej przebywał w Żółkwi, to stracił wówczas posadę prefekta w Państwowym Liceum i Gimnazjum im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego w Żółkwi — jednym z pierwszych posunięć okupanta rosyjskiego była bowiem sowietyzacja szkół. Pozostał aliści w Żółkwi i tam przeżył okupację rosyjską.

Jeśli natomiast wyruszył na front z 6psk, to acz uniknął pojmania przez Niemców, być może pozostał jednak poza swoją lwowską archidiecezją, na obszarze okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. A być może przedostał się do Lwowa i tam przeżył okupację rosyjską.

Do niewielkiej wioski Majdan, w polskim pow. Kopyczyńce woj. tarnopolskiego, kuracji parafii oddalonego o ok. 9 km na południe Czortkowa, przeniesiony został prawd. w 1941 lub 1942 — e.g. pod koniec 1942, po zamordowaniu przez Ukraińców ks. Tadeusza Siateckiego, proboszcza sąsiedniej parafii Byczkowce, ze wspomnień świadków wynika bowiem, że ks. Siatecki obsługiwał opuszczoną przez poprzedniego proboszcza kurację Majdan już w 1940. W każdym razie stało się to już po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, i rozpoczęciu okupacji niemieckiej.

W wiosce Majdan w 1939 mieszkało szacunkowo ok. 900 osób, z czego ok. 830 to rzymskokatoliccy Polacy. Ponadto żyło tam kilkudziesięciu greckokatolickich Ukraińców i kilkudziesięciu Żydów. W czasie okupacji rosyjskiej mieszkający w Majdanie Polacy doświadczyli, tak jak i mieszkańcy innych wsi i miasteczek, rosyjskich prześladowań. Świadek opisywał to tak: „w lutym 1940 r. zaczęły się masowe aresztowania Polaków, [i.e. ok. 10.02.1940 miała miejsce pierwsza wielka deportacja Polaków w głąb Rosji]. NKWD wywoziło na Syberię całymi rodzinami, zwłaszcza tych, którzy pełnili znaczące funkcje”. Przyjechał więc do wsi skażonej dramatami i tragediami, cierpieniami wielu rodzin — nauczycieli, oficerów i osadników wojskowych, działaczy politycznych, właścicieli majątków, biznesmenów, urzędników i innych majętnych osób — uznanych przez Rosjan za „wrogi i szkodliwy element”.

Majdan znajdował się wówczas w niem. Kreishauptmannschaft Czortków (pl. powiat Czortków), ramach niem. Distrikt Galizien (pl. dystrykt Galicja), części wspomnianego pseudo‐państwa GG. Nie wiadomo, czy gdy rozpoczynał w Majdanie swoją posługę, byli tam jeszcze Żydzi. Na początku 1942 bowiem Niemcy rozpoczęli realizację ludobójczego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), i.e. eksterminacji społeczności żydowskiej, w GG określanego kryptonimem niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt), i przez cały 1942, systematycznie zwozili do oddalonych o ok. 7 km Kopyczyńców partie Żydów z pobliskich wsi. Kiedy wywieźli Żydów z Majdanu, nie wiadomo. Liczba Żydów w tamtejszym de facto getcie — już 12.07.1941, kilka dni po rozpoczęciu okupacji, Żydom zabroniono opuszczania miasteczka — falowała, w miarę przygnania nowych grup z okolicznych wsi i wywożenia na zagładę (ok. 2,500 w 1939; 3,123 w 06.1942; 2,915 w 10.1942; 5,000 w 05.1943, po dowiezieniu Żydów z Buczacza). Od 11.1941 do 10.1942 ok. 500 Żydów wywieziono do obozów niewolniczej pracy przymusowej, m.in. na plantacje mniszka kok‐sagizu, rośliny z Azji Środkowej, uprawianej dla kauczuku zawartego w soku mlecznym jej korzeni, który niemiecka firma Continental AG produkowała na rzecz niemieckiej machiny wojennej. Tam wszystkich po jakimś czasie mordowano. Pierwsza wielka deportacyjna niem. Aktion (pl. akcja) miała miejsce 30.09.1942, gdy ok. 1,000 Żydów przetransportowano do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec, gdzie wszystkich zamordowano. Na stację kolejową w Kopyczyńcach nieszczęśników zagnali — pod kontrolą Niemców — policjanci z kolaborującej z nimi niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), w niektórych regionach działającej także jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma, oraz z niem. Jüdischer Ordnungsdienst (pl. Żydowska Służba Porządkowa), funkcjonującej w getcie, przy okazji zabijając ok. 50 Żydów. Ok. 200 Żydów zmarło z głodu i chorób podczas zimy 1942/1943. Druga niem. Aktion miała miejsce 15.04.1943, gdy ci sami złoczyńcy wyciągnęli z mieszkań ok. 500 Żydów, zagnali ich pod stację kolejową, gdzie zmusili do klęczenia nad uprzednio wykopanymi dołami i wszystkich uśmiercili strzałami w tył głowy. Wielu pogrzebano, mimo iż jeszcze żyli. Największa niem. Aktion odbyła się w dniach 03‐11.06.1943, gdy Niemcy i ich ukraińscy pomocnicy, zamordowali w Kopyczyńcach prawie 4,000 osób. Pozostałych 1,000 Żydów rozwieziono do sąsiednich gett i obozów pracy, gdzie prawie wszyscy zginęli. 20.07.1943 Niemcy mogli ogłosić, że Kopyczyńce były niem. „Judenrein” (pl. „wolne od Żydów”).

Udzielanie pomocy było w praktyce niemożliwe. Za wszelką pomoc groziła śmierć — od 25.10.1941 obowiązywał bowiem dekret niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) GG, Hansa Franka, zgodnie z którym „Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”, oraz „Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany. W lżejszych wypadkach można orzec ciężkie więzienie lub więzienie”.

I właśnie wtedy, w 02.1943, kilkaset kilometrów na północy wschód, na Wołyniu, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

Zaraz potem, w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.

Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

Choć rozkaz Szuchewycza formalnie nie był skierowany do oddziałów niem. Ukrainische Hilfspolizei w niem. Distrikt Galizien — tam bowiem w 1943 ludobójcza OUN nie powołała zbrojnego ramienia pod nazwą UPA, ale formowała oddziały zbrojne pod eufemistyczną nazwą, dla „zmylenia” Niemców, ukr. Українська Народна Самооборона (pl. Ukraińska Narodowa Samoobrona), i.e. UNS — ale de facto również i tam ludobójcy ukraińscy, „bezrobotni” po zakończeniu niem. «Aktion Reinhardt», dezerterowali i wstępowali do UNS. A w 12.1943 — gdy stało się jasne, że Niemcy wojnę na wschodzie przegrywają, i.a. 24.12.1943 rozpoczęła się wielka ofensywa rosyjska zwana operacją dnieprowsko–karpacką — UNS został formalnie przekształcony w jednostkę ludobójczej OUN/UPA „UPA‐Zachód”. W 01.1944 jego dowódcą został jeszcze jeden z ukraińskich „wychowanków” niem. Sondergruppe Nachtigall i niem. Schutzmannschaftsbataillon 201, degenerat Wasyl Sydor ps. „Szełest”, który prawie natychmiast rozkazał „nieustannie uderzać w Polaków aż do wyniszczenia ich do ostatniego z tych ziem”. «Genocidium Atrox» rozpoczęło się w niem. Distrikt Galizien.

UNS/UPA nie miała zresztą wtedy nic innego do roboty, bowiem — jak potwierdza to nawet ukraińska Wikipedia — „podczas ostatnich miesięcy 1943 oddziały UNS nie prowadziły operacji zbrojnych w związku z wprowadzeniem 02.10.1943 przez Niemców w Galicji systemu [odpowiedzialności zbiorowej] egzekucji 10 zakładników za zabójstwa każdego żołnierza niemieckiego lub przedstawiciela władz”. Polacy nie uczestniczyli w tej okupacyjnej władzy. A Niemcy zachowywali się wobec ludobójczych aktów UNS/UPA pasywnie, nie podejmując w zasadzie większych operacji przeciw Ukraińcom.

W okolicy Czortkowa i Kopyczyńców rozkazy ludobójcy Sydora realizował dowódca Okręgu Wojskowego UPA WO‐3 „Łysonia”, Emilian (Omelian) Polowy ps. „Ostap”, o „ścieżce kariery” identycznej, jak jego przełożeni — i.e. przez niem. Sondergruppe Nachtigall i niem. Schutzmannschaftsbataillon 201, gdzie doświadczenia nabywali przy eksterminacji Żydów. Majdan zaatakowali 12.03.1944. Jeden ze świadków relacjonował: „Grupa uzbrojonych banderowców dokonała pacyfikacji polskich zagród połączonej z ich paleniem i mordowaniem polskich mieszkańców. Część z nich w maskujących ubiorach (okryta białymi prześcieradłami) otoczyła wieś i polowała na uciekających ze wsi, strzelając do nich często przy użyciu kul Dum‐Dum (rozrywające się przy wylocie z ciała). Druga grupa szła tyralierą wyłapując napotkanych mieszkańców i mordując ich, trzecia grupa rabowała dobytek i podpalała wybrane budynki. Cała akcja trwała od godziny 21 do 5 rano”. Śledztwo, o sygnaturze S 26/02/Zi, prowadzone po latach przez Instytut Pamięci Narodowej IPN we Wrocławiu, miało stwierdzić, iż „w nocy 12 marca 1944 r. zamaskowani i odziani — w celu lepszej identyfikacji — w białe stroje napastnicy zaatakowali Majdan z czterech stron. Zastrzelono lub spalono żywcem ok. 100 Polaków, rabując ich dobytek i paląc większość posesji”.

Ten pierwszy ukraiński atak przeżył. Niemcy nie reagowali — jeden ze świadków przytaczał relację swego wujka, który dotarł „do niemieckiej Komendantury Wojskowej i tam złożył informację o napadzie banderowców na wieś Majdan. Tłumaczem był Ukrainiec, który przetłumaczył odwrotnie, że to Polacy napadli na Ukraińców i tam jest ruska partyzantka. Niemiec podejrzliwie popatrzył na wujka i powiedział by to zgłosił w Kopyczyńcach. Tak więc o żadnej pomocy z ich strony nie mogło być mowy”. Współpraca ukraińsko–niemiecka kwitła do ostatniego dnia okupacji niemieckiej.

Sytuacja zmieniła się po wkroczeniu Rosjan. Czortków i Kopyczyńce Rosjanie zdobyli ok. 22‐23.03.1944 i rozpoczęła się okupacja rosyjska. Nowy okupant zaczął aktywnie zwalczać UPA, tym bardziej, że UPA zaczęła — oprócz nieustannych ludobójczych ataków na Polaków — atakować Rosjan. Doszło do tego, że 01.09.1944 Wasyl Sydor ps. „Szełest” nakazał wstrzymanie akcji przeciw polskiej ludności cywilnej, ale rozkaz nie objął „polskiego elementu współpracującego z NKWD i organami moskiewskiego imperializmu”. Nadal OUN/UPA miało atakować „polską milicję liczącą 20 osób w jakiejś miejscowości. Jedną trzecią lub połowę z nich należy zniszczyć, resztę rozbroić i ostrzec, że jeśli nie przestaną współpracować przeciwko nam z bolszewikami, następnym razem również zostaną zniszczeni”.

I wówczas został przez Ukraińców zamordowany.

26.01.1945 atak na Majdan przeprowadziły prawd. sotnie kurennego Piotra Chamczuka, ps. ukr. „Бистрий” (pl. „Bystry”) — być może sotnia UPA ukr. „Чорноморці” (pl. „Czarnomorcy”) i/lub ukr. „Сірі вовки” (pl. „Szare Wilki”). Być może w ataku brali też udział agenci ludobójczej ukr. Служба Безпеки (pl. Służba Bezpieczeństwa), i.e. SB OUN, której zadaniem było tropienie przeciwników politycznych i ideologicznych OUN, przeprowadzanie ich fizycznej likwidacji, a także udział w mordach ludności polskiej. Źródła podają, że „SB OUN mogła wydawać wyroki śmierci jedynie na "wrogów narodu ukraińskiego" […] Przy mniejszych przewinach stosowano tzw. buki, czyli bicie bukowymi kijami od 10 do 50 uderzeń. Większe karano śmiercią. Wyrok wykonywano przez rozstrzelanie lub powieszenie […] niektórzy dowódcy grup "odrąbywali głowy swoim ofiarom"”. SB OUN została założona jeszcze w 1940, pod czujną opieką Niemców, a szkolenia przeprowadzano m.in. w Zakopanem, w hotelu „Stamary”. Jak podaje współczesna strona tego hotelu „nauka obejmowała zasady dywersji, sabotażu, gestapowskich metod przesłuchań i metod zabijania”. W tym samym czasie, i.e. 20.02.1940, w Zakopanem, w willach „Pan Tadeusz” i „Telimena”, rozpoczynała się trzecia tzw. „konferencja tematyczna” niemieckiego niem. Geheime Staatspolizei (pl. Tajna Policja Państwowa), i.e. Gestapo, i rosyjskiego ros. Народный Комиссариат Внутренних Дел (pl. Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych), i.e. NKWD, dwóch ludobójczych organizacji sojuszniczych, debatująca nad współpracą i sposobami zwalczania i eksterminacji Polaków na okupowanych przez siebie terytoriach. W Zakopanem, nad wszystkimi tymi przedsięwzięciami, opiekę sprawowało Gestapo, które swoją siedzibę miało w willi „Palace”, gdzie mordowano polskich patriotów.

Jedno ze źródeł podaje, że „przygotowania [miała prowadzić] ukraińska rodzina Dolibów […] Doliba był diakiem w miejscowej [greckokatolickiej] cerkwi, [i.e. kantorem, prowadzącym śpiewy i znającym się na obrządku], a jego syn głównym prowodyrem i organizatorem planowanego napadu. Tę informację przekazano władzom sowieckim, które dokonały rewizji i przesłuchały obu Ukraińców oraz ich zastrzeliły”.

Atak nastąpił kilka dni później. Świadek relacjonował: „Drugi napad, o wiele groźniejszy w skutkach, miał miejsce nocą 26 stycznia 1945 r. Wzięło w nim udział znacznie więcej banderowców i został on dokładnie zorganizowany. Napastnicy nie ominęli tym razem kościoła, gdzie zgromadziło się wielu mieszkańców. Dokonali tam masakry kilkudziesięciu osób.

[…] Ks. Wojciech Rogowski próbował ratować parafian zgromadzonych w kościele i na plebanii przekonując banderowców, że szykują się do wyjazdu do Polski, ale bezskutecznie.

[…] Część ludzi znajdowała się na strychu i chórze. Masywne drzwi były zaryglowane. Napastnicy po ich wyłamaniu zaczęli wrzucać do wnętrza granaty oraz strzelać […] Na chórze wraz z księdzem Wojciechem Rogowskim, ukrytych było kilkanaście osób. Banderowcy nie mogli się tam dostać. Zaczęli więc wołać, aby wszyscy zeszli, że nie uczynią nikomu krzywdy. Zagrozili też podpaleniem kościoła. Ludzie początkowo się wahali, ale za przykładem księdza skakali z góry na rozłożone poduszki i pierzyny. Niektórzy spuścili się na sznurach zwiniętych z prześcieradeł. Kiedy wszyscy opuścili chór, banderowcy pozwolili wyjść na zewnątrz. Jedni przepuszczali, ale drudzy po chwili mordowali”.

Inny wspominał: „W tę pamiętną noc na własne oczy widziałem zwierzęcą rozprawę banderowców z mieszkańcami wsi. Krzyczeli ludzie, ryczało bydło. W powietrzu unosił się zapach ludzkiej krwi i pogorzelisk. Ludzie schronili się w kościele, ale to nie powstrzymało bandytów. Wrzucili do środka kilka granatów, weszli od strony ołtarza, wyciągali ludzi i na miejscu zarąbywali siekierami. Widziałem jak bandyci wrzucali do ognia żywych mieszkańców”. „Michałowi Grzecznemu oprawcy wycięli na piersi orła, musiał konać w męczarniach”. „Jednym z pierwszych, którzy zginęli pod ciosem siekiery był Czesław lat 12, bratanek księdza. Matka widząc śmierć swego syna, dostała histerii i zaczęła wyzywać banderowców od bandytów, za co otrzymała od banderowca cios siekierą”.

Pozwolono mu wyjść z kościoła. Ale „wychodząca z kościoła grupa mieszkańców gdy zobaczyła co się dzieje, zaczęła uciekać w kierunku stawów za stodołą plebanii. W grupie tej był ksiądz W. Rogowski z drugim bratankiem Stefanem lat 8 […] Grupie tej udało się zbiec za stodołę, ale drogę im zastąpił inny banderowiec, który pociągnął serię z automatu, zabijając chłopca, ciężko raniąc kobietę i księdza”.

„Żył jeszcze kilka godzin, umarł z upływu krwi”.

Źródło podaje: „Z relacji świadków wynika, że w mordowaniu brała udział grupa ukraińskich dziewcząt i kobiet przebrana w męskie stroje. Z szacunkowych danych wynika, że w kościele i w jego rejonie zginęło 118 osób, i 58 zostało zamordowanych wewnątrz wsi, w spalonych budynkach i zastrzelonych na polach podczas ucieczki. Ogółem zginęło 178 osób”.

14.01.1945, na 12 dni przed mordem w Majdanie, ludobójca Emilian Polowy miał otrzymać Brązowy Krzyż Zasługi Wojskowej UPA. Natomiast ludobójca Roman Szuchewycz został 12.10.2007 pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. 10.12.2017, w imieniu „Rady Koordynacyjnej ds. Upamiętnienia Odznaczonych Rycerzy OUN i UPA”, ludobójca Wasyl Sydor odznaczony został pośmiertnie we Lwowie Srebrnym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA I klasy (nr 009). W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły ich imieniem.

łac. „O Tempora! O mores!”