W 1939 posługiwał, wraz ze swym proboszczem, ks. Józefem Bieńko, w sporej wsi Kowalówka, wówczas w pow. Buczacz w woj. tarnopolskim, ok. 6 km na północ od Monasterzysk. Mieszkało w niej ok. 1,800 osób, w tym ok. 69% rzymskokatolickich Polaków, ok. 30% greckokatolickich Ukraińców i kilkunastu Żydów — tymczasem w wiejskich osadach gminnych powiatu Buczacz ok. 61% stanowili grekokatolicy, ok. 35% rzymskokatolicy i ok. 3.5% Żydzi. Kowalówka była więc swego rodzaju polską enklawą na obszarze zamieszkałym głównie przez Ukraińców (poza miastami, gdzie Polacy stanowili większość).

Po niemieckim i rosyjskim ataku w 09.1939 na Polskę rozpoczęła się II wojna światowa. Zgodnie z umową dwóch sojuszników, zatwierdzoną ludobójczym paktem Ribbentrop–Mołotow z 23.08.1939, woj. tarnopolskie przypadło Rosjanom. Rozpoczęła się okupacja rosyjska. Jesienią 1939 zaczęły się aresztowania inteligencji, nauczycieli, lekarzy, ziemian, urzędników państwowych, a także rodzin polskich wojskowych. W latach 1940‐1941 wielu innych Polaków stało się ofiarami czterech wielkich fal deportacji „na Syberię”. Ponadto 150,000‐200,000 mężczyzn wcielono do armii rosyjskiej, a ok. 100,000 zmuszono do pracy na rzecz przemysłu rosyjskiego, głównie w kopalniach Zagłębia Donieckiego, w zakładach przemysłu ciężkiego na Uralu i na Syberii. Następnie rozpoczęła się inwigilacja księży i zakonników. Na duchowieństwo nałożono wysokie podatki.

Losy mieszkańców Kowalówki odzwierciedlały ów polski los. 10.02.1940, podczas pierwszej wielkiej deportacji Polaków, razem ks. Bieńko z krzyżem w ręku żegnali zgromadzonych przed kościołem w Kowalówce Polaków — starych i młodych, matki i małe dzieci — gnanych przez Rosjan na stację kolejową w Monasterzyskach i deportowanych na Syberię.

22.06.1941 Niemcy zaatakowały uprzedniego sojusznika, Rosjan, i rozpoczęła się okupacja niemiecka. Kowalówka stała się częścią niem. Kreishauptmannschaft Tschortkiw (pl. powiat Czortków), wchodzącego w skład niem. Distrikt Galizien (pl. Dystrykt Galicja) okupacyjnego tworu zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG.

Okres 1941‐1943 znaczony był w szczególności eksterminacją Żydów. Od początku 1942 Niemcy realizowali ludobójczy plan niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), który w GG nosił kryptonim niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt). Znaczący udział brały w nim jednostki ukraińskiej, kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), działającej też jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma, a także niem. Jüdischer Ordnungsdienst (pl. Żydowska Służba Porządkowa), szczególnie aktywna e.g. w getcie w Buczaczu — żydowskie źródła podają, iż tamtejsza „żydowska policja rabowała, zabijała, gorzej niż Niemcy”.

Żydów z Kowalówki prawd. skoszarowano w 1942 w otwartym getcie w Monasterzyskach. 08.10.1942 większą część — w 1939 w Monasterzyskach mieszkało ok. 1,500 Żydów — Niemcy, z udziałem niem. Ukrainische Hilfspolizei, przetransportowali do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec, gdzie zostali zamordowani. Pozostałych przetransportowano do getta w Buczaczu, ok. 16 km na wschód od Monasterzysk. Żydów z Buczacza z kolei zamordowano w czterech tzw. niem. Aktion (pl. akcja). Pierwsze dwie partie Żydów 15‐17.10.1942 i w 11.1942 przetransportowano również do VL Belzec. Ostatnich Żydów w Buczaczu zamordowano w 02.1943 (ok. 2,000 osób) i 04.1943 (ok. 4,000 ofiar). W obu owych niem. Aktion Niemcy, z udziałem niem. Ukrainische Hilfspolizei, zabijali Żydów nad wcześniej wykopanymi dołami w pobliżu tzw. góry Fedora w Buczaczu — nazwa podchodzi od włoskiego śmiałka, Fedoriniego z Florencji, który w prawd. w XIX w.

wspiął się na górę i na wybudowanej przez siebie maszynie latającej, przypominającej lotnię, skoczył w dół, odbił się od szczytu góry i po kilkunastu metrach płynnego lotu runął w dół, ponosząc śmierć na miejscu. Żydowskie źródła podają, że podczas niem. Aktion w 02.1943 „rozlew krwi [ofiar] był tak duży, że źródła wody pitnej w miasteczku uległy zanieczyszczeniu”.

W 05.1943 władze niemieckie mogły zadeklarować, że Buczacz i okolice były niem. „Judenfrei” (pl. „wolne od Żydów”).

Była to jednak tylko częściowa prawda. Źródła żydowskie tak opisują sytuację jaka nastąpiła, po likwidacji getta w Buczaczu: „Polowanie na ukrywających się Żydów kontynuowano z pomocą lokalnych donosicieli. W tej ostatniej fazie rozwinęła się pewna dynamika, w której Żydzi "ukrywający się wśród chłopów płacili wysokie sumy za schronienia, a naiwni chłopi szli do miasta i kupowali, co chcieli". W rezultacie "ukraińscy mordercy […] zaczęli śledzić tych chłopów i znajdowali Żydów na strychach, w piwnicach itd. […] [i] rozstrzeliwali ich na miejscu". To z kolei wywołało "masowe donosy", a "sami chłopi zaczęli zabijać Żydów lub ich eksmitować"”.

I właśnie wówczas, w 02.1943, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, główny komendant ludobójczej, ukraińskiej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

Zaraz potem, w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei i Schuma, o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.

Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

UPA w 1943 formalnie funkcjonowała tylko na Wołyniu, na terytorium niem. Reichskommissariat Ukraine (pl. Komisariat Rzeszy Ukraina), więc rozkaz Szuchewycza nie obejmował — wydawałoby się — Tarnopolszczyzny, która znajdowała się w GG. Szuchewycz wszelako — by „nie drażnić” Niemców — założył wówczas w GG ugrupowanie funkcjonujące pod eufemistyczną nazwą ukr. Українська Народна Самооборона (pl. Ukraińska Narodowa Samoobrona), i.e. UNS, wzmocnione zaprawionymi w ludobójstwie Żydów dezerterami z niem. Ukrainische Hilfspolizei i Schuma. Jego głównym celem, tak jak OUN/UPA, była eksterminacja ludności polskiej, acz w jej wewnętrznej dokumentacji i raportach ostentacyjnie pisano „obrona przed terrorem władz niemieckich”. Stanowisko dowódcy UNS powierzył ludobójcy Aleksandrowi Łuckiemu ps. „Andrijenko”. W 08.1943 dowódcą obwodu lwowskiego, obejmującemu Tarnopolszczyznę, zostały inny ludobójca, Wasyl Sydor ps. „Szełest”, który rozkazał „nieustannie uderzać w Polaków aż do wyniszczenia ich do ostatniego z tych ziem”. Obaj owi „wybitni” Ukraińcy przeszli podobną drogę szlifowania ludobójczego fachu — od niem. Sondergruppe Nachtigall, przez niem. Schutzmannschaftsbataillon 201, do «Genocidium Atrox».

Początkowo aliści — według źródeł ukraińskich i rosyjskich — UNS powołany miał być, by przeciwstawić się tzw. rajdowi Kowpaka. Sidor Kowpak, ukraiński komunista, na polecenie Rosjan, po potyczce z Niemcami k. Briańska na obszarze historycznej Siewierszczyzny, niedaleko granicy między ziemiami ukraińskimi i białoruskimi, ruszył z 2,000 rosyjskich partyzantów na zachód. Po ponad 600 km dotarł na Wołyń — m.in. przechodząc 12.06.1943 przez Miłoszewicze na Białorusi — gdzie skręcił na południe i przedostał się, w zasadzie nie niepokojony, w okolice Tarnopola w GG. Tam rozpoczął akcję dywersyjną i e.g. wysadził wiadukt kolejowy na trasie Tarnopol‐Wołoczyska, na wschód od Tarnopola, na najważniejszej linii kolejowej dostaw zbrojeniowych dla armii niemieckiej, walczącej wówczas w decydującym starciu II wojny światowej na wschodzie, w pancernej bitwie pod Kurskiem, zakłócając i osłabiając niemiecki wysiłek zbrojny na kilka tygodni. Razem oddział Kowpaka przebył ponad 2,000 km, niszcząc 19 niemieckich transportów kolejowych i 51 składów, wysadzając 52 mosty.

UNS nie tylko, że nie zrealizował celu przeciwstawienia się Kowpakowi, ale w kilku przypadkach wręcz umożliwili przemieszczanie się partyzantów bez walki. Ukraińska ludność zresztą w wielu wsiach wspierała rosyjską akcję. Niemcy natomiast zareagowali dużymi siłami, ścigając przemieszczający się oddział, atakując e.g. przy użyciu samolotów, w kilku miejscach otaczając go. Za każdym razem partyzantom udawało się przerwać pierścienie obławy. W 07.1943 oddział Kowpaka przedarł się z okolic Skałatu, ok. 30 km na wschód od Tarnopola, do Halicza nad Dniestrem. Nie wiadomo, jaką drogę przez ten ok. 100 km odcinek obrali partyzanci, ale okolice Kowalówki leżą mniej więcej na linii prostej łączącej obie miejscowości.

I właśnie wówczas, 15/17.11.1943 albo wcześniej, w 08.1943 — źródła nie są spójne — został przez niem. Geheime Staatspolizei (pl. Tajna Policja Państwowa), i.e. Gestapo — wraz ze swym proboszczem, ks. Bieńko, aresztowany w Kowalówce, w której w 1943 mieszkało ok. 1680 osób.

Źródła podają, że przyczyną aresztowania był donos ukraiński — nie jest jasne, czy któregoś z funkcjonariuszy kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei, który nie zdezerterował na apel ludobójcy Szuchewycza, czy może któregoś z ukraińskim mieszkańców wsi. Donos dotyczył współdziałania z polską partyzantką i polskim ruchem oporu (część Polskiego Państwa Podziemnego), oraz ukrywanie partyzantów.

W okolicy Kowalówki działała niepodległościowa Armia Krajowa AK. Wieś należała do Rejonu II AK Monasterzyska, wchodzącego w skład Obwodu AK Buczacz Inspektoratu AK Czortków, będących częścią Okręgu AK Tarnopol. Komendantem Obwodu AK Buczacz, rezydującym w Monasterzyskach, był Stanisław Ignatowicz ps. „Markotny”. AK, poza obroną polskich wsi przed ludobójczymi Ukraińcami, szkoleniami, przecinaniem linii komunikacyjnych i.e. niszczeniem słupów telegraficznych, sabotażem taboru kolejowego, e.g. poprzez wsypywanie proszku szlifierskiego (karborundu) do maźnic, etc., dokonywała ataków na niemiecki transport kolejowy — e.g. 15‐16.09.1943 rozkręcono tory kolejowe na linii Chodorów‐Tarnopol.

Źródła podają, że plebania w Karolówce była punktem kontaktowym AK, i prawd. ukrywano na niej radiostację i broń. Posiadanie niezarejestrowanego odbiornika radiowego — zwane „radiopajęczarstwem” — nie mówiąc już o radiostacjach, było w GG nielegalne. Obowiązywało rozporządzenie z 30.06.1940, mocą którego tylko niem. Deutsche Post Osten (pl. Poczta Niemiec Wschód) mogła wydawać pozwolenia na używanie sprzętu radiowego. Karą za „radiopajęczarstwo”, a także za samo słuchanie zagranicznych stacji radiowych, była „kara więzienia na okres nie krótszy niż 6 miesięcy, o ile według innych przepisów nie […] kara wyższa”. A owe „inne przepisy” ujęte były m.in. w rozporządzeniu z 31.10.1939. Kluczowe były następujące ustępy: „§3 Kto nawołuje lub zachęca do nieposłuszeństwa rozporządzeniom lub zarządzeniom władz Niemieckich, podlega karze śmierci; […] §8 Kto umawia się do popełnienia przestępstwa, określonego w §§1‐5, kto w tym celu wchodzi w poważne porozumienie z innymi, kto ofiaruje się do popełnienia takiego przestępstwa lub zaofiarowania takie przyjmuje, ulega karze śmierci”; wreszcie „§6 Podżegacz i pomocnik karani będą jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany”.

Na plebanii prowadzono też konspiracyjne nauczanie polskich dzieci (część działalności Polskiego Państwa Podziemnego). Wobec Polaków obowiązywała bowiem niemiecka instrukcja z 1939, iż „Należy zezwolić jedynie na szkoły podstawowe, które powinny nauczać jedynie najbardziej prymitywnych rzeczy: rachunków, czytania i pisania. Nauka w ważnych narodowo dziedzinach, jak geografia, historia, historia literatury oraz gimnastyka, musi być zakazana”. Nawet nauczanie religii na poziomie wyższym niż podstawowe stało się nielegalne.

Obu księży przewieziono do więzienia w Czortkowie.

Obaj byli prawd. torturowani (istnieją relacje, że torturowany był ks. Perucki i popadł w obłęd).

Wkrótce w więzieniu zginął. Źródła podają, że został rozstrzelany wraz z kilkoma innymi więźniami.

Po aresztowaniu kapłanów lokalni Ukraińcy splądrowali i zdewastowali plebanię, gdzie mieszkali.

Wspomniany komendant Obwodu AK Buczacz, Stanisław Ignatowicz, został 12/19.02.1944 uprowadzony przez nieznanych czterech mężczyzn w mundurach niemieckich. Skuty wywieziony saniami z Monasterzysk. Dalsze losy nieznane.

12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. 10.12.2017, w imieniu „Rady Koordynacyjnej ds. Upamiętnienia Odznaczonych Rycerzy OUN i UPA”, ludobójca Wasyl Sydor odznaczony został pośmiertnie we Lwowie Srebrnym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA I klasy (nr 009). W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły i ulice ich imieniem — także imieniem ludobójcy Aleksandra Łuckiego.

łac. „O Tempora! O mores!”

Według niektórych źródeł zginął w więzieniu w Stanisławowie.