Niektóre źródła podają, że był klerykiem, ale musiał przerwać studia seminaryjne. Mógł nim być podczas okupacji rosyjskiej 1939‐1941, gdy seminarium duchowne we Lwowie — jego rodzinna wioska, Białokrynica, podlegała archidiecezji lwowskiej — zostało przez Rosjan zamknięte, ale działało w konspiracji. Mógł później, po 22.06.1941 i rozpoczęciu wojny niemiecko–rosyjskiej, gdy Niemcy wprawdzie pozwolili na działalność seminarium, ale zabronili przyjmowania nowych alumnów, a naukę mogli kontynuować jedynie ci, którzy rozpoczęli ją przed 1939 — przyjmując wszelako, że podjął studia teologiczne po 1938, we wspomnianym konspiracyjnym seminarium, bo w schematyzmach archidiecezji lwowskiej do tego roku jego osoba wśród seminarzystów nie jest wymieniana.

Wydaje się pewne, że w 1944‐1945 był w Białokrynicy był „kościelnym organistą” w tamtejszej świątyni rzymskokatolickiej.

W 1939 w Białokrynicy, ok. 7 km od powiatowych Podhajec, w polskim woj. tarnopolskim, mieszkało szacunkowo ok. 2,400 osób, z czego rzymskokatoliccy Polacy stanowili ok. 78%, greckokatoliccy Ukraińcy ok. 22%. Jedno ze wspomnień podaje, że wieś „posiadała 428 zagród. 291 rodzin było czysto polskich; 76 rodzin ukraińskich, 60 mieszanych i 1 rodzina żydowska (właściciel majątku i gorzelni — p.

Rotenberg)”.

Po niemieckim i rosyjskim najeździe na Polskę w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej — w rezultacie ludobójczej umowy niemiecko–rosyjskiej z 23.08.1939, zwanej paktem Ribbentrop–Mołotow, potwierdzonej 28.09.1939 tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja”, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow Rosjanie represjom poddali szczególnie Polaków, dokonując aresztowań polskiej inteligencji, nauczycieli, lekarzy, ziemian, urzędników państwowych, leśników, policjantów, a także rodzin polskich wojskowych. Wielu innych Polaków stało się ofiarami czterech wielkich fal deportacji „na Syberię”. W relacjach często pojawia się informacja, iż „przychodzili nocą, bez uprzedzenia i zabierali całe rodziny, od niemowląt po staruszków”. „Gdy wyszliśmy na podwórze matce pozwolili zajrzeć do skrzyni — była niestety pusta, bo nasi sąsiedzi zdążyli ją już opróżnić. Praktycznie nie zabraliśmy niczego, bo nie pozwolili nam poruszać się po domu […] Były wtedy duże zaspy i silny mróz”. Ponadto 150,000‐200,000 mężczyzn wcielono do armii rosyjskiej, a ok. 100,000 zmuszono do pracy na rzecz przemysłu rosyjskiego, głównie w kopalniach Zagłębia Donieckiego, w zakładach przemysłu ciężkiego na Uralu i na Syberii. Następnie rozpoczęła się inwigilacja księży i zakonników. Na duchowieństwo nałożono wysokie podatki, usunięto nauczanie religii ze szkół.

Z jednego ze wspomnień wynika, że z Białokrynicy Rosjanie wywieźli co najmniej 5 polskich rodzin, i.e. ok. 28 osób.

Po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, po rozpoczęciu okupacji niemieckiej, kuracja Białokrynica znalazła się w niem. Kreishauptmannschaft Brzeżany (pl. powiat Brzeżany), wchodzącego w skład niem. Distrikt Galizien (pl. Dystrykt Galicja), części rozszerzonego na Galicję okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG.

Okres 1941‐1943 znaczony był w szczególności eksterminacją Żydów. Od początku 1942 Niemcy realizowali ludobójczy plan niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), który w GG nosił kryptonim niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt). Lokalnym centrum żydowskiej społeczności były powiatowe Podhajce, gdzie w 1939 mogło żyć ok. 3,400 Żydów, i.e. ok. 55% mieszkańców. Tam już w 07.1941 Niemcy powołali — zgodnie z obowiązującymi w GG niemieckimi rozporządzeniami — niem. Judenrat (pl. Rada Żydowska), odpowiedzialną za społeczność żydowską, mającą do pomocy powołaną przez siebie niem. Jüdischer Ordnungsdienst (pl. Żydowska Służba Porządkowa). Potem de facto zabronili Żydom opuszczania miasteczka bez pozwolenia, bowiem od 25.10.1941 zaczął obowiązywać dekret niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) GG, Hansa Franka, zgodnie z którym „Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”, oraz „Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany. W lżejszych wypadkach można orzec ciężkie więzienie lub więzienie”. 21.09.1942 Niemcy, ze wsparciem ukraińskiej, kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), działającej też jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma — która brać udział miała we wszystkich takich niem. Aktion (pl. akcja) — a także niem. Jüdischer Ordnungsdienst, zagnali na stację kolejową ok. 1,000 Żydów, skąd wywieziono ich na śmierć, do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec. Przy okazji ok. 50 Żydów zamordowano na cmentarzu żydowskim. Zaraz potem formalnie utworzono w Podhajcach getto, początkowo o charakterze „otwartym”, bez ograniczającego płotu. 30.10.1942 miała miejsce druga niem. Aktion. Do VL Belzec wywieziono ponad 1,200 Żydów, a kilkudziesięciu zamordowano podczas zagonu. W tym samym mniej więcej okresie do getta przygnano Żydów z otaczających wsi, w tym prawd. z Białokrynicy, a w 12.1942 getto — ok. 2,500 osób — „zamknięto”, i.e. otoczono drewnianym płotem, zwieńczonym drutem kolczastym. 12.04.1943 ok. 40‐50 chorych Żydów zamordowano na cmentarzu żydowskim. Likwidacja getta nastąpiła 06.06.1943. Niemcy i niem. Ukrainische Hilfspolizei zamordowali wówczas ok. 1,070 Żydów w dwóch rowach wykopanych w części Podhajec zwanej Starym Miastem. 08.06.1943 zdołano wyciągnąć z ukrycia ok. 750 Żydów, obiecując im przeniesienie do Tarnopola. Wszystkich wyprowadzono poza miasteczko i w pobliżu oddalonej o ok. 2 km wioski Zahajce Niemcy i Ukraińcy dokonali ich mordu. W ciągu następnych kilku miesięcy Niemcy i niem. Ukrainische Hilfspolizei systematycznie przeszukiwali getto polując na Żydów. Ok. 300 schwytanych zamordowano na cmentarzu żydowskim. Władze niemieckie mogły zadeklarować, że Podhajce i okolice były niem. „Judenfrei” (pl. „wolne od Żydów”).

W tym samym czasie, i.e. w 02.1943, w oddalonym o ok. 150 km na północ Wołyniu, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

Zaraz potem, w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.

Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

Choć rozkaz Szuchewycza formalnie nie był skierowany do oddziałów niem. Ukrainische Hilfspolizei w niem. Distrikt Galizien — tam bowiem w 1943 ludobójcza OUN nie powołała zbrojnego ramienia pod nazwą UPA, ale formowała oddziały zbrojne pod eufemistyczną nazwą, dla „zmylenia” Niemców, ukr. Українська Народна Самооборона (pl. Ukraińska Narodowa Samoobrona), i.e. UNS — ale de facto również i tam ludobójcy ukraińscy, „bezrobotni” po zakończeniu niem. «Aktion Reinhardt», dezerterowali i wstępowali do UNS. Ale w 12.1943 — gdy stało się jasne, że Niemcy wojnę na wschodzie przegrywają, i.a. 24.12.1943 rozpoczęła się wielka ofensywa rosyjska zwana operacją dnieprowsko–karpacką — UNS został formalnie przekształcony w jednostkę ludobójczej OUN/UPA „UPA‐Zachód”. W 01.1944 jego dowódcą został jeszcze jeden z ukraińskich „wychowanków” niem. Sondergruppe Nachtigall i niem. Schutzmannschaftsbataillon 201, degenerat Wasyl Sydor ps. „Szełest”, który prawie natychmiast rozkazał „nieustannie uderzać w Polaków aż do wyniszczenia ich do ostatniego z tych ziem”. «Genocidium Atrox» rozpoczęło się w niem. Distrikt Galizien.

UNS/UPA nie miała zresztą wtedy nic innego do roboty, bowiem — jak potwierdza to nawet ukraińska Wikipedia — „podczas ostatnich miesięcy 1943 oddziały UNS nie prowadziły operacji zbrojnych w związku z wprowadzeniem 02.10.1943 przez Niemców w Galicji systemu [odpowiedzialności zbiorowej] egzekucji 10 zakładników za zabójstwa każdego żołnierza niemieckiego lub przedstawiciela władz”. Polacy nie uczestniczyli w tej okupacyjnej władzy. A Niemcy zachowywali się wobec ludobójczych aktów UNS/UPA pasywnie, nie podejmując w zasadzie większych operacji przeciw Ukraińcom.

W Białokrynicy, w której w 03.1943 mieszkało już tylko 1,732 osób, istniała konspiracyjna struktura ludobójczego OUN. Na tyle silna, że jeden z ukraińskich mieszkańców wioski po latach wspominał — po ucieczce na emigrację w Kanadzie — że „w połowie 1943 zaczęto tworzyć oddziały UPA [i.e. UNS]. Z nich sformowano sotnię z samych mieszkańców powiatu podhajeckiego”, w tym trzech mieszkańców Białokrynicy. „W listopadzie–grudniu 1943 i styczniu 1944 [odbywali] szkolenie wojskowe na Wołyniu we wsi Dermań”, w tej samej miejscowości, w której OUN/UPA w 1943 wymordowała ok. 190 jej polskich mieszkańców.

W okolicy Podhajec rozkazy ludobójcy Sydora realizował inny degenerat, dowódca Okręgu Wojskowego UPA WO‐3 „Łysonia”, Emilian (Omelian) Polowy ps. „Ostap”, o „ścieżce kariery” identycznej, jak jego przełożeni — i.e. przez niem. Sondergruppe Nachtigall i niem. Schutzmannschaftsbataillon 201, gdzie doświadczenia nabywali przy eksterminacji Żydów. Mordy Polaków rozpoczęły się już w ostatnim kwartale 1943, a nasiliły się na początku 1944. Zakończyły wraz z nadejściem frontu walk niemiecko–rosyjskich. Już ok. 01.04.1944 Rosjanie — w ramach operacji dnieprowsko–karpackiej — wkroczyli do Podhajec, ale ok. 07.04.1944 wobec niemieckiego kontrataku wycofali się ok. 25 km na wschód. Zbiegł się on z zakończeniem operacji dnieprowsko–karpackiej przez Rosjan i wstrzymaniem walk frontowych na okres wiosenny.

Kolejna wielka rosyjska ofensywa, awana operacją lwowsko–sandomierską, ruszyła 13.07.1944. Do Podhajcec i jego parafii Rosjanie wkroczyli ok. 21.07.1944. Rozpoczęła się okupacja rosyjska.

OUN/UPA początkowo, podczas przechodzenia frontu i nasycenia okolicy tysiącami rosyjskich wojsk, zawiesiła akcję przeciw Polakom. 01.09.1944 Wasyl Sydor, ps. „Szełest”, dowódca „UPA‐Zachód”, nakazał wstrzymanie ludobójczej akcji, ale rozkaz nie objął „polskiego elementu współpracującego z NKWD i organami moskiewskiego imperializmu”. Nadal OUN/UPA miało atakować „polską milicję liczącą 20 osób w jakiejś miejscowości. Jedną trzecią lub połowę z nich należy zniszczyć, resztę rozbroić i ostrzec, że jeśli nie przestaną współpracować przeciwko nam z bolszewikami, następnym razem również zostaną zniszczeni”. Wstrzymanie było zresztą krótkotrwałe — już na przełomie 1944/1945 ludobójcy ukraińscy ponowili mordy polskiej ludności cywilnej.

W Białokrynicy, w reakcji na zagrożenie, „zorganizowano samoobronę, a nocami pełniono wartę na opłotkach zabudowań i plebani”. Jednocześnie część Polaków — głównie młodsi — wstąpiła do ros. истребительные батальоны (pl. bataliony pościgowe), i.e. IB, rosyjskiej pomocniczej formacji paramilitarnej, znajdującej się w strukturach zbrodniczego NKWD, której główną rolą w okolicy stała się obrona ludności cywilnej przed atakami ludobójczego OUN/UPA. Mimo to z Białokrynicy w 1943‐1944 została zmuszona do wyjazdu część Sióstr Służebniczek Starowiejskich ABMV, które prowadziły tam szkołę i przedszkole — dwie ostatnie wyjechały w 1945. Być może część mieszkańców — wobec powtarzających się ludobójczych ataków na polskie wsie — przeniosła się do Podhajec, gdzie stacjonował garnizon rosyjski, znajdując schronienie w pożydowskich domach.

Na przełomie 1944/1945 Rosjanie rozpoczęli przygotowania do deportacji milionów Polaków na zachód, na tereny, które przed II wojną światową należały do Niemiec. Wprawdzie nie znane były jeszcze wówczas ustalenia konferencji w Teheranie 28.11‐01.12.1943, gdy zdradzieccy Anglicy i Amerykanie zgodzili się na ustalenie powojennej polskiej wschodniej granicy na tzw. linii Curzona–Namiera, ale stawało się jasne, że ta linia będzie grała w powojennej układance politycznej znaczącą rolę. Linia Curzona–Namiera była demarkacyjną linią między Polską a rosyjskimi bolszewikami, zaproponowaną Rosjanom 11.07.1920 przez ministra spraw zagranicznych imperium brytyjskiego, George"a Curzona, w czasie wielkiej ofensywy rosyjskiej w trakcie wojny polsko–rosyjskiej 1919‐1921, zasugerowaną przez tzw. eksperta, Lewisa Bernsteina Namiera, Żyda polskiego pochodzenia. Rosja — wbrew planom imperialistów brytyjskich — poniosła w 1920 klęskę, ale koncepcja linii Curzona–Namiera, przebiegającej przez środek Polski, stała się cause célèbre wszystkich imperialnych koncepcji podziału Europy Środkowej, w szczególności rosyjskich i niemieckich. Ustalenie polskiej granicy na tej linii oznaczało de facto uznanie zasadności rosyjskiego najazdu na Polskę w 09.1939 i uznanie rosyjskich roszczeń wyrażonych w ludobójczych paktach Ribbentrop–Mołotow z 1939. Oznaczało także, że po zakończeniu działań wojennych Białokrynica miała znaleźć się na terytorium bezpośrednio okupowanym przez Rosjan.

Jednym z pierwszych skutków rozpoczęcia okupacji rosyjskiej były więc olbrzymie akcje deportacyjne ludności, zgodne ze standardową, wielowiekową, zbrodniczą rosyjską praktyką rozwiązywania problemów społecznych i narodowościowych. W Białokrynicy jej objawem był pojawiający się na budynku gminnym napis: Ukr. „за Сан Лаше во то наше” (pl. „za San Lasze, bo to nasze”).

I wówczas został zamordowany.

Źródła podają: „Banderowcy wydali wyrok na działaczy Armii Krajowej AK [i.e. część Polskiego Państwa Podziemnego], jednak ofiarą stał się kościelny organista Jan Wiernik”. Inne podaje: „w [Białokrynicy] banderowcy zamordowali Jana Wiernika, który mieszkał w domu Franciszka Krosnowskiego. Krosnowscy wyjechali do Starej Wsi koło Leżajska, gdzie brat Franciszka był opatem w zakonie. W domu Krosnowskich, po ich wyjeździe, chciał zamieszkać miejscowy [ukraiński] nacjonalista Włodymyr Sroka, ale Wiernik nie chciał się usunąć, więc przypłacił to życiem”.

Według niektórych źródeł miał uratować proboszcza, ale sam zginąć, w nieznanych okolicznościach. Jak podają źródła „w nocy banderowcy napadli na księdza Józefa Szycę, jednak podniesiony alarm uratował mu życie i szczęśliwie nie podzielił losu księdza z pobliskiej Nowosiółki”. Inne informuje, iż „życie uratował mu natychmiastowy alarm podniesiony przez młodych Polaków i sąsiadów oraz niespodziewana interwencja lokalnego duchownego greckokatolickiego, która uniemożliwiła uprowadzenie”.

Wspomnianym kapłanem z Nowosiółki był ks. Marian Dziamarski, zamordowany cztery dni później. Natomiast greckokatolickim duchownym był administrator greckokatolickiej parafii Białokrynica, ks. Józef Koroweć, który „gdy banderowcy z sąsiedniej Nowosiółki szykowali się do ostatecznej rozprawy z "Lachami", przeszkodził im, […] wyjechał do napastników na koniu ze słowami, że "w tej wsi żadnych mordów nie będzie!" […] Białokrynica szczęśliwie nie podzieliła losu setek podobnych jej wsi, gdzie ukraińskie oddziały jak i zwykli mieszkańcy dokonywali ludobójstwa ze szczególnym okrucieństwem”.

12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy, zaś 10.12.2017, w imieniu „Rady Koordynacyjnej ds. Upamiętnienia Odznaczonych Rycerzy OUN i UPA”, ludobójca Wasyl Sydor odznaczony został pośmiertnie we Lwowie Srebrnym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA I klasy (nr 009). W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły ich imieniem.

łac. „O Tempora! O mores!”

Akta metrykalne z Białokrynicy zawierają zapis, iż Jan Wiernik w Białykrynicy urodził się 22.06.1906, ojciec Jan, matka Julianna Fenc albo Tenc, i został ochrzczony 24.06.1906. Nie wiadomo, czy to ta sama osoba.