W 1938 był prawd. proboszczem prawosławnej parafii Mogilnica, ok. 20 km od Chełma. Władze niepodległej Polski przeprowadziły wówczas m.in. na terenie Chełmszczyzny akcję polonizacyjno–rewindykacjną, mającą na celu ograniczenie prawosławia, poczytywanego jako jeden z przyczółków wpływów rosyjskich i komunazistowskich w Polsce. W jej rezultacie zburzono, niekiedy bezczeszcząc, do 127 cerkwi prawosławnych, poddając kapłanów i wiernych prześladowaniu. Prezydent Polski, Lech Kaczyński, w 2008 powiedział: „Wyrazić należy ubolewanie powodu zła, które zostało wyrządzone”. Cerkiew w Moglinicy zburzona została 11.07.1938.

Przeniósł się wówczas do parafii Złazno, w pow. Równe, w woj. wołyńskim, nad rzeką Horyń. Złazno było dużą wioską zamieszkałą szacunkowo przez ok. 2,800 osób, w ok. 95% Ukraińców wyznania prawosławnego, ok. 5%, i.e. ok. 140 Żydów, oraz prawd. kilku/kilkunastu Polaków.

Posługiwał tam też w czasie rosyjskiej okupacji, po niemieckiej i rosyjskiej inwazji Polski w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, gdy okupacyjne władze rosyjskie przymusowo wcieliły wszystkich kapłanów prawosławnych do Cerkwi Rosyjskiej Patriarchatu Moskiewskiego.

Po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, i rozpoczęciu okupacji niemieckiej, wieś weszła w skład niem. Bezirk Kostopol (pl. powiat Kostopol) w niem. Generalbezirk Wolhynien–Podolien (pl. Okręg generalny Wołyń–Podole) okupacyjnego niem. Reichskommissariat Ukraine (pl. Komisariat Rzeszy Ukraina).

Nie jest jasne, do jakiej frakcji Cerkwi prawosławnej wstąpił. Jedną z nich była Autonomiczna Ukraińska Cerkiew Prawosławna AUCP, której kanoniczne proklamowanie 18.08.1941 ogłosił synod ukraińskich biskupów prawosławnych w Ławrze Poczajowskiej. AUCP dążyła do autokefalii, i.e. usamodzielnienia, ale uznając zwierzchnictwo Patriarchatu Moskiewskiego. 08‐10.02.1942 wszelako, inna grupa biskupów prawosławnych, oznajmiła powstanie Ukraińskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej UACP, pod auspicjami Polskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej PACP, która z kolei jeszcze w 1940 złożyła akt lojalności wobec niemieckiego ludobójcy Hansa Franka, niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. Na obszarze niem. Reichskommissariat Ukraine biskupi UACP uważali się za następców PACP, której autokefalię przyznał Patriarchat Konstantynopolitański.

Obie strony były w mocnym konflikcie, gdy w 02.1943, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

Zaraz potem, w 03.1943, UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), w niektórych regionach określanej też jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma, która współuczestniczyła w realizacji niemieckiego, ludobójczego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej) — m.in. współuczestniczyła w eksterminacji Żydów z oddalonego ok. 15 km na południowy zachód miasteczka Deraźne, gdzie już 05.10.1941 założono getto, w którym Niemcy zgromadzili Żydów z Deraźnego i okolic, w tym prawd. ze Złazna; po czym 25.08.1942 przy pomocy niem. Ukrainische Hilfspolizei zgromadzili ok. 1,868 Żydów i zagnali ich ok. 25 km na wschód, przez most na rzece Horyń ok. 5 km od Złazna, osadę Janowej Doliny, pod Kostopol, gdzie w miejscowych lasach ich rozstrzelano; jesienią 1942 natomiast niem. Ukrainische Hilfspolizei urządziła obławy na ukrywających się Żydów, w trakcie których schwytano ok. 152 osoby, by następnie je zamordować k. Deraźnego — o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.

Taktykę ludobójczych Ukraińców uszczegółowiał trochę późniejszy rozkaz dowódcy UPA na Wołyniu, Dmytro Kłaczkiwskiego ps. „Kłym Sawur” z 06.1943, który przewidując klęskę Niemiec w wojnie z Rosją, wyjaśniał i rozkazywał: „Powinniśmy przeprowadzić wielką akcję likwidacji polskiego elementu. Przy odejściu wojsk niemieckich należy wykorzystać ten dogodny moment dla zlikwidowania całej ludności męskiej w wieku od 16 do 60 lat […] Tej walki nie możemy przegrać, i za każdą cenę trzeba osłabić polskie siły. Leśne wsie oraz wioski położone obok leśnych masywów powinny zniknąć z powierzchni ziemi”.

I właśnie wówczas, w 03.1943, w Złaźnie i okolicy Ukraińcy zamordowali ok. 30 Polaków. Ich zwłoki wyłowiono m.in. w rzece Horyń. A 23‐24.04.1943, w Wielki Czwartek i Wielki Piątek, ludobójcy z OUN/UPA, wzmocnieni dezerterami z niem. Ukrainische Hilfspolizei, zaatakowali osadę Janowej Doliny, po drugiej stronie Horynia. Janowa Dolina powstała w latach 1920 jako osada robotnicza przy kopalni bazaltu. Mieszkało w niej ok. 3,000 osób, głównie Polaków — w tym kilkuset uciekinierów przed atakami ukraińskimi z początków 1943. Ludobójcy, prawd. na rozkaz samego „Kłym Sawura”, spalili most łączący Złaźno z Janową Doliną i zablokowali linię kolejową. Następnie dokonali masakry ludności polskiej. Ofiary mordowano nożami, siekierami, widłami, kulami z broni palnej, przywiązywano do drzew i palono żywcem, dzieci nabijano na pale. Zamordowano ok. 600 Polaków, acz niektóre źródła mówią nawet o 2,000.

W odpowiedzi Niemcy sprowadzili do Janowej Doliny niem. Schutzmannschaftsbataillon 202 (pl. 202. Batalion Zespołu ochrony), dowodzony przez Niemców, ale składający się głównie z Polaków z GG, zaciągniętych pod pozorem walki z „bandytyzmem”, i.e. partyzantką rosyjską, na „nowych terenach wschodnich”, i.e. w okupowanych polskich wschodnich województwach. Źródła podają, że członkowie batalionu, „wstrząśnięci obrazem mordowanych [przez Ukraińców] współrodaków”, zaczęli stawać w ich obronie, nawet wbrew niemieckim rozkazom. Zaczęli prowadzić „samorzutne działania odwetowe, atakując wioski ukraińskie”. Być może takiej akcji dotyczy krótki wpis z niektórych źródeł o „pacyfikacji Złaźna” przez batalion. W 11.1943 ponad połowa batalionu zdezerterowała, prawd. przyłączając się do polskiej samoobrony na terenie Wołynia.

Bo Wołyń spływał polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

Na początku 1944 stawało się jasne, że okupacja niemiecka się kończy. 24.12.1943 ruszyła wielka rosyjska ofensywa, zwana operacją dnieprowsko–karpacką. Wówczas 20‐21.01.1944 w Złaźnie miały miejsce rozmowy między przedstawicielami niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) a jednym ze zgrupowań ludobójczej OUN/UPA, na których uzgodniono, że OUN/UPA będzie kontynuowała walkę przeciw rosyjskim partyzantom i wojskom frontowym oraz będzie przekazywała Niemcom dane wywiadowcze. W okolicy Złaźnego ta współpraca nie trwała aliści długo, bo już ok. 30.01.1944 do Złaźnego wkroczyli Rosjanie. Rozpoczęła się okupacja rosyjska.

Ale OUN/UPA jeszcze przez kilka lat prowadziła zbrodniczą i ludobójczą działalność. Po eksterminacji Polaków skierowała swe wysiłki przeciw okupantowi rosyjskiemu.

I wówczas, 22.10.1944, został — prawd. przez OUN/UPA — zamordowany, w nieznanych okolicznościach.

Ówczesne raporty lokalnych komórek OUN wskazywały w wielu miejscowościach na niski poziom „ukrainizacji życia kościelnego”, i lokalnym formacjom OUN/UPA powierzono zadanie „poprawy ukrainizacji”. Być może więc ujawnił się wówczas jako zwolennik AUCP, uznającego zwierzchność Patriarchatu Moskiewskiego, co OUN/UPA uznało za zdradę ukraińskiego charakteru prawosławia, wyrażanego przez UACP — acz źródła nie zawierają informacji ani na temat jego postawy w czasach okupacji niemieckiej, ani ludobójstwa Żydów i Polaków, co mogłoby dowodzić postawionej tutaj tezy.

12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. W 12.2020 Rada Najwyższa Ukrainy w uchwale uznała ludobójcę Dymitra Kłaczkiwskiego „kierownikiem Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu i uczestnikiem walk o niepodległość Ukrainy w XX wieku”. W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły ich imieniem. Do dziś państwo Ukrainy nie przeprowadziło ekshumacji pomordowanych w Janowej Dolinie (dziś Bazaltowe), za to w centrum tej osady znajduje się pomnik UPA, upamiętniający ludobójczą „akcję bojową” z 21‐22.04.1943. Jak głosi napis oddział OUN/UPA zlikwidował wówczas bazę „polsko‐niemieckich okupantów Wołynia”. Gdy Polacy próbowali odsłonić pomnik pomordowanym, „ukraiński wykonawca usunął, bez wiedzy zamawiających, datę 23 kwietnia 1943”, pozostawiając tylko napis „Pamięci Polaków z Janowej Doliny”.

łac. „O Tempora! O mores!”