Od 1936 posługiwał w wiosce Leszczowate, w pow. Lesko woj. lwowskiego, w samym sercu Bieszczad. W wiosce mieszkało szacunkowo ok. 1,200 osób, z czego greckokatoliccy Rusini/Ukraińcy stanowili ok. 93%, rzymskokatoliccy Polacy ok. 4%, a Żydów żyło w niej ok. 50 — i.e. była to wieś de facto rusińska, mimo iż w całym powiecie Polaków było ok. 16%.

Nie wiele wiadomo o jego poglądach czy postawach, ale można przyjąć, że był kapłanem sprzyjającym ukrainizacyjnej polityce hierarchii swojego Kościoła, która na przełomie lat 1920. i 1930. doprowadziła i.a. do fali grupowych konwersji Łemków na prawosławie — ok. 18,000 Łemków/Rusinów opuściło Kościół greckokatolicki. Kościołowi greckokatolickiemu udało się powstrzymać dalszą apostazję Łemków, nie dzięki wszelako postawie jego eparchii lecz powstaniu specjalnej Administratury Apostolskiej Łemkowszczyzny AAŁ. Mychajło Baczyńskij, poseł na Sejm RP, w wystąpieniu sejmowym z 21.01.1931, ujawniał, z czym musieli się zmagać Rusini w łonie Kościoła greckokatolickiego, niepodatni na ludobójczą — jak się miało okazać — ideologię narodowców ukraińskich: „Greckokatolicka cerkiew została po wojnie [polsko–ukraińskiej 1918‐1919] zamieniona na agitacyjną ukraińską trybunę polityczną, z której są siane nie słowa miłości bliźniego, lecz słowa nienawiści”. Wielu kapłanów jego eparchii nadal sprzyjało jednak nacjonalistom ukraińskim, zbliżonym do ludobójczej OUN/UPA.

Po niemieckim i rosyjskim ataku na Polskę w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, powiat Lesko zajęli Niemcy, ale krótko potem przekazali go Rosjanom, zgodnie z ludobójczą umową dwóch sojuszników, zwaną paktem Ribbentrop–Mołotow z 23.08.1939, potwierdzoną później tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja” z 28.09.1939, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow. W czasie okupacji rosyjskiej głównie Polacy doświadczyli tam rosyjskich prześladowań. Szczegóły precyzowane były na czterech tzw. konferencjach tematycznych, gdy niemiecka niem. Geheime Staatspolizei (pl. Tajna Policja Państwowa), i.e. Gestapo, i rosyjska ros. Народный Комиссариат Внутренних Дел (pl. Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych), i.e. NKWD, dwie ludobójcze organizacje sojusznicze, debatowały nad współpracą i sposobami zwalczania i eksterminacji Polaków na okupowanych przez siebie terytoriach. Pierwsza miała miejsce 27.11.1939 w Brześciu nad Bugiem; druga zaraz potem w Przemyślu. Trzecia odbyła się 20.02.1940, w Zakopanem, w willach „Pan Tadeusz” i „Telimena”, czwarta w 03.1940 w Krakowie. W międzyczasie, na początku 02.1940, w pałacyku myśliwskim Hermanna Göringa w Romintach w Puszczy Rominckiej, doszło do spotkania dwóch ludobójców, Heinricha Himmlera i Ławrentija Berii, gdzie prawd. sfinalizowano decyzję o eksterminacji społeczeństwa polskiego i zwalczaniu polskiego ruchu oporu. W konsekwencji w 04.1940, niemal równocześnie, w Rosji rozpoczęto ludobójcze mordy polskich jeńców wojennych, które do historii przeszły pod nazwą «ludobójstwa katyńskiego», a w okupowanym i zarządzanym przez Niemców quasi‐państwie, zwanym niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG, rozpoczęto niem. Außerordentliche Befriedungsaktion (pl. Nadzwyczajna Akcja Pacyfikacyjna), i.e. «Aktion AB», stanowiącą część tzw. niem. «Intelligenzaktion» (pl. Akcja Inteligencja), eksterminacji polskich elit politycznych i intelektualnych.

Jednocześnie Niemcy w GG prowadzili wyraźnie proukraińską politykę. Ukraińcom zagwarantowano samorząd, stosowanie języka ukraińskiego w administracji, szkolnictwo ukraińskie. Rozpoczęła działalność policja ukraińska niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), w niektórych regionach określana też jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma. Ukraińcom powierzano też służbę więzienną, angażowano do załóg obozów koncentracyjnych, zatrudniano w niższej administracji. Otwarcie działały ukraińskie organizacje polityczne, takie jak Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów OUN, Ukraiński Komitet Centralny UKC, który stał się reprezentacją ukraińską wobec władz niemieckich. Dozwalano na przejmowanie polskich i organizowanie ukraińskich szkół, czytelni oraz cerkwi. W 1940 dozwolono też na założenie, pod czujną opieką Niemców, ukr. Служба Безпеки (pl. Służba Bezpieczeństwa), i.e. SB OUN, której zadaniem stało się tropienie przeciwników politycznych i ideologicznych OUN. Szkolenia SB OUN przeprowadzano m.in. w Zakopanem, w hotelu „Stamary”. Jak podaje współczesna strona tego hotelu „nauka obejmowała zasady dywersji, sabotażu, gestapowskich metod przesłuchań i metod zabijania”. Nad wszystkimi tymi przedsięwzięciami, opiekę sprawowało Gestapo, które swoją siedzibę miało w willi „Palace”, gdzie mordowano polskich patriotów. SB OUN miała później uczestniczyć w ludobójczych atakach na społeczność polską, i.e. «Genocidium Atrox».

Jednym z pierwszych posunięć okupanta rosyjskiego była sowietyzacja szkół, co oznaczało e.g. usunięcie nauczania religii. Zaraz potem rozpoczęły się masowe aresztowania Polaków. W czterech wielkich deportacjach w głąb Rosji, „na Syberię” — z których pierwsza miała miejsce ok. 10.02.1940, w środku szczególnie mroźnej zimy — Rosjanie wywieźli od 340,000 do 1,000,000 obywateli Polski, całe rodziny, „zwłaszcza tych, którzy pełnili znaczące funkcje”, i.e. nauczycieli, oficerów i osadników wojskowych, działaczy politycznych, właścicieli majątków, biznesmenów, urzędników i innych majętnych osób, uznanych przez Rosjan za „wrogi i szkodliwy element”. W zasadzie nikt z nich do rodzinnych stron już nie powrócił. Być może jednak także i jego rusińscy parafianie doświadczyli zalet ros. русского мира (pl. ruski mir/świat), bowiem trochę później, 03.1943 odnotowano ledwie 761 mieszkańców wsi Leszczowate.

Po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, i rozpoczęciu okupacji niemieckiej wieś została włączona do niem. Kreishauptmannschaft Sanok (pl. powiat Sanok) w niem. Distrikt Krakau (pl. dystrykt Kraków), jako część GG. Niemcy — tak jak Rosjanie — szczególnym represjom poddali Polaków. Ale równocześnie rozpoczęli proces eksterminacji Żydów. Żydów z Leszczowatego Niemcy i kolaborująca z nimi niem. Ukrainische Hilfspolizei zagnali ok. 06.1942 do getta w oddalonym o ok. 20 km Lesku, na prawym brzegu Sanu. Getto w Lesku, w którym ok. 60% mieszkańców stanowili Żydzi, Niemcy założyli wiosną 1942. Już wcześniej aliści, bo od 25.10.1941, w GG zaczął obowiązywać dekret niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator), Hansa Franka, zgodnie z którym „Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”, oraz „Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany”. Zaraz potem, na początku 1942, Niemcy rozpoczęli realizację ludobójczego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), który w GG znany był pod nazwą niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt). W 06.1942, gdy do Leska zagnano Żydów z wielu miejscowości niem. Kreishauptmannschaft Sanok, m.in. z Leszczowatego, ilość mieszkańców getta wzrosła z ok. 2,300 do prawd. ok. 3,900. Ok. 04.09.1942 wszystkich, poza ok. 100 osobami starszymi i niedołężnymi, których Niemcy i niem. Ukrainische Hilfspolizei zamordowali na cmentarzu w Lesku — razem w Lesku podczas funkcjonowania getta zamordowano ok. 200 Żydów — zagnano do oddalonego o ok. 8 km, po drugiej stonie Sanu, niem. Zwangsarbeitslager (pl. Obóz Pracy Przymusowej) ZL Zaslaw, w wiosce Zasław. W ciągu następnych kilku dni ok. 4,000 Żydów przetransportowano z VL Zaslaw do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec, gdzie wszystkich zamordowano. ZL Zaslaw ostatecznie został zlikwidowany w 1943, ale Lesko już wcześniej można było ogłosić jako niem. „Judenrein” (pl. wolne od Żydów).

Tymczasem w 02.1943, ok. 200 km na północny wschód, na Wołyniu, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

Zaraz potem, w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.

Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

Rozkaz Szuchewycza i apel UPA formalnie nie były skierowane do oddziałów niem. Ukrainische Hilfspolizei w niem. Distrikt Galizien i niem. Distrikt Krakau — tam bowiem w 1943 ludobójcza OUN nie powołała zbrojnego ramienia pod nazwą UPA, ale formowała oddziały zbrojne pod eufemistyczną nazwą, dla „zmylenia” Niemców, ukr. Українська Народна Самооборона (pl. Ukraińska Narodowa Samoobrona), i.e. UNS. De facto aliści również i tam ludobójcy ukraińscy, „bezrobotni” po zakończeniu niem. «Aktion Reinhardt», dezerterowali i wstępowali do UNS, której głównym celem, tak jak OUN/UPA, była eksterminacja ludności polskiej, acz w jej wewnętrznej dokumentacji i raportach ostentacyjnie pisano „obrona przed terrorem władz niemieckich”. A w 12.1943 — gdy stało się jasne, że Niemcy wojnę na wschodzie przegrywają, UNS został formalnie przekształcony w jednostkę ludobójczej OUN/UPA „UPA‐Zachód”. W 01.1944 jego dowódcą został jeszcze jeden z ukraińskich „wychowanków” niem. Sondergruppe Nachtigall i niem. Schutzmannschaftsbataillon 201, degenerat Wasyl Sydor ps. „Szełest”, który prawie natychmiast rozkazał „nieustannie uderzać w Polaków aż do wyniszczenia ich do ostatniego z tych ziem”. Inny z głównych przywódców grupy „UPA‐Zachód”, ludobójca Mirosław Onyszkiewicz ps. „Orest”, tak 06.04.1944 precyzował zadania podległych mu oddziałów UPA: „Rozkazuję niezwłoczne przeprowadzenie czystki swojego rejonu z elementu polskiego […] Czystkę należy przeprowadzić w stanicach słabo zaludnionych przez Polaków. W tym celu stworzyć przy rejonie bojówkę, złożoną z naszych członków, której zadaniem byłaby likwidacja wyżej wymienionych. Większe nasze stanice będą oczyszczone z tego elementu przez nasze oddziały wojackie nawet w biały dzień […] Prowadźcie z nimi twardą, bezwzględną walkę. Nikogo nie oszczędzać, nawet w przypadku małżeństw mieszanych. Wyciągać z domów Lachów, ale Ukraińców i dzieci w tych domach nie likwidować […] Wydobyć broń. Śmierć Polakom”.

W niem. Distrikt Galizien i niem. Distrikt Krakau rozpoczęło się «Genocidium Atrox».

UNS/UPA nie miała zresztą wtedy nic innego do roboty, bowiem — jak potwierdza to nawet ukraińska Wikipedia — „podczas ostatnich miesięcy 1943 oddziały UNS nie prowadziły operacji zbrojnych w związku z wprowadzeniem 02.10.1943 przez Niemców w Galicji systemu [odpowiedzialności zbiorowej] egzekucji 10 zakładników za zabójstwa każdego żołnierza niemieckiego lub przedstawiciela władz”. Polacy nie uczestniczyli w strukturach tej okupacyjnej władzy. A Niemcy zachowywali się wobec ludobójczych aktów UNS/UPA pasywnie, nie podejmując w zasadzie większych operacji przeciw Ukraińcom.

Nawet dalej na zachodzie, w niem. Distrikt Krakau, Polacy zaczęli sobie zdawać sprawę, czym tak naprawdę było «Genocidium Atrox». Wprawdzie skala ludobójstwa nie była tam jeszcze w 1944 duża, ale ze wschodu — zarówno z Wołynia jak i z niem. Distrikt Galizien — zaczęli pojawiać się straumatyzowani uciekinierzy, świadkowie ukraińskiego bestialstwa. Polskie Państwo Podziemne i należący do niego polscy partyzanci Armii Krajowej AK czy Batalionów Chłopskich BCh zaczęli współuczestniczyć przy tworzeniu oddziałów samoobrony.

A 30.07.1944 ludobójcza OUN/UPA zaatakowała Polaków w skupisku sąsiadujących ze sobą wsi jego parafii: Leszczowatego, Ropience, Brelikowie i Wańkowej. Zamordowano ok. 54 Polaków i Ukrainkę, żonę Polaka. Zaś w 09.1944 nastąpił drugi atak, w trakcie którego w Leszczowate zamordować miano kolejnych 29 Polaków.

Być może stało się to jeszcze przed 13.09.1944, gdy Rosjanie, w ramach ofensywy zwanej operacją dukielsko‐preszowskiej, wkroczyli do Leszczowatego i rozpoczęła się okupacja rosyjska, ale nie jest to oczywiste. Operacja dukielsko‐preszowska nie okazała się dla Rosjan sukcesem, i już 10.1944 została wstrzymana. Podobnie jak znacznie większa operacja lwowko‐sandomierska, która została wstrzymana już w 08.1944— na polecenie najwyższych władz rosyjskich. Przyczyną był wybuch 01.08.1944 Powstania Warszawskiego, i.e. próby przejęcia władzy na terytorium Polski przez Polskie Państwo Podziemne przed wkroczeniem Rosjan. Rosjanie, de facto w chwilowej strategicznej zmowie z Niemcami, pozwolili Niemcom na zdławienie Powstania i wymordowanie ok. 200,000 Polaków. To wszystko sprawiło, że Lesko i okolice, aż do 01.1945 stały się obszarem przyfrontowym, miejscem kwaterowania tysięcy rosyjskich żołdaków. Siła rosyjskich wojsk frontowych była tak przytłaczająca, że już 04.09.1944 Wasyl Sydor ps. „Szełest” nakazał wstrzymanie akcji przeciw polskiej ludności cywilnej, ale rozkaz nie objął „polskiego elementu współpracującego z NKWD i organami moskiewskiego imperializmu”. Nadal OUN/UPA miało atakować „polską milicję liczącą 20 osób w jakiejś miejscowości. Jedną trzecią lub połowę z nich należy zniszczyć, resztę rozbroić i ostrzec, że jeśli nie przestaną współpracować przeciwko nam z bolszewikami, następnym razem również zostaną zniszczeni”.

12.01.1945 Rosjanie rozpoczęli decydującą ofensywę na wschodzie, tzw. operację wiślańsko–odrzańską. Byli zabezpieczeni na zapleczu, bo Polskie Państwo Podziemne i Armia Krajowa AK, wobec krwawego stłumienia przez Niemców Powstania Warszawskiego, były bardzo osłabione, więc można było pozostawić okupowane terytoria pod kontrolą ludobójczego NKWD i polskich zdrajców współpracujących z nim, i.e. tzw. rosyjskiej republiki polskiej „prl”. Jednocześnie polski rząd, funkcjonujący w Londynie i Polskie Państwo podziemne zdecydowały o rozwiązaniu Armii Krajowej AK. Stało się to 19.01.1945.

I wówczas na ziemiach, które opuściły rosyjskie wojska frontowe, zaczęła się uaktywniać ludobójcza OUN/UPA. W szczególności dotyczyło to obszaru między tzw. linią Curzona–Namiera a Sanem, i.e. między rzekami Bug a San, określanego przez Ukraińców jako Zakerzonia, który OUN/UPA uznawała za zachodnią część przyszłego państwa ukraińskiego. Linia Curzona–Namiera, była demarkacyjną linią między Polską a rosyjskimi bolszewikami, zaproponowaną 11.07.1920 Rosjanom przez ministra spraw zagranicznych imperium brytyjskiego, George"a Curzona, w czasie wielkiej ofensywy rosyjskiej w trakcie wojny polsko–rosyjskiej 1919‐1921, zasugerowaną przez tzw. eksperta, Lewisa Bernsteina Namiera, Żyda polskiego pochodzenia. Rosja — wbrew planom imperialistów brytyjskich — poniosła w 1920 klęskę, ale koncepcja linii Curzona–Namiera, przebiegającej przez środek Polski, stała się cause célèbre wszystkich imperialnych koncepcji podziału Europy Środkowej, w szczególności rosyjskich i niemieckich. Właśnie wówczas, na początku 1945, dowódcą Okręgu Wojskowego OUN/UPA WO‐6 „San”, obejmującego Zakerzonię, został wspomniany ludobójca Mirosław Onyszkiewicz ps. „Orest”.

Skomplikowaną sytuację w Przemyślu i okolicach dopełniały decyzje podjęte 28.11‐01.12.1943 przez głównych przywódców antyniemieckiej koalicji — USA, Wielkiej Brytanii i Rosji — na konferencji w Teheranie. Wówczas de facto uzgodniono, że przedwojenna Polska zostanie podzielona, a obszary, które w 1939 zagarnęła i okupowała Rosja, zostaną częścią Rosji. W ten sposób koalicjanci uprawomocnili ludobójczy pakt Ribbentrop–Mołotow, w części dotyczącej Rosji. Jedną ze zmian, na które zdecydował się przywódca Rosji, ludobójca Stalin, było pozostawienie obszarów na zachód od Bugu, e.g. Zakerzonii, w granicach „prl”. Rosjanie wszelako nie zamierzali poprzestać na prostym wytyczeniu nowych granic — starą, wypróbowaną rosyjską metodą, zamierzali też rozwiązać problemy narodowościowe i społeczne. Metodą tą były deportacje całych narodów i społeczeństw.

Ponad milion Polaków z tzw. Kresów, i.e. terytoriów na wschód od linii Curzona–Namiera i Bugu, zaczęli zmuszać do wyjazdu na zachód i północ „prl”, na ziemie, które w 1939 stanowiły część Niemiec. A Ukraińców i Rusinów, głównie z Zakerzonii, zaczęli przymuszać do wyjazdu na wschód, na obszary mające należeć bezpośrednio do komunistycznej Rosji. Pierwsza faza, trwająca do końca 1944 była „dobrowolna” i objęła terytorium na północ od Przemyśla. Do Rosji wyjechało ok. 20,000 osób. Druga faza zaczęła się 01.01.1945 i spotkała się generalnie z oporem. Zgłaszających się „dobrowolnie” było niewielu.

Tak więc na początku 1945, po opuszczeniu ziemi przemyskiej przez frontowe oddziały rosyjskie, nastąpiło starcie trzech głównych sił. Z jednej strony ludobójcy ukraińscy z OUN/UPA, walczący o ukraińską Zakerzonię, dokonywali mordów i pacyfikacji polskich wsi, oraz ataków na siły rosyjskie, w tym ludobójcze NKWD, wspierane przez polskie jednostki, które zdecydowały się zdradzić ideały Polski niepodległej i podjęły współpracę z Rosjanami. Z drugiej strony spadkobiercy Polskiego Państwa Podziemnego, którzy po wielu latach walki z Niemcami, zamierzając powrócić do życia cywilnego, zostali oskarżeni przez Rosjan i ich polskich kolaborantów o … kolaborację z Niemcami, i w praktyce zmuszeni do odnowienia ruchu oporu i partyzantki. Jednocześnie musieli bronić wsi atakowanych przez ludobójców z OUN/UPA. Dziś określamy ich jako „żołnierzy wyklętych”. Trzecią stroną byli Rosjanie, a w szczególności oddziały ludobóczej NKWD, wspierane przez rosnące w siłę — umacniane rosyjską potęgą — komunazistowskie jednostki rosyjskiej republiki polskiej „prl”. Zwalczali OUN/UPA, ale szczególnie zwalczali polskich patriotów, byłych członków Polskiego Państwa Podziemnego, widząc w nim największe zagrożenie dla rosyjskich rządów.

I właśnie wówczas, w którymś momencie, udał się wraz z żoną do swego teścia, ks. Jan Demiańczyka, proboszcza w wiosce Skopów, położonej na lewym brzegu Sanu — wijącego się w okolicy generalnie w kierunku wschodnim — w której ok. 70% stanowili Rusini/Ukraińcy. Jego teść miał być kapłanem „bezstronnym, mimo że był Ukraińcem, i z ludnością polską żył w przyjaznym stosunku”. Nie wiadomo, czy tylko czasowo odwiedzał teścia, czy może zdecydował się opuścić Leszczowate, ponieważ według nowego podziału, wymuszonego przez rosyjskiego okupanta, wieś miała znaleźć się tuż przy nowej granicy między okupowaną przez Rosjan Ukrainą, a rosyjskim państwem klienckim, polskim, komunazistowskim prl — po stronie prl. Być może więc chronił się przed przymusowymi deportacjami na wschód, gdzie Rosjanie już rozpoczynali proces przymuszania duchowieństwa greckokatolickiego do apostazji i przejśćia na prawosławie.

W każdym razie być może wziął udział w wizycie swego teścia we wsi Kramarzówka, ok. 5 km od Skopowa. Nie jest jasne, kiedy to miało miejsce — być może pod koniec 1944. Kramarzówka była wsią o znaczącej ok. 82% większości polskiej, w której wszelako obok kościoła rzymskokatolickiego funkcjonował parafialny kościół greckokatolicki. Gdy teść wracał do Skopowa zaatakowany został przez nieznanych napastników. Postraszony śmiercią, gdyby jeszcze raz pojawił się w Kramarzówce.

Jak podają polskie opracowania zaraz potem, „od początku 02.1945 do końca 05.1945 na stosunkowo niewielkim obszarze powiatu przemyskiego, między Dubieckiem a Przemyślem, odnotowano wiele napadów na ludność ukraińską, którym niekiedy towarzyszyły masowe mordy”. Zaatakowane zostały wsie Iskań, Przedmieście Dubieckie, Jawornik Ruski, Zohatyn, Piątkową, przysiółki Poruty i Zahuty, wsie Trójczyce, Kosienice, Podbukowina, Ruska Wieś, Bełwin, Siedliska, Maćkowice, Małkowice. Liczbę zabitych Rusinów/Ukraińców w tym czasie, w tamtym regionie, oblicza się na 900‐1,000.

Ludobójcza OUN/UPA nie pozostawała dłużna, dokonując ataków i mordów m.in. w Borownicy, Jaworniku, Dobrzance, Tarnawce, Brzezawie.

Od ok. początku 03.1945 miały także miejsce napady na plebanie księży greckokatolickich. 23.02.1945 w Babicach zamordowano ks. Anatola Sembratowicza. 03.03.1945 zamordowany został ks. Jan Sorokiewicz w Ujkowicach. 06.05.1945 (według innych źródeł 14.04.1944) w Nehrybce zamordowani zostali Wójtowicz Piotr i Wójtowicz Jarosław.

I właśnie wówczas został zamordowany.

Zarząd Gminy Krzywcza raportował 16.03.1945 dla Starostwa Powiatowego w Przemyślu: „Dnia 6 III br. w gromadzie Skopów został zamordowany przez nieznanych sprawców ksiądz greckokatolicki Demiańczyk Jan, lat 80, ksiądz greckokatolicki Konkolowski Stefan, lat 40, Konkolowska Maria z domu Demiańczyk, lat 44, Demiańczyk Mirosława, lat 52, nauczycielka szkoły ukraińskiej w Skopowie, Demiańczyk Wira, lat 36, i służąca, wszyscy narodowości ukraińskiej”.

Inny świadek opisywał: „Zamordowany został ukraiński ksiądz nazwiskiem Demiańczyk N., gdzie również zastrzelono jego trzy córki, zięcia i służącą. Całe ich mienie ruchome zostało wówczas zrabowane”, a wspomniany raport podsumowuje: „Sprawcy byli w ubraniach cywilnych i niektórzy w czapkach wojskowych w rogatywkach, posługiwali się językiem polskim”. Poza owym mordem na plebanii w wiosce miano zamordować jeszcze 4 osoby: trzech Ukraińców i jednego Polaka, w tym dwóch nastoletnich chłopców.

Trzy tygodnie później miał miejsce kolejny napad na Skopów. Ten sam Zarząd Gminy Krzywcza 06.04.1945 raportował: „Dnia 27 III bieżącego roku nieznana banda około 200 ludzi napadła na mieszkańców gromady Skopów narodowości ukraińskiej i wystrzelała około 60 osób (wszyscy narodowości ukraińskiej), jak również splądrowała kilkanaście domów i kilka domów spaliła, zabierając z nich dobytek, to jest odzież, zboże, bydło i konie. W związku z powyższymi napadami wszystka ludność ukraińska opuściła w ostatnich dniach marca swoje domy i wyprowadziła się do Krzywczy, skąd furmankami przewozi się wymienionych do Przemyśla celem przesiedlenia”.

Kwestia odpowiedzialności za napady i mordy do dziś pozostaje nierozstrzygnięta. Choć mordy na kapłanach greckokatolickich miały, jak sugeruje opracowanie Muzeum Historii Polski charakter „zorganizowanej akcji” — „powtarzał się sposób działania napastników […] za każdym też razem zabijano zbliżoną liczbę osób […] [stosowano] podobny modus operandi” — to nie wiadomo, kto miałby ją zlecać i kto realizować. Może najbliższy prawdy był starosta Birczy — jak się wydaje kolaborant okupanta rosyjskiego — który przypuszczał, że było to „zorganizowane w oddziały partyzanckie "zbiorowisko ludzi spośród miejscowego elementu wywrotowego i repatriantów polskich ze wschodu"”. Miał zapewne na myśli grupy byłych członków Polskiego Państwa Podziemnego, rozwiązanej Armii Krajowej AK czy Batalionów Chłopskich BCh, którzy lata wojny spędzili na walce z Niemcami, a w nagrodę nowy okupant rosyjski i jego kolaboranci zaczynali ich ścigać, oskarżając o współpracę z Niemcami. Miał też na myśli straumatyzowanych Polaków, uciekających ze wschodu, doświadczonych ukraińskim ludobójstwem «Genocidium Atrox».

Najczęściej wymieniany jest oddział partyzanta byłej Ludowej Straży Bezpieczeństwa LSB, części BCh niescalonej z AK — BCh rozwiązane zostały w 03.1945 — Romana Kisiela ps. „Sęp”.

Możliwe jest też, że udział w mordach miały polskie oddziały tzw. Milicji Obywatelskiej, kolaborujące z Rosjanami, których celem było zastraszenie ludności ukraińskiej i przymuszenie do dobrowolnego opuszczenia rodzinnych stron i wyjazdu na wschód. Nie da się też wykluczyć czystej bandyterki, która stawała się plagą owych lat.

Sama ludobójcza OUN/UPA oskarżała — w specjalnej ulotce — „zarówno AK, jak i miejscową milicję oraz mieszkańców [sąsiednich polskich wiosek]”.

12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. 10.12.2017, w imieniu „Rady Koordynacyjnej ds. Upamiętnienia Odznaczonych Rycerzy OUN i UPA”, ludobójca Wasyl Sydor odznaczony został pośmiertnie we Lwowie Srebrnym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA I klasy (nr 009). W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły ich imieniem.

łac. „O Tempora! O mores!”