W 1914, po wybuchu I wojny światowej i początkowych klęskach wojsk Monarchii Austro–Węgierskiej w jej prowincji, a zarazem kraju koronnym, niem. Königreich Galizien und Lodomerien (pl. Królestwo Galicji i Lodomerii), po zajęciu Stanisławowa przez Rosjan, wobec zamknięcia przez Rosjan gimnazjum zmuszony do przerwania nauczania. Do gimnazjum powrócił w 1915, po rosyjskiej klęsce z wojskami Państw Centralnych, i.e. Monarchii Austro–Węgier i Cesarstwa Niemieckiego, w bitwie pod Gorlicami w 05.1915, i odsunięciu frontu walk na linię rzeki Strypa, ok. 50 km na wschód od Stanisławowa. Prawd. w 1916 zakończył naukę gimnazjalną, ale egzaminu końcowego (matura) już nie złożył, bowiem 04.06.1916 rozpoczęła się wielka ofensywa rosyjska, która do historii przeszła pod nazwą ofensywy Brusiłowa. Była to największa w czasie I wojny światowej bitwa pod względem wielkości strat ludzkich obu stron — zarówno po stronie Państw Centralnych jak i Rosji straty w zabitych, rannych i zaginionych osiągnęły ok. 1,000,000‐1,500,000 żołnierzy. W jej trakcie Rosjanom udało się przesunąć front walk kilkadziesiąt kilometrów na zachód, zmuszając Państwa Centralne do przesunięcia potężnych sił z zachodniego frontu. 11.08.1916 Rosjanie ponownie wkroczyli do Stanisławowa.

Już go tam jednak nie było. Został prawd. powołany do wojska austro–węgierskiego i wysłany do szkoły podchorążych w Wiedniu. Tam też zdał egzamin maturalny. W wojsku austro–węgierskim pozostał do końca I wojny światowej, acz nie wiadomo, gdzie posługiwał. Po klęsce klęsce Państw Centralnych i rozpadzie Monarchii Austro–Węgierskiej został żołnierzem ukraińskiej Armii Halickiej UAH, siły zbrojnej proklamowanej Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej ZURL. Wziął udział w walkach o Lwów i oblężeniu tego miasta 01.11.1918‐14.05.1919 przeciw wojskom odrodzonej Rzeczpospolitej. Oddział, w którym walczył, prawd. stanowił część tzw. Grupy Operacyjnej „UAH‐Północ”, która atakowała Lwów od północy, jednocześnie próbując przełamać utrzymywany przez siły polskie korytarz dostaw z centralnej części Polski, e.g. z Przemyśla, do Lwowa. Tam wiosną 1919, podczas walk o miasteczko Janów, ok. 25 km na zachód od Lwowa, został ranny w głowę.

Przebywał w szpitalu polowym w Żółkwi, ok. 25 km na północ od Lwowa, pod opieką m.in. de facto kapelana UAH, o. Seweryna Stefana Baranyka OSBM. Pod opieką oo. Bazylianów OSBM pozostał także po 16.05.1919, gdy Żółkiew została odbita przez wojsko polskie — w ramach decydującej polskiej ofensywy majowej pod dowództwem gen. Józefa Hallera, która doprowadziła do wypchnięcia wojsk ukraińskich poza obszar Galicji — a o. Baranyk internowany przez polskie władze.

Po wyzdrowieniu wstąpił do greckokatolickiego seminarium duchownego w Stanisławowie i w 1923, w niepodległej Polsce, przyjął święcenia prezbiteriatu.

W 1939 — być może jeszcze przed wybuchem II wojny światowej — rozpoczął posługiwanie w parafii Zubrzec, w pow. Buczacz w polskim woj. tarnopolskim. Sama wioska Zubrzec, położona jest niedaleko, ok. 8 km na północ, od ówcześnie granicznej rzeki Dniestr, ok. 9 km na zachód od wspomnianej rzeki Strypa, oraz ok. 11 km na południe powiatowego Buczacza. W 1939 mieszkało w niej szacunkowo ok. 2,300 osób, w tym ok. 86% greckokatolickich Ukraińców, ok. 13% rzymskokatolickich Polaków i ledwie kilkunastu Żydów. Natomiast w całym pow. Buczacz rzymskokatolickich Polaków było więcej, bo ok. 35%, Ukraińców ok. 61%, a Żydów ok. 3,5%.

Po niemieckiej i rosyjskiej inwazji Polski w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, na mocy ludobójczej umowy niemiecko–rosyjskiej z 23.08.1939, zwanej paktem Ribbentrop–Mołotow, potwierdzonej 28.09.1939 tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja”, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow, jego parafia znalazła się na terytorium przyznanym przez sojuszników Rosji. Rozpoczęła się okupacja rosyjska. Rosjanie represjom poddali szczególnie Polaków, dokonując aresztowań polskiej inteligencji, nauczycieli, lekarzy, ziemian, urzędników państwowych, leśników, policjantów, a także rodzin polskich wojskowych. Wielu innych Polaków stało się ofiarami czterech wielkich fal deportacji „na Syberię”. W relacjach często pojawia się informacja, iż „przychodzili nocą, bez uprzedzenia i zabierali całe rodziny, od niemowląt po staruszków”. „Gdy wyszliśmy na podwórze matce pozwolili zajrzeć do skrzyni — była niestety pusta, bo nasi sąsiedzi zdążyli ją już opróżnić. Praktycznie nie zabraliśmy niczego, bo nie pozwolili nam poruszać się po domu […] Były wtedy duże zaspy i silny mróz”. Ponadto 150,000‐200,000 mężczyzn wcielono do armii rosyjskiej, a ok. 100,000 zmuszono do pracy na rzecz przemysłu rosyjskiego, głównie w kopalniach Zagłębia Donieckiego, w zakładach przemysłu ciężkiego na Uralu i na Syberii. Następnie rozpoczęła się inwigilacja księży i zakonników. Na duchowieństwo nałożono wysokie podatki, usunięto nauczanie religii ze szkół. Losy duchowieństwa greckokatolickiego nie odbiegały od doświadczeń polskiego duchowieństwa w tym okresie.

Po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, w okolicy uzewnętrzniła się pierwsza wielka fala nienawiści ukraińskiej wobec ludności polskiej. M.in. w Jazłowcu, 11 km na wschód od jego wsi, nad wspomnianą rzeką Strypą, gdy główny front walk ominął Jazłowiec, wobec początkowego braku znaczniejszych jednostek niemieckich, władzę natychmiast przejęli Ukraińcy. Powołali swój „zarząd gminy”, zorganizowali policyjne bojówki, które nazwali „Siczą Ukraińską”. Urządzili wielką manifestację, wspieraną przez miejscowego greckokatolickiego kapłana, na której wrzeszczeli ukr. „Смерть' Лахам та єврейкомуністом” (pl. „śmierć Lachom i żydokomunistom”). Nie wiadomo, czy w Zubrzcu miały miejsce podobne wydarzenia, wiadomo jednak, że wspierał ogłoszenie ukr. „Акт відновлення Української Держави” (pl. „Akt odnowienia Państwa Ukraińskiego”), dokonane 30.06.1941 przez kolaborujących z Niemcami działaczy ludobójczego OUN we Lwowie. Wprawdzie nadzieje na „wolną Ukrainę” Niemcy szybko wyperswadowali ukraińskim nacjonalistom i aresztowali część głównych przywódców OUN, ale zdążył poświęcić specjalny „kopiec” w Zubrzcu ku pamięci „Bojowników o wolność Ukrainy”. Zakonnica, s. Zofia Matylda Ustyanowicz CSIC, późniejsza ofiara ludobójczego OUN/UPA, która posługiwała wówczas w domu Zgromadzenia ss. Niepokalanek CSIC w Jazłowcu, zamieściła w liście do przełożonej znamienny, proroczy wpis: „Trzeba się oddać ludności miejscowej (to mówię o pracy wychowawczej) […] Szerzenie nienawiści do wszystkiego, co polskie, zdeprawowało do reszty ten lud nieszczęsny. Stosunki socjalne po tej wojnie jeszcze więcej świat zmienią niż po tamtej [i.e. I wojnie światowej]”.

Gdy w Zubrzcu Niemcy przejęli rzeczywistą kontrolę wieś stała się częścią niem. Landkreis Tschortkiw (pl. powiat Czortków), wchodzącego w skład niem. Distrikt Galizien (pl. Dystrykt Galicja) okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. Wówczas, mimo opisanej reakcji niemieckiej na akcję OUN, miał zostać przedstawicielem — kontrolowanej przez Niemców — „ukraińskiej powiatowej delegatury” w Buczaczu, reprezentującej początkowo ukr. Український Крайовий Комітет (pl. Ukraiński Komitet Krajowy), i.e. UKK, a później, po jego wchłonięciu, ukr. Український центральний комітет (pl. Ukraiński Komitet Centralny), i.e. UCK. Komitet ów był jedyną legalną reprezentacją interesów ukraińskich w GG, znajdującą się pod kontrolą odnogi ludobóczej OUN, tzw. OUN‐M.

W tym samym czasie Niemcy wykorzystali ujawnione resentymenty antypolskie i antyżydowskie w inny sposób. Lata 1941‐1943 znaczone były bowiem w szczególności eksterminacją Żydów, i.e. realizacją ludobójczego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), który w GG miał kryptonim niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt). Aktywny udział brały w niej jednostki ukraińskiej, kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), działające jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma — powstałej m.in. z przekształcenia wspomnianych bojówek „Siczy Ukraińskiej” — a także niem. Jüdischer Ordnungsdienst (pl. Żydowska Służba Porządkowa). Ta druga szczególnie aktywna była w getcie w Buczaczu — żydowskie źródła podają, iż tamtejsza „żydowska policja rabowała, zabijała, gorzej niż Niemcy” — a tam prawd. zagnano Żydów z jego Zubrzca. Żydów z Buczacza zamordowano w czterech tzw. niem. Aktion (pl. akcja). Pierwsze dwie partie Żydów 15‐17.10.1942 i w 11.1942 przetransportowano do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec. Ostatnich Żydów w Buczaczu zamordowano w 02.1943 (ok. 2,000 osób) i 04.1943 (ok. 4,000 ofiar). W obu owych niem. Aktion Niemcy, z udziałem niem. Ukrainische Hilfspolizei, zabijali Żydów nad wcześniej wykopanymi dołami w pobliżu tzw. góry Fedora w Buczaczu — nazwa podchodzi od włoskiego śmiałka, Fedoriniego z Florencji, który w prawd. w XIX w.

wspiął się na górę i na wybudowanej przez siebie maszynie latającej, przypominającej lotnię, skoczył w dół, odbił się od szczytu góry i po kilkunastu metrach płynnego lotu runął w dół, ponosząc śmierć na miejscu. Żydowskie źródła podają, że podczas niem. Aktion w 02.1943 „rozlew krwi [ofiar] był tak duży, że źródła wody pitnej w miasteczku uległy zanieczyszczeniu”.

W 05.1943 władze niemieckie mogły zadeklarować, że Buczacz i okolice były niem. „Judenfrei” (pl. „wolne od Żydów”). Była to jednak tylko częściowa prawda. Źródła żydowskie tak opisują sytuację jaka nastąpiła, po likwidacji getta w Buczaczu: „Polowanie na ukrywających się Żydów kontynuowano z pomocą lokalnych donosicieli. W tej ostatniej fazie rozwinęła się pewna dynamika, w której Żydzi "ukrywający się wśród chłopów płacili wysokie sumy za schronienia, a naiwni chłopi szli do miasta i kupowali, co chcieli". W rezultacie "ukraińscy mordercy […] zaczęli śledzić tych chłopów i znajdowali Żydów na strychach, w piwnicach itd. […] [i] rozstrzeliwali ich na miejscu". To z kolei wywołało "masowe donosy", a "sami chłopi zaczęli zabijać Żydów lub ich eksmitować"”.

W tym czasie nie tylko był przedstawicielem UCK w Buczaczu, ale negocjował z Niemcami, pełniąc m.in. funkcję tłumacza, minimalne wysokości kontyngetnów, które dostarczać musieli mieszkańcy jego wsi — i.e. interpretacyjnie według rosyjskiego ludobójczego NKWD kolaborował, a według źródeł ukraińskich ochraniał swoich parafian. Te ostatnie podają też, że w czasie całej okupacji ok. 350 osób ze wsi i sąsiedztwa wyjechało na niewolnicze roboty przymusowe.

W 1943 wspierał też niemieckie wysiłki rekrutacyjne stworzenia niem. 14. Waffen‐Grenadier‐Division der SS – ukrainische Nr. 1 (pl. 14. Dywizja Grenadierów Waffen SS – 1. ukraińska), i.e. SS‐Galizien — liniowej, frontowej dywizji stanowiącej część ludobójczej niem. Die Schutzstaffel der NSDAP (pl. Oddział ochronny NSDAP), i.e. «SS», paramilitarnej formacji podległej rządzącej w Niemczech Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników NSDAP. Czynił to tak, mimo iż ordynariusz jego eparchii stanisławowskiej, bp Grzegorz Chomyszyn, sprzeciwiał się nacjonalistycznej i ludobójczej polityce OUN. Jak podaje polski Instytut Pamięci Narodowej IPN, bp Chomyszyn„sprzeciwił się rozporządzeniu niemieckich władz okupacyjnych w sprawie zaangażowania kapłanów greckokatolickich w tworzenie dywizji SS‐Galizien, zabraniając księżom porzucania miejsc pracy w parafiach i pełnienia funkcji kapelanów dywizji”. Dokładnie odwrotnie postąpił greckokatolicki metropolita lwowski, abp Andrzej Szeptycki.

A działo się to w czasie, gdy na oddalonym o ok. 200 km na północ Wołyniu OUN powołał do życia ludobójczą organizację bojówkarską OUN/UPA. I już w 02.1943, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

Zaraz potem, w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.

Taktykę ludobójczych Ukraińców uszczegółowiał rozkaz dowódcy UPA na Wołyniu Dmytro Kłaczkiwskiego ps. „Kłym Sawur” z 06.1943, który przewidując klęskę Niemiec w wojnie z Rosją, wyjaśniał i rozkazywał: „Powinniśmy przeprowadzić wielką akcję likwidacji polskiego elementu. Przy odejściu wojsk niemieckich należy wykorzystać ten dogodny moment dla zlikwidowania całej ludności męskiej w wieku od 16 do 60 lat […] Tej walki nie możemy przegrać, i za każdą cenę trzeba osłabić polskie siły. Leśne wsie oraz wioski położone obok leśnych masywów powinny zniknąć z powierzchni ziemi”.

Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

Gdy na przełomie 1943/1944 stało się jasne, że Niemcy wojnę na wschodzie przegrywają — 24.12.1943 rozpoczęła się wielka ofensywa rosyjska zwana operacją dnieprowsko–karpacką, która w szybkim tempie zaczęła przesuwać front walk niemiecko–rosyjskich e.g. w kierunku Lwowa, Tarnopola i Stanisławowa — OUN/UPA podjęło decyzję o rozszerzeniu ludobójstwa «Genocidium Atrox» na niem. Distrikt Galizien. Do tego czasu działały tam głównie — by „nie drażnić” Niemców — ugrupowania funkcjonujące pod eufemistyczną nazwą ukr. Українська Народна Самооборона (pl. Ukraińska Narodowa Samoobrona), i.e. UNS, a później także ukr. Самооборонні кущові відділи (pl. Jednostka samoobrony), i.e. SKW, wzmocnione zaprawionymi w ludobójstwie Żydów dezerterami z niem. Ukrainische Hilfspolizei i Schuma. Ludobójcy ukraińscy utworzyli wówczas m.in. grupę operacyjną OUN/UPA „UPA‐Zachód”, pod dowództwem Wasyla Sydora, ps. „Szełest” — degenerata o podobnej ścieżce kariery, co jego przełożony, wspomniany ludobójca, Roman Szuchewycz, i.e. od niem. Sondergruppe Nachtigall, przez niem. Schutzmannschaftsbataillon 201, gdzie doświadczenia nabywali przy eksterminacji Żydów — który rozkazał „nieustannie uderzać w Polaków aż do wyniszczenia ich do ostatniego z tych ziem”.

W okolicy Zubrzca ataki na Polaków zdarzały się już wcześniej — e.g. w 03.1943 Ukraińcy zamordowali w oddalonym o ok. 12 km Potoku Złotym 24 Polaków — ale od przełomu 1943/1944 zaczęły mieć charakter systemowy. Wszyscy Polacy byli zagrożeni. Początkowo, do 04.1944, były to ataki indywidualne, na domy i ich mieszkańców — i tak e.g. w 12.1943 w oddalonym o ok. 6 km Baryszu zamordowano 9 Polaków, w tym dyrektora szkoły powszechnej: mordu dokonali jego ukraińscy uczniowie; 01.01.1944 w tymże Baryszu zamordowano kolejnych 6 Polaków; a w 04.1944 w oddalonych o ok. 12km Skomorochach — pełnił już wówczas dodatkową funkcję administratora tejże parafii, podobnie jak administratora niedalekiej parafii Trybuchowce — 4. osobową polską rodzinę.

Mordy ustały w 04.1944, bowiem już pod koniec 03.1944 rejon Buczacza zajęli Rosjanie. Na krótko, bo już ok. 07.04.1944 Niemcy przeprowadzili kontratak. Zbiegł się on z zakończeniem operacji dnieprowsko–karpackiej przez Rosjan i wstrzymaniem walk frontowych na okres wiosenny. Niemcy zdołali odrzucić Rosjan na północny wschód, za Buczacz, i okolice stały się obszarem przyfrontowym. Po kilku miesiącach Rosjanie rozpoczęli nową ofensywę, i.e. operację lwowsko–sandomierską i ok. 21‐22.07.1944 wkroczyli do Buczacza i jego parafialnego Zubrzca. Rozpoczęła się okupacja rosyjska.

Próbował, jak się wydaje, uciec ze wsi przed nadejściem Rosjan — Niemcy podstawili mu samochód, w którym wraz z wójtem wsi, opuścił Zubrzec — ale po jakimś czasie, w nieznanych okolicznościach, powrócił.

Jak podają źródła ukraińskie rosyjskie ludobójcze NKWD prowadziło wobec niego jakieś śledztwo, ale nigdy nie został aresztowany.

Tymczasem jednak ludobójcze OUN/UPA, po pół roku „przyczajenia się”, dostosowywania do zmienionych warunków — nie miała już wszak taktycznego wsparcia, a przynajmniej neutralności, Niemców, a Rosjanie traktowali OUN/UPA jako wroga — pod koniec 1944 przystąpiła do kolejnej fali ataków na społeczność polską. Nie znano jeszcze ustaleń konferencji w Teheranie 28.11‐01.12.1943, gdy zdradzieccy Anglicy i Amerykanie zgodzili się na ustalenie powojennej polskiej granicy na linii Curzona–Namiera, czyli de facto uznania zasadności rosyjskiego najazdu na Polskę w 09.1939 i uznania rosyjskich roszczeń wyrażonych w Paktach Ribbentrop–Mołotow z 1939. Jeszcze nie odbyła konferencja w Jałcie 04‐11.02.1945, gdy Alianci i okupant rosyjski już formalnie zdecydowali o przesunięciu granicy Polski na zachód, na linię Bugu. Ale sygnały o mających nastąpić nowych porządkach już docierały i do Polaków i Ukraińców. OUN/UPA wzmógł więc ludobójczą kampanię antypolską.

Już 23.08.1944, w oddalonym o ok. 9 km od Zubrzca Rusiłowie, Ukraińcy porwali i zamordowali dwie siostry zakonne, wspomnianą s. Zofię Matyldę Ustyanowicz CSIC i s. Laetitię Wandę Szembek CSIC. 15.01.1945 we wspomnianych Skomorochach zamordowali 7 młodych Polaków. 02.02.1945, w oddalonej o ok. 5 km wsi Porchowa, zamordowali 5 Polaków. 05‐06.02.1945 miała miejsce największa zbrodnia — we wspomnianym Baryszu zamordowano w okrutny sposób 135 Polaków. Ta sama banda 07.02.1945 zamordowało kolejne 37‐70 Polaków w Zalesiu, ok. 10 km od jego Zubrzca. A w 03.1945, w oddalonych o ok. 9 km Leszczańcach zamordowano 22 Polaków.

Ludobójcze ataki na Barysz i Zalesie przeprowadziły sotnie ukr. „Чорноморці” (pl. „Czarnomorcy”) i ukr. „Сірі вовки” (pl. „Szare Wilki”), pod dowództwem kurennego Piotra Chamczuka, ps. ukr. „Бистрий” (pl. „Bystry”), które kilka dni wcześniej dokonały mordu 65‐125 Polaków w oddalonym o ok. 30 km Czerwonogrodzie. Swoją bazę wypadową zorganizowały w okolicy jego Zubrzca, gdzie powróciły po mordach. Po kilku dniach „odpoczynku” ludobójcy Chamczuka 12‐13.02.1945 zaatakowali oddalone o ok. 6 km od Zubrzca Puźniki i zamordowali kolejne ok. 100 Polaków.

Te wydarzenia, jak się wydaje, wstrząsnęły nim. Świadectwem tego są krótkie zapisy w polskich źródłach mówiące o tym, że zaprotestował przeciw mordowaniu Polaków. Nie wiadomo, jak to uczynił — czy wyrażał do prywatnie, czy też wykorzystał swoją pozycję proboszcza parafii greckokatolickiej — ale ów akt sprzeciwu stał się nań wyrokiem śmierci z rąk ludobójców OUN/UPA.

Za wyraz sprzeciwu — acz wyrażony w formie apostazji — można również uznać jego postawę w Kościele Greckokatolickim, po aresztowaniu w 04.1945 przez Rosjan jego ordynariusza, bpa Grzegorza Chomyszyna. Tymczasowym administratorem, za zgodą okupanta rosyjskiego, eparchii stanisławowskiej został niejaki ks. Antoni Pelwecki. Zaczął wówczas współpracę z założoną m.in. przez ks. Pelweckiego „Grupą Inicjatywną Reunifikacji Kościoła Greckokatolickego z Cerkwią Prawosławną” — inicjatywy apostazji grekokatolików, sterowanej przez ludobójczy NKWD i jego następcę MWD. A ks. Pelwecki mianował go dziekanem dekanatu Buczacz.

Oba akty uznane zostały przez ludobójczą OUN/UPA za zdradę.

Raport zbrodniczego rosyjskiego MWD z 08.01.1946 tak opisuje jego śmierć: „31 grudnia 1946 roku o godzinie 23:00 zapukano do mieszkania Jana Jurijowicza Tereszkuna, księdza greckokatolickiego ze wsi Zubrzec, rejonu złototopotockiego, obwodu tarnopolskiego, urodzonego w 1897 roku, Ukraińca z wyższym wykształceniem teologicznym. Gdy otworzyła gospodyni, nieznany mężczyzna powiedział: "Dowódca jednostki wojskowej chce rozmawiać z księdzem".

[…] Do mieszkania księdza weszło dwóch uzbrojonych mężczyzn w mundurach Armii Czerwonej. Gospodynię natychmiast wyrzucono z mieszkania.

Następnie zabrali księdza Tereszkuna, zaprowadzili go na środek wsi i powiesili na drzewie na drucie.

Na szyi Tereszkuna zawieszono tabliczkę z napisem napisanym czerwonym ołówkiem na papierze, przyklejonym do tablicy: "Za zdradę Chrystusa i ludu", podpisaną "SB".

Bandyci zabrali Tereszkunowi cały dobytek. Tej samej nocy, obok Tereszkuna powieszono kierownika sklepu […].

Ciało Tereszkuna zostało zabrane przez mieszkańców i pochowane 3 stycznia 1946 roku”.

Wspomniana „SB” to odniesienie do ukr. Служба Безпеки (pl. Służba Bezpieczeństwa), i.e. SB OUN, jednostki ludobójczego OUN, tropiącej przeciwników politycznych i ideologicznych OUN, dokonujący ich fizycznej likwidacji, a także biorącej udział w mordach ludności polskiej. Źródła podają, że „SB OUN mogła wydawać wyroki śmierci jedynie na "wrogów narodu ukraińskiego" […] Przy mniejszych przewinach stosowano tzw. buki, czyli bicie bukowymi kijami od 10 do 50 uderzeń. Większe karano śmiercią. Wyrok wykonywano przez rozstrzelanie lub powieszenie […] niektórzy dowódcy grup "odrąbywali głowy swoim ofiarom"”. SB OUN została założona jeszcze w 1940, w GG, pod czujną opieką Niemców, a szkolenia przeprowadzano m.in. w Zakopanem, w hotelu „Stamary”. Jak podaje współczesna strona tego hotelu „nauka obejmowała zasady dywersji, sabotażu, gestapowskich metod przesłuchań i metod zabijania”. W tym samym czasie, i.e. 20.02.1940, w Zakopanem, w willach „Pan Tadeusz” i „Telimena”, rozpoczynała się trzecia tzw. „konferencja tematyczna” niemieckiego niem. Geheime Staatspolizei (pl. Tajna Policja Państwowa), i.e. Gestapo, i rosyjskiego ros. Народный Комиссариат Внутренних Дел (pl. Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych), i.e. NKWD, dwóch ludobójczych organizacji sojuszniczych, debatująca nad współpracą i sposobami zwalczania i eksterminacji Polaków na okupowanych przez siebie terytoriach. W Zakopanem, nad wszystkimi tymi przedsięwzięciami, opiekę sprawowało Gestapo, które swoją siedzibę miało w willi „Palace”, gdzie mordowano polskich patriotów.

A w 1946 zakończyła się wielowiekowa obecność milionów Polaków na tzw. Kresach Wschodnich Rzeczpospolitej, znaczona wzniesieniem setek miast, budową infrastruktury i instytucji edukacyjnych i administracyjnych m.in. Galicji. Rosjanie, zgodnie ze swoją standardową praktyką rozwiązywania konfliktów społecznych i politycznych na podbitych terenach, deportowali Polaków na zachód, na tereny, które przed II wojną światową należały do Niemiec. Proceder ten nazwali, eufemistycznie, dla zmylenia łatowiernego Zachodu, „repatriacją”.

12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. W 12.2020 Rada Najwyższa Ukrainy w uchwale uznała ludobójcę Dymitra Kłaczkiwskiego „kierownikiem Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu i uczestnikiem walk o niepodległość Ukrainy w XX wieku”. 10.12.2017, w imieniu „Rady Koordynacyjnej ds. Upamiętnienia Odznaczonych Rycerzy OUN i UPA”, ludobójca Wasyl Sydor odznaczony został pośmiertnie we Lwowie Srebrnym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA I klasy (nr 009). 20.11.2017, w Czortkowie, rodzinie ludobójcy Piotra Chamczuka przekazano nadane mu pośmiertnie ordery: Brązowy Krzyż Zasługi Wojskowej UPA (nr 023) i Srebrny Krzyż Zasługi Wojskowej UPA I klasy (nr 013) W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły ich imieniem — e.g. w 2014 pomnik ku czci ludobójcy Piotra Chamczuka państwo ukraińskie wystawiło w Czortkowie.

łac. „O Tempora! O mores!”