Od 1931 był proboszczem prawosławnej parafii Bajów — należącej do eparchii wołyńskiej Polskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej PACP — w polskim pow. Łuck woj. wołyńskiego. Wieś Bajów stanowiąca jej centrum, położona ok. 10 km na południowy zachód od miasta Łuck, zamieszkana była w 1939 przez szacunkowo ok. 850 osób, w praktyce wyłącznie prawosławnych Ukraińców. Wołyń w Polsce przedwojennej miał prawd. najmniejszy odsetek ludności polskiej w całym państwie. Był także bodajże najsłabiej rozwiniętym gospodarczo województwem Polski, co spowodowane było celową polityką zaborczych Rosjan w XIX w. — przez Wołyń wiedzie bowiem najprostsza droga do serca Rosji, do Moskwy, więc obawiając się ataku z zachodu nie wytyczano tam dróg, nie budowano mostów, nie osuszano bagnistych obszarów nad Prypecią, nie lokowano przemysłu, nie zakładano szkół.

Po niemieckiej i rosyjskiej inwazji Polski w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, na mocy ludobójczej umowy niemiecko–rosyjskiej z 23.08.1939, zwanej paktem Ribbentrop–Mołotow, potwierdzonej 28.09.1939 tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja”, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow, Wołyń okupowany był przez Rosjan. Rosjanie zaś przymusowo wcielili wówczas wszystkich kapłanów prawosławnych — należących wcześniej do PACP — do Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Moskiewskiego.

Po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, i rozpoczęciu okupacji niemieckiej, jego parafia weszła w skład niem. Kreisgebiete Luzk (pl. powiat Łuck) w niem. Generalbezirk Wolhynien–Podolien (pl. Okręg generalny Wołyń–Podole), będącej częścią okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa niem. Reichskommissariat Ukraine (pl. Komisariat Rzeszy Ukraina). Prawd. zaraz potem przeniesiony został do parafii Kiwerce. W 1939 istniały w praktyce dwie miejscowości o nazwie Kiwerce. Ok. 6 km na południowy wschód od Łucka położona była wieś Kiwerce, zamieszkana przez szacunkowo ok. 850 osób, z czego prawosławni Ukraińcy stanowili ok. 87%, a Polacy ok. 13%. Natomiast ok. 6 km dalej na południowy wschód znajdowała się osada Kiwerce — określana też jako miasteczko — położona wokół stacji Kiwerce, ważnego węzła kolejowego na linii Kowel–Równe, będąca także ważnym ośrodkiem przemysłu drzewnego z państwowym tartakiem. W miasteczku mieszkało wówczas szacunkowo ok. 1,900 osób, z czego rzymskokatoliccy Polacy stanowili ok. 43%, prawosławni Ukraińcy ok. 38%, a Żydzi ok. 16%, i.e. ok. 300 osób. I to w miasteczku Kiwerce znajdowała się cerkiew prawosławna, gdzie w 1941 rozpoczął posługiwanie, ale również i kościół katolicki parafii Kiwerce, do której w 1938 należało 4,481 wiernych, żyjących w kilkunastu pobliskich wioskach i koloniach.

Po rozpoczęciu okupacji niemieckiej wśród duchowieństwa prawosławnego nastąpił podział. Jedną z frakcji Cerkwi prawosławnej stała się Autonomiczna Ukraińska Cerkiew Prawosławna AUCP, której kanoniczne proklamowanie ogłosił 18.08.1941 synod ukraińskich biskupów prawosławnych w Ławrze Poczajowskiej. AUCP dążyła do autokefalii, i.e. usamodzielnienia, ale uznając zwierzchnictwo Patriarchatu Moskiewskiego. 08‐10.02.1942 wszelako, inna grupa biskupów prawosławnych oznajmiła powstanie Ukraińskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej UACP, pod auspicjami PACP, która z kolei jeszcze w 1940 złożyła akt lojalności wobec niemieckiego ludobójcy Hansa Franka, niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. Na obszarze niem. Reichskommissariat Ukraine biskupi UACP uważali się za następców PACP, której autokefalię przyznał Patriarchat Konstantynopolitański. Opierając się na informacjach o jego losach w ostatnich latach życia wysoce prawdopodobne wydaje się, że złożył akces do UACP.

Gdy Cerkiew prawosławna debatowała i sprzeczała na temat swojej wewnętrznej struktury w nowej, okupacyjnej sytuacji, Niemcy rozpoczynali realizację ludobójczego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), czyli eksterminacji wszystkich Żydów na okupowanych terenach. W rejonie Łucka, gdzie posługiwał, niemieckie ludobójstwo antycypowały niejako wydarzenia jeszcze sprzed wkroczenia Niemców do miasta. A mianowicie zaraz po niemieckim ataku 22.06.1941, już 24.06.1941 rosyjski ludobójca, Ławrientij Beria, szef ludobójczego NKWD, wydał rozkaz rozstrzelania wszystkich więźniów politycznych przetrzymywanych w „zachodnich obwodach ZSRR”, i.e. na okupowanych przez Rosjan ziemiach polskich, „których ewakuacja w głąb kraju była niemożliwa”. W Łucku miejscowi przewidujący funkcjonariusze NKWD mordu więźniów dokonali już 23.06.1941. Z broni maszynowej i przy użyciu granatów, rzucanych z okien więziennych na dziedziniec, gdzie zgromadzono więźniów, zamordowano ok. 2,000 osób (niektóre szacunki mówią nawet o 4,000 zabitych przez uciekających w panice Rosjan). Wśród nich było ok. 70% Ukraińców i 25% Polaków, i mordowano wszystkich, nie tylko „więźniów politycznych”. Niemcy do Łucka wkroczyli 25.06.1941 i w dzień później Ukraińcy przeprowadzili pogrom Żydów w mieście, uznając ich za kolaborantów rosyjskich — w wielu przypadkach nie bez uzasadnienia, o czym świadczy szereg wspomnień z tego okresu, i m.in. prawd. udział dwóch Żydówek w masakrze więźniów w Łucku. Spalono kilka domów i synagogę. Już tydzień później w mieście pojawiła się jednostka niem. Sonderkommando 4a (pl. grupa specjalna 4a) — wchodząca w skład ludobójczej niem. Einsatzgruppe C (pl. Grupa Operacyjna C) niemieckich niem. Sicherheitspolizei (pl. Policja Bezpieczeństwa), i.e. SiPo, i niem. Sicherheitsdienst des Reichsführers SS (pl. Służba Bezpieczeństwa Reichsführera SS), i.e. «SD», w ramach niem. Reichssicherheitshauptamt (pl. niem. Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy), i.e. RSHA — i 02.07.1941 zamordowała w mieście 1,160 Żydów. Tego samego dnia w Kiwercach, gdzie wkrótce potem został proboszczem, Niemcy zamordowali, jak podaje żydowska „Encyklopedia obozów i gett”, „szereg Żydów i Polaków, którzy podczas okupacji rosyjskiej zajmowali czołowe stanowiska w administracji”, i.e. kolaborowali z Rosjanami. Dzień później w Łucku, na zamku Lubarta, niem. Sonderkommando 4a zamordowała z broni maszynowej 1,000‐3,000 kolejnych żydowskich ofiar.

W Kiwercach przebywało wówczas ok. 400 Żydów, z których część osiadła tam w 1939, uciekając z centralnej i zachodniej Polski przez niemiecką agresją. W miasteczku Niemcy administrację oparli o Ukraińców, tworząc m.in. oddział ukraińskiej kolaboracyjnej formacji niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), w zależności od faktycznego podporządkowania władzom niemieckim określanej też jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma. Jak podają źródła żydowskie niem. Ukrainische Hilfspolizei „wielokrotnie rabowała mienie żydowskie i biła Żydów”. Spośród Żydów powołano niem. Judenrat (pl. Rada Żydowska), którą uczyniono odpowiedzialną za realizację niemieckich poleceń przez społeczeństwo żydowskie — w Kiwercach getta nie było, ale istniał rodzaj „dzielnicy żydowskiej”, czyli getta o charakterze otwartym, nieogrodzonego.

Właściwe niem. «Endlösung der Judenfrage» rozpoczęło się na przełomie 1941/1942. W rejonie Łucka główne niem. Aktion (pl. akcja) miały miejsce w 05.1942. 25.05.1942 połączony oddział «SD», SiPo i niem. Gendarmerie (pl. żandarmeria), wchodzącej w skład niem. Ordnungspolizei (pl. Policja Porządkowa), i.e. OrPo, przybył z Łucka do Kiwerc i z pomocą lokalnej niem. Ukrainische Hilfspolizei zagnał 270 Żydów, półnagich i bosych, na ciężarówki i wywiózł z miasteczka. Część Żydów, której udało się uniknąć niem. Aktion, była mordowana w przeciągu kolejnych kilku miesięcy, a inna część uciekła do kolonii Zofjówka, ok. 20 km na północny wschód od Kiwerc i ok. 10 km na wschód od polskiej kolonii Przebrodź (Przebraże), w środku okolicznych lasów. Tam skupiło się ok. 6,000 Żydów, których Niemcy i kolaboranci ukraińscy wymordowali później, 26.07.1942 oraz 01.09.1942. Acz źródła sugerują, iż wywiezionych z Kiwerc Żydów zamordowano w lasach w kierunku Łucka, to możliwe jest, iż eksterminowano ich w niewielkim lasku nad rzeką Połonka, w pobliżu wsi Górka Połonka, ok. 4‐6 km od Bajowa, gdzie uprzednio posługiwał, przy drodze Łuck–Brody. Tam Niemcy wymordowali Żydów z getta w Łucku. niem. Aktion likwidacji tego getta miała miejsce 19‐23.08.1942. Niemcy i niem. Ukrainische Hilfspolizei zagonili wówczas ok. 14,000 Żydów na główny plac miasta, skąd ciężarówkami wywieziono ich do Górki Połonka. Tam, w rowie ok. 150 m długim i 6 m szerokim, wszystkich wymordowano. W następnych tygodniach niem. Ukrainische Hilfspolizei złapała jeszcze ok. 4,000 ukrywających się Żydów i tych również w okolicy Połonki zamordowano. Przyjmuje się, że razem w okolicy Połonki Niemcy i Ukraińcy zamordowali ok. 25,600 osób. Niemcy mogli dumnie raportować, iż niem. Kreisgebiet Lutsk było niem. „Judenrein” (pl. „wolne od Żydów”).

Zaraz potem, bo w 02.1943, na Wołyniu, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

A w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei i Schuma o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.

Taktykę ludobójczych Ukraińców uszczegółowiał rozkaz dowódcy UPA na Wołyniu Dmytro Kłaczkiwskiego ps. „Kłym Sawur” z 06.1943, który przewidując klęskę Niemiec w wojnie z Rosją, wyjaśniał i rozkazywał: „Powinniśmy przeprowadzić wielką akcję likwidacji polskiego elementu. Przy odejściu wojsk niemieckich należy wykorzystać ten dogodny moment dla zlikwidowania całej ludności męskiej w wieku od 16 do 60 lat […] Tej walki nie możemy przegrać, i za każdą cenę trzeba osłabić polskie siły. Leśne wsie oraz wioski położone obok leśnych masywów powinny zniknąć z powierzchni ziemi”.

Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

I wówczas, na początku «Genocidium Atrox», zginął.

Szczegóły jego śmierci są wszelako zdawkowe. W źródłach prawosławnych znajdują się tylko informacje, że zginął w 1943 z rąk niemieckich. Podobnie w części źródeł ukraińskich.

Najbardziej szczegółowe, acz bardzo pośrednie, informacje pochodzą z akt ludobójczej OUN/UPA, z raportów i rozkazów przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego w Równem. Wskazują one na 05.1943 jako czas jego śmierci, czyli okres narastania grozy wśród polskich mieszkańców Wołynia, gdy każdego wręcz dnia docierały do nich informacje o ukraińskich mordach na Polakach. Rozpoczęło się od mordu ok. 155‐173 Polaków w kolonii Parośla I, ok. 90 km na północny wschód od Łucka. Następnie ludobójcze mordy rozszerzyły się na obszar niem. Generalbezirk Wolhynien–Podolien, przy niemieckiej pasywności. Mordy miały miejsce także na terenie jego parafii. I tak e.g. już w 03.1943 UPA zamordowała 5 Polaków w kolonii Aleksandrówka. 21.05.1943, w rzymskokatolicką Wielką Środę, w Hawczycach „młodzi upowcy zamordowali 7 Polaków: rodzinę 5‐osobową z 3 dzieci oraz 2 braci”. 25.04.1943, w Niedzielę Wielkanocną, w kolonii Joanów „miejscowi upowcy wymordowali 36 Polaków w okrutny sposób, np. Józef Senda został upieczony w gorącej szlace”. We wsi Wertepy „Ukraińcy zamordowali [w 04.1943] rodzinę Puczyłowskich: ojca z 2 synami i córką”. W tym samym miesiącu, w lesie,w pobliżu stacji kolejowej w jego parafialnych Kiwercach, „Ukraińcy zamordowali 5 Polaków wracających z kościoła: 3 dziewczyny oraz 2 chłopców w wieku od 13 do 18 lat, ich ciała były zmasakrowane”. W 05.1943 we wspomnianej kolonii Aleksandrówka, „Ukraińcy zamordowali co najmniej 20 Polaków, którzy przyjechali do swoich domów i do pracy na polu: 86‐letnia Katarzyna Guglas została zakłuta nożami, 37‐letnia Stanisława Sawicka przecięta piłą na pół a jej 3 dzieci spalone w domu”. Tego samego miesiąca w wiosce Jezioro „Ukraińcy zamordowali 30‐letniego Jana Dawidowicza”, oraz w Mikołajówce prawd. „spalili kolonię polską, ilość ofiar nie została ustalona”.

Wspomniane źródła UPA zawierają informację, że 28.05.1943 metropolita prawosławnej AUCP, i.e. Cerkwi kolaborującej z Niemcami, bp Polikarp Sikorski — Ukrainiec z pochodzenia, od początku posługi biskupiej otwarcie sympatyzujący z nacjonalistami ukraińskimi z ludobójczego OUN, podejrzewany o zainspirowanie zamachu na prawosławnego abpa Aleksego Gromadzkiego, przeprowadzonego niecałe trzy tygodnie wcześniej, i.e. 08.05.1943 przez OUN — na spotkaniu z niem. Generalkommissar (pl. Komisarz generalny) niem. Generalbezirk Wolhynien–Podolien, Heinrichem Schöene, odpowiedzialnym m.in. za ludobójstwo Żydów w Łucku, miał narzekać: „Ostatnio działalność polskiej policji w Kiwercach wywarła bardzo ciężkie i przygnębiające wrażenie na duchowieństwie i całej ludności [prawosławnej]. Ksiądz był Bogu ducha winny. Tydzień przed znanymi wydarzeniami w Kiwercach odwiedził mnie i z niepokojem opowiedział, że Polacy rozpuścili plotkę, jakoby miał święcić noże dla partyzantów, aby mordować Polaków i Niemców. Zapewniłem go, że nikt nie uwierzy w te plotki i nie będzie przywiązywał do nich wagi. A potem okazało się, że to była przyczyna jego śmierci. I gdyby tylko został zastrzelony, ale wyśmiewali się z niego, bili, wybili mu zęby, na jego oczach zastrzelili jego parafianina i jego żonę, a on zginął ostatni”.

Nie wiadomo, o jakie „znane wydarzenia w Kiwercach” chodzi. Mało prawdopodobne wydaje się, że mowa była o wspomnianym powyżej mordzie w 04.1943 na 5 Polakach. Znacznie bardziej prawdopodobne jest — jeśli taka rozmowa w ogóle miała miejsce — że chodzić mogło o wydarzenia z 06.1943. A mianowicie 12.06.1943, „w ciągu jednej nocy upowcy zamordowali 150 Polaków z okolicznych kolonii”. „Ciała ofiar Ukraińcy złożyli pod obeliskiem z napisem "Smert lacham, szcze ne wmerła Ukrajina i Zemla i Wola"”. Następnego dnia, 13.06.1943, na polecenie władz niemieckich, proboszcz parafii rzymskokatolickiej w Kiwercach, ks. Kazimierz Batowski, pochował pomordowanych we wspólnej mogile na tamtejszym cmentarzu. Przyjęcie tej hipotezy oznaczałoby uznanie daty 28.05.1943, jako daty rozmowy bpa Sikorskiego z niem. Generalkommissar Schöene, za mylną.

Pozwalałoby wszelako na wyjaśnienie innej informacji, pochodzącej ze źródeł polskich, mówiącej o odparciu po koniec 07.1943 przez „węgierską i holenderską ochronę stacji kolejowej w Kiwercach wraz z niemieckimi posiłkami z Łucka […] ataku UPA na Kiwerce”. W jej trakcie miano „ująć i rozstrzelać 30 upowców oraz towarzyszącego im ukraińskiego duchownego”. 07.1943 był miesiącem, w którym nastąpiła kulminacja ludobójczych ataków OUN/UPA na polskie wsie na Wołyniu. E.g. 11.07.1943, w „krwawą niedzielę”, ukraińscy ludobójcy zaatakowali 99 polskich miejscowości, głównie w powiatach włodzimierskim i horochowskim. Ogółem w 07‐08.1943 UPA zaatakowała ponad 830 polskich wsi, kolonii i majątków, zabijając w barbarzyński sposób ok. 20,000 osób. W 07.1943 rozpoczęła się też obrona przez polską samoobronę —a także zaskoczoną przebiegiem wydarzeń polską konspiracyjną Armię Krajową AK (część Polskiego Państwa Podziemnego), do tej pory nie mającej w okolicy oddziałów partyzanckich — wspomnianej kolonii Przebraże, ok. 10 km na północ od Kiwerc, gdzie schronić się miało ok. 10,000‐20,000 polskich uchodźców przed ukraińskimi rzeziami. W szczycie ataków Przebraże atakowało nawet 3,000 Ukraińców. Obrona Kiwerc, gdzie także chronili się Polacy z okolicznych wsi i kolonii — przy stacji kolejowej znajdowała się bowiem niemiecka placówka policyjna, a ludobójczy „bohaterowie” z OUN/UPA unikali atakowania miejscowości, gdzie stacjonowali Niemcy — była związana z obroną Przebraża.

Przyjęcie hipotezy, że był owym „ukraińskim duchownym”, który miał zostać rozstrzelany w rezultacie ataku UPA na Kiwerce, wyjaśniałoby też inne zagadkowe stwierdzenie z cytowanej relacji ze spotkania Sikorski–Schöene — pochodzącej ze źródeł ludobójczej UPA — o udziale „polskiej policji” w mordzie. Skądinąd bowiem wiadomo, że po dezercji „bezrobotnych” po mordach Żydów ukraińskich policjantów z niem. Ukrainische Hilfspolizei do UPA, Niemcy ok. 03.05.1943 sprowadzili do Łucka niem. Schutzmannschaftsbataillon (pl. batalion ochrony) nr 202, prawie w całości sformowany z Polaków z GG, dowodzony generalnie przez Niemców, ale na poziomie kompanii już przez Polaków. Jedna z kompanii stacjonować miała w Kiwercach. 21.08.1943 batalion został przeniesiony dalej na wschód.

12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. W 12.2020 Rada Najwyższa Ukrainy w uchwale uznała ludobójcę Dymitra Kłaczkiwskiego „kierownikiem Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu i uczestnikiem walk o niepodległość Ukrainy w XX wieku”. W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły ich imieniem.

łac. „O Tempora! O mores!”