W 1914, na początku I wojny światowej, powołany do Armii Cesarstwa Rosyjskiego. Brał udział w walkach z wojskami Cesarstwa Niemieckiego, był trzykrotnie ranny.

W 1917, gdy w Rosji upadł carat, znajdował się w Równem na Wołyniu. Wojska rosyjskie stacjonujące na obszarze Wołynia opowiedziały się za nowym rewolucyjnym rządem w Rosji. Przeszedł wówczas na stronę formującej się Armii Czynnej Ukraińskiej Republiki Ludowej URL, dowodzonej m.in. przez Szymona Petlurę, ukraińskiego polityka przychylnego Polsce. URL została uznana przez Państwa Centralne, i.e. Cesarstwo Niemieckie i Monarchię Austro–Węgierską, które 09.02.1918 zawarły z nią traktat pokojowy, w zamian za milion ton zboża oddając URL Chełmszczyznę z miastem Chełmem i część Podlasia, a w tajnej klauzuli Austro–Węgry zobowiązywały się do wyodrębnienia Galicji Wschodniej wraz ze Lwowem i Przemyślem jako osobnego (autonomicznego) kraju koronnego monarchii. Ten akt imperialnej niemieckiej polityki, bez jakiegolwiek porozumienia z Polakami, miał mieć tragiczne następstwa w przyszłości.

W 1939, w niepodległej Polsce, posługiwał w niewielkiej wiosce Sztuń, administracyjnie należącej do pow. Luboml w woj. wołyńskim. W Sztuniu mieszkało wówczas ok. 1,000 osób, w ok. 96% prawosławnych Ukraińców, kilkudziesięciu rzymskokatolickich Polaków i kilkunastu Żydów.

Po niemieckiej i rosyjskiej inwazji Polski w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, zgodnie z postanowieniami niemiecko–rosyjskiego, ludobójczego paktu „o przyjaźni” Ribbentrop–Mołotow, Wołyń okupowany był przez Rosjan. Rosjanie przymusowo wcielili wówczas wszystkich kapłanów prawosławnych — należących wcześniej do Polskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej PACP — do Cerkwi Rosyjskiej Patriarchatu Moskiewskiego.

Po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, i rozpoczęciu okupacji niemieckiej, wieś weszła w skład niem. Kreisgebiet Luboml (pl. powiat Luboml) w niem. Generalbezirk Wolhynien–Podolien (pl. Okręg generalny Wołyń–Podole) administracyjnej struktury okupacyjnej niem. Reichskommissariat Ukraine (pl. Komisariat Rzeszy Ukraina).

Wśród duchowieństwa prawosławnego nastąpił wówczas podział. Jedną z frakcji Cerkwi prawosławnej stała się Autonomiczna Ukraińska Cerkiew Prawosławna AUCP, której kanoniczne proklamowanie ogłosił 18.08.1941 synod ukraińskich biskupów prawosławnych w Ławrze Poczajowskiej. AUCP dążyła do autokefalii, i.e. usamodzielnienia, ale uznając zwierzchnictwo Patriarchatu Moskiewskiego. 08‐10.02.1942 wszelako, inna grupa biskupów prawosławnych, oznajmiła powstanie Ukraińskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej UACP, pod auspicjami PACP, która z kolei jeszcze w 1940 złożyła akt lojalności wobec niemieckiego ludobójcy Hansa Franka, niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. Na obszarze niem. Reichskommissariat Ukraine biskupi UACP uważali się za następców PACP, której autokefalię przyznał Patriarchat Konstantynopolitański. Opierając się na dość szczątkowych informacjach o jego losach w ostatnich latach życia wysoce prawdopodobne wydaje się, że złożył akces do UACP, stając się jej gorącym orędownikiem.

Prawd. w 1942 Żydzi mieszkający z Sztuniu zostali wywiezieni — prawd. do Lubomla. 06.12.1941 Niemcy założyli tam getto, w zasadzie otwarte, bez otaczającego płotu czy muru, ale z szeregiem strażnic, obsługiwanych przez ukraińskich członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), określanej jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma. Zadaniem Schuma było zapobieganie uciekaniu Żydów z getta. Na przełomie 1941/1942 Niemcy rozpoczęli realizację ludobójczego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej). Pierwszych Żydów, ok. 900, Niemcy z pomocą Ukraińców z Schuma zamordowali w Lubomlu już latem 1941, ale ostateczna niem. Aktion (pl. akcja) likwidacji getta nastąpiła 01.10.1942. Policjanci ukraińscy z Schuma oraz niemieccy żandarmi zagnali ok. 3,000‐4,000 Żydów na rynek i stamtąd pod bronią zaprowadzili ich ok. 3.5 km na północny wschód, w pobliże wioski Borki, gdzie kilka miesięcy wcześniej Żydzi zmuszeni zostali do wykonania szeregu dołów. Tam, nad brzegiem owych dołów, nakazano Żydom rozebrać się, po czym wszystkich rozstrzelano.

Kilka miesięcy późnie, w 02.1943, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

Zaraz potem, w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei i Schuma, o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło. Tak stało się m.in. z 103. Batalionem Schuma, stacjonującym w Maciejowie, ok. 25 km od Sztunia, który 26.03.1943 w całości wstąpił do OUN/UPA. Jednym z jego członków był ludobójca Iwan Kłymczak ps. „Łysy”, który wraz ze swym batalionem brał udział w mordzie 1,512 Żydów z getta w Turzysku, oraz prawd. w likwidacji getta w Maciejowie.

Taktykę ludobójczych Ukraińców uszczegółowiał rozkaz dowódcy UPA na Wołyniu — od 11.1943 dowódcy grupy operacyjnej „UPA‐Północ” — Dmytro Kłaczkiwskiego ps. „Kłym Sawur” z 06.1943, który przewidując klęskę Niemiec w wojnie z Rosją, wyjaśniał i rozkazywał: „Powinniśmy przeprowadzić wielką akcję likwidacji polskiego elementu. Przy odejściu wojsk niemieckich należy wykorzystać ten dogodny moment dla zlikwidowania całej ludności męskiej w wieku od 16 do 60 lat […] Tej walki nie możemy przegrać, i za każdą cenę trzeba osłabić polskie siły. Leśne wsie oraz wioski położone obok leśnych masywów powinny zniknąć z powierzchni ziemi”.

Wybór Wołynia na rozpoczęcie «Genocidium Atrox» i ludobójstwa Polaków przez OUN/UPA nie był przypadkowy. Po pierwsze Wołyń w Polsce przedwojennej miał prawd. najmniejszy odsetek ludności polskiej w całym państwie. Po wtóre był bodajże najsłabiej rozwiniętym gospodarczo województwem Polski, co spowodowane było celową polityką zaborczych Rosjan w XIX w. — przez Wołyń wiedzie bowiem najprostsza droga do serca Rosji, do Moskwy, więc nie wytyczano tam dróg, nie budowano mostów, nie osuszano bagnistych obszarów nad Prypecią, nie lokowano przemysłu, nie zakładano szkół. Po trzecie wreszcie to właśnie Wołyń (i Chełmszczyzna) uznany został przez Państwa Centralne we wspomnianym traktacie brzeskim z 09.02.1918 jako część krótkotrwałego państwa ukraińskiego URL — w 1943 Niemcy po prostu realizowali zobowiązania wówczas podjęte. I Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

Źródła podają, że był sympatykiem ludobójczej ukraińskiej organizacji OUN/UPA. Jego syn został nawet „regionalnym przywódcą OUN”, a córka „członkinią kobiecej sieci OUN”.

W 06.1943 dowódca Okręgu Wojskowego UPA „Turiw”, obejmującego zachodnią część niem. Generalbezirk Wolhynien–Podolien, w tym niem. Kreisgebiet Luboml, ludobójca Jurij Stelmaszczuk ps. „Rudyj”, otrzymał rozkaz wspomnianego zbrodniarza Dmytro Kłaczkiwskiego ps. „Kłym Sawur” wymordowania wszystkich Polaków na obszarze swego działania. Rozpoczęły się przygotowania do kolejnej fazy ludobójstwa «Genocidium Atrox».

Wówczas — według źródeł polskich — w prawosławne święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny 29.08.1943 miał „dokonać poświęcenia noży, kos, sierpów i siekier i rozdać te narzędzia "wiernym synom prawosławia" do wymordowania nimi "Lachów co do łapy"”. Jeszcze tego samego dnia w oddalonej o ok. 5 km wsi Czmykos OUN/UPA „razem z chłopami ukraińskimi z okolicznych wsi wymordowała ok. 200 Polaków”. Następnego dnia śmierć poniosło także „kilkanaście rodzin polskich” — „zdołała uciec tylko jedna rodzina” — w jego parafialnej wsi Sztuń. Mordem kierować miał jego wspomniany wyżej syn.

Natomiast 30.08.1943 kureń OUN UPA, pod dowództwem wspomnianego Iwana Kłymczaka ps. „Łysy”, z wydatnym udziałem ukraińskich chłopów, w tym z jego parafialnego Sztunia, zaatakował dwie polskie wioski — Ostrówki i Wolę Ostrowiecką, ok. 18 km od Sztunia, po drugiej stronie Lubomla. W niezwykle barbarzyński, zwierzęcy sposób Ukraińcy zamordowali ponad 1,100 Polaków, w tym 446 dzieci. Świadek e.g. wspominał: „Rozstrzeliwani w pośpiechu ludzie byli nieraz trafieni niecelnie. Zranieni podrywali się konwulsyjnie i znów opadali na ziemię. Dobijano ich, ale najczęściej w męczarniach kończyli żywot. Z jednej grupy popędzonej na miejsce kaźni po serii strzałów poderwała się mała dziewczynka, może sześcioletnia, i zaczęła mocno krzyczeć: «Mamo, mamo», ale matka już nie żyła. Widząc to Ukrainiec podniósł karabin i strzelił do niej. Dziewczynka upadła, ale natychmiast poderwała się i, krzycząc, zaczęła iść po trupach, padając i wstając. [Upowiec] znów strzelił. Tym razem aż trzykrotnie. Dziewczynka wciąż podnosiła się i krzyczała. Zdenerwowany Ukrainiec podbiegł do niej i dobił ją kolbą karabinu”.

Pod koniec 08.1943 Ukraińcy zamordowali też kilkanaście rodzin mieszkających w niewielkiej wsi Wydźgów, ok. 5 km od Sztunia. Świadek opisywał: „Kuzynka Amelia Steczuk, […] czteroletnia dziewczynka przeżyła własną śmierć. Amelia z siostrą Bronisławą i rodzicami mieszkała w Wydźgowie. Pod koniec sierpnia 1943 r. wioska została ostatecznie oczyszczona z Polaków. Wydarzenie to prawdopodobnie zaskoczyło rodziców dziewczynek podczas pracy w polu, gdzie natychmiast się ukryli. Córki w tym czasie przebywały w domu lub w jego pobliżu. Obie córeczki miały zostać uśmiercone przez uderzenie łopatą w tył głowy. Po zadaniu ciosów przez oprawcę zostały wrzucone do dołu po ziemniakach i przysypane ziemią. Po bliżej nieokreślonym czasie Amelka, która leżała na Broni ocknęła się i wydostała na powierzchnię. Oszołomiona doszła do gospodarstwa Ukraińców. Wskutek urazu głowy i szoku straciła mowę”.

I właśnie w tej wsi, „oczyszczonej z Polaków”, ukrył się. Ukraińskie nacjonalistyczne źródła zaprzeczają tej wersji wydarzeń, ale przyznają, że odtąd się tam ukrywał — wraz z żoną i dwojgiem młodszych dzieci.

Ukrywał się, bo o jego działalności powiadomione zostało Polskie Państwo Podziemne. I zaczęło go poszukiwać. W szczególności poszukiwał go partyzancki oddział polskiej, niepodległościowej Armii Krajowej AK, pod dowództwem Kazimierza Filipowicza ps. „Kord”, komendanta Obwodu Luboml Inspektoratu AK Kowel, będącego w składzie Okręgu AK Wolyń.

Grupa Filipowicza, w sile ok. 500 partyzantów, po nasileniu ludobójczych akcji ukraińskich, zaczęła i.a. organizować oddziały lokalnej samoobrony. W ramach uderzeń wyprzedzających przeprowadziła i.a. atak na Wydźgów.

Tam odnaleziono jego kryjówkę.

19.12.1943 — w trzy dni po jego urodzinach — partyzanci, przebrani „w stroje ukraińskich bojców”, wtargnęli do jego kryjówki i „po torturach” przeprowadzili jego, jego córki i jego ojca (miano mu odrąbać głowę) egzekucję.

Oddział „Korda”, do końca 1943 roku, rozbił wszystkie bazy OUN/UPA w pow. Luboml — źródła podają, że powiat stał się „wolny od oddziałów UPA”. A Filipowicz, ze swym oddziałem, wstąpił do 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK i walczył w niej aż do rozwiązania, 25.07.1944 — gdy zdradzieccy Rosjanie, u boku których do tej pory Dywizja brała i.a. udział w wyzwalaniu Lubartowa, otoczyli oddziały polskie, po czym część żołnierzy zesłali do rosyjskich obozów koncentracyjnych Gułag. Uniknął wówczas aresztowania, ale nie uniknął go już po wojnie, gdy „nagrodą” za walkę z ludobójcami ukraińskim stały się dlań więzienia komunazistowskiej republiki polskiej prl.

A 12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. W 12.2020 Rada Najwyższa Ukrainy w uchwale uznała ludobójcę Dymitra Kłaczkiwskiego „kierownikiem Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu i uczestnikiem walk o niepodległość Ukrainy w XX wieku”. W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły ich imieniem. Swój pomnik ma też ludobójca Jurij Stelmaszczuk, acz nagród honorowych nie posiada, bo po schwytaniu przez Rosjan w 1945 śpiewał na przesłuchaniach jak kanarek, i.e. sypał wszystkich „dżentelmenów” z OUN/UPA jak najęty.

łac. „O Tempora! O mores!”