W czasie I wojny światowej służył jako sanitariusz, prawd. w Armii Imperium Rosyjskiego — nie jest jasne w jakich oddziałach.

W 1939, z nieznanych przyczyn, znajdował się w „stanie spoczynku”, i.e. nie pracował w żadnej z konkretnych parafii prawosławnych eparchii wołyńskiej Polskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej PACP. Zapewne przebywał na Wołyniu — być może w rodzinnej wsi Kuśniszcze, ok. 6 km na północ od powiatowego Lubomla w polskim woj. wołyńskim. Kuśniszcze były wioską w zasadzie w 100% ukraińską, prawosławną — być może mieszkało w niej także kilkunastu Polaków, zapewne w rodzinach ukraińskich, oraz kilkunastu Żydów. Podobnie było w całym pow. Luboml, w którym prawosławna ludność ukraińska stanowiła ok. 80% mieszkańców, a rzymskokatoliccy Polacy ok. 13%.

Wołyń w Polsce przedwojennej miał prawd. najmniejszy odsetek ludności polskiej w całym państwie. Był także bodajże najsłabiej rozwiniętym gospodarczo województwem Polski, co spowodowane było celową polityką zaborczych Rosjan w XIX w. — przez Wołyń wiedzie bowiem najprostsza droga do serca Rosji, do Moskwy, więc obawiając się ataku z zachodu nie wytyczano tam dróg, nie budowano mostów, nie osuszano bagnistych obszarów nad Prypecią, nie lokowano przemysłu, nie zakładano szkół.

Po niemieckiej i rosyjskiej inwazji Polski w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, na mocy ludobójczej umowy niemiecko–rosyjskiej z 23.08.1939, zwanej paktem Ribbentrop–Mołotow, potwierdzonej 28.09.1939 tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja”, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow, Wołyń okupowany był przez Rosjan. Rosjanie zaś przymusowo wcielili wówczas wszystkich kapłanów prawosławnych — należących wcześniej do PACP — do Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Moskiewskiego.

I właśnie wówczas, w 1941, a być może już po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, przyjął chirotonię kapłańską. Jeśli stało się to po rozpoczęciu okupacji niemieckiej — gdy rodzinne Kuśniszcze weszły w skład niem. Kreisgebiet Luboml (pl. powiat Luboml) w niem. Generalbezirk Wolhynien–Podolien (pl. Okręg generalny Wołyń–Podole), będącej częścią okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa niem. Reichskommissariat Ukraine (pl. Komisariat Rzeszy Ukraina) — to prawd. został wyświęcony jako jerej Ukraińskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej UACP. Wśród duchowieństwa prawosławnego nastąpił bowiem wówczas podział. Jedną z frakcji Cerkwi prawosławnej stała się Autonomiczna Ukraińska Cerkiew Prawosławna AUCP, której kanoniczne proklamowanie ogłosił 18.08.1941 synod ukraińskich biskupów prawosławnych w Ławrze Poczajowskiej. AUCP dążyła do autokefalii, i.e. usamodzielnienia, ale uznając zwierzchnictwo Patriarchatu Moskiewskiego. 08‐10.02.1942 wszelako, inna grupa biskupów prawosławnych oznajmiła powstanie UACP, pod auspicjami PACP, która z kolei jeszcze w 1940 złożyła akt lojalności wobec niemieckiego ludobójcy Hansa Franka, niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. Na obszarze niem. Reichskommissariat Ukraine biskupi UACP uważali się za następców PACP, której autokefalię przyznał Patriarchat Konstantynopolitański. Opierając się na informacjach o jego losach w ostatnich latach życia wysoce prawdopodobne wydaje się, że nawet jeśli nie został wyświęcony już w UACP, to złożył do niej akces, stając się jej gorącym orędownikiem.

Nie wiadomo, gdzie posługiwał w 1941/1942, ale można przyjąć, że w stronach rodzinnych. A to oznacza, że był tam w czasie, gdy dopełniał się los Żydów. Mieszkających w Kuśniszczach Żydów Niemcy zagnali prawd. w 1942 do Lubomla. 06.12.1941 powstało tam getto, w zasadzie otwarte, bez otaczającego płotu czy muru, ale z szeregiem strażnic, obsługiwanych przez ukraińskich członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), określanej jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma. Zadaniem Schuma było zapobieganie uciekaniu Żydów z getta. Na przełomie 1941/1942 Niemcy rozpoczęli realizację ludobójczego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej). Pierwszych Żydów, ok. 900, Niemcy z pomocą Ukraińców z Schuma zamordowali w Lubomlu już latem 1941, ale ostateczna niem. Aktion (pl. akcja) likwidacji getta nastąpiła 01.10.1942. Policjanci ukraińscy z Schuma oraz niemieccy żandarmi zagnali ok. 3,000‐4,000 Żydów na rynek i stamtąd pod bronią zaprowadzili ich ok. 3.5 km na północny wschód, w pobliże sąsiadującej z Kuśniszczami wioski Borki, gdzie kilka miesięcy wcześniej Żydzi zmuszeni zostali do wykopania czterech głębokich rowów. Tam, nad brzegiem owych dołów, nakazano Żydom rozebrać się, po czym wszystkich rozstrzelano. Jak podaje żydowska „Encyklopedia obozów i gett”, „Wielu Żydów ukryło się w getcie w przygotowanych kryjówkach. Ukraińska policja wyrywała podłogi i burzyła ściany w poszukiwaniu ukrywających się. Chłopi z sąsiednich wsi wkradali się na teren getta i rabowali żydowską posiadłość […] [Ci którzy ukryli się poza miasteczkiem] w ciągu następnych kilku miesięcy zostali wydani lub schwytani przez Niemców i ukraińską policję”. Niemcy mogli raportować, że Luboml i okolice były niem. „Judenrein” (pl. „wolne od Żydów”).

Zaraz potem, bo w 02.1943, na Wołyniu, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

A w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei i Schuma o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.

Taktykę ludobójczych Ukraińców uszczegółowiał rozkaz dowódcy UPA na Wołyniu — od 11.1943 dowódcy grupy operacyjnej „UPA‐Północ” — Dmytro Kłaczkiwskiego ps. „Kłym Sawur” z 06.1943, który przewidując klęskę Niemiec w wojnie z Rosją, wyjaśniał i rozkazywał: „Powinniśmy przeprowadzić wielką akcję likwidacji polskiego elementu. Przy odejściu wojsk niemieckich należy wykorzystać ten dogodny moment dla zlikwidowania całej ludności męskiej w wieku od 16 do 60 lat […] Tej walki nie możemy przegrać, i za każdą cenę trzeba osłabić polskie siły. Leśne wsie oraz wioski położone obok leśnych masywów powinny zniknąć z powierzchni ziemi”.

Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

I właśnie wówczas związał się z ludobójczą OUN/UPA. Nie wiadomo, kiedy to dokładnie się stało, ale wiadomo, że w 08.1943 nosił już ps. „Hołub”. Współpracował z kureniem degenerata Iwana Kłymczaka ps. „Łysy”. Kłymczak w 1942 służył w batalionie Schuma 103, stacjonującym w oddalonym o ok. 20 km na wschód od Lubomla Maciejowie. Tam brał udział w eksterminacji Żydów — e.g. w połowie 09.1942 zamordowano tam ok. 2,000‐2,500 Żydów, a przez następne miesiące polowano na nich w okolicy. W 03.1943 miał ponoć miejsce atak OUN/UPA na Maciejów, acz trudno znaleźć uzasadnienie takowego aktu, poza chęcią rabunku mienia pożydowskiego i mordu Polaków tam przebywających. Maciejów bowiem w 1941 zamieszkały był, jak podają źródła żydowskie, przez ok. 2,600 Żydów, którzy stanowili ok. 75% ludności miasteczka — w 1939 żyło tam szacunkowo także ok. 7% Polaków i ok. 18% Ukraińców. Atak nie miał sensu militarnego, poza tym, że w pogoń za ową bandą UPA ruszyć miał batalion Schuma 103 i … zdezerterować do UPA.

Kulminacja ludobójczych mordów Polaków przypadła na Wołyniu na 07.1943, ale ominęła e.g. niem. Kreisgebiet Luboml. W tym przypadku rozpoczęcie mordów wspomniany Dmytro Kłaczkiwski ps. „Kłym Sawur” musiał wręcz wymusić. Za realizację odpowiadał jeszcze jeden degenerat, Jurij Stelmaszczuk ps. „Rudyj”, którego „fachu mordowania” wyuczyli Niemcy — w 1940/1941 był szkolony w niem. Abwehrschule (pl. szkoła Abwehry), i.e. szkole wywiadowczo–dywersyjnej niemieckiego wywiadu i kontrwywiadu wojskowego niem. Abwehr (pl. obrona), w pobliżu Brandenburg an der Havel, a potem na niem. Truppenübungsplatz (pl. poligon wojskowy) w Neuhammer (dziś Świętoszów) brał udział w szkoleniach niem. Sondergruppe Nachtigall, prawd. wraz z Romanem Szuchewyczem ps. „Taras Czuprynka”. W pierwszej połowie 1943 Stelmaszczuk ps. „Rudyj” sformował ukr. Загон (pl. oddział) UPA „Ozero”, w skład którego wszedł m.in. kureń „Łysego”.

Pod koniec 08.1943 UPA „Ozero” zaatakowało polskie wioski. „Rudyj” w 1945 zeznawał: „w sierpniu 1943 r. wraz z […] UPA wyrżnąłem ponad 15 tysięcy Polaków w rejonach kowelskim, siedliszczańskim, maciejowskim i lubomelskim obwodu wołyńskiego”, i.e. w niem. Kreisgebiet Luboml i niem. Kreisgebiet Kowel.

Wszystko wskazuje na to, że był już wówczas „instruktorem kursów lekarskich” w kureniu „Łysego”. A ten kureń ponosi bezpośrednią odpowiedzialność m.in. za ludobójczy atak 29‐30.08.1943 na oddaloną o ok. 10 km od Kuśniszcz wieś Wola Ostrowiecka, gdzie ludobójcy UPA zamordowali 620‐700 Polaków. „Ofiarom kazali rozbierać się z ubrań i butów, oddać zegarki i złoto, a następnie podprowadzali nad wykopany w stodole rów, nad którym mordowali […] toporami, [maczugami, pałkami, obuchami siekier i młotkami], uderzając w tył głowy oraz przebijali widłami […] Po wymordowaniu mężczyzn oprawcy zaczęli wyprowadzać po kilka kobiet z dziećmi. Usłyszawszy samochody przejeżdżających Niemców zamknęli szkołę, w której znajdowało się około 200 kobiet, dzieci i starców, obłożyli ją słomą, oblali benzyną i podpalili. Wrzucili też przez okno do wnętrza kilka granatów […] [Podczas częściowej ekshumacji w 1992] natrafiono także na studnię wypełnioną ofiarami oraz na kobietę z dzieckiem przy piersi, przygwożdżone razem widłami do ziemi. Mienie Polaków rabowali przez cały dzień, uczestniczyły w tym kobiety i dziewczęta ukraińskie”. Tego samego dnia kureń „Łysego” zaatakował też sąsiednią wieś Ostrówki, gdzie — wrzeszcząc „Polacy, oddajcie zegarki i złoto, a jak nie, to zaraz was wybijemy” — Ukraińcy zamordowali 476‐520 Polaków. Tego samego dnia zaatakowano jeszcze inną wieś, Kuty, ok. 7 km od Kuśniszcz, gdzie zamordowano 250 Polaków. Iwan Kłymczak ps. „Łysy” raportował: „29 sierpnia 1943 r. przeprowadziłem akcje we wsiach Wola Ostrowiecka i Ostrówki […] Zlikwidowałem wszystkich Polaków od małego do starego. Wszystkie budynki spaliłem, mienie i chudobę zabrałem dla potrzeb kurenia”. Razem w dniach 29‐30.08.1943 UPA zaatakowało 30 polskich wsi w niem. Kreisgebiet Luboml.

Szybko w UPA awansował. Prawd. zaraz po opisanych mordach został bowiem „naczelnym lekarzem” w kureniu „Łysego”. A od końca 12.1943 był już „naczelnym lekarzem” okręgu wojskowego WO‐1 „Turiw”. Stało się to w momencie, gdy UPA rozszerzyło działalność i «Genocidium Atrox» Polaków — w związku z coraz bardziej oczywistymi odznakami niemieckiej klęski na wschodzie i zbliżaniem się frontu walk niemiecko–rosyjskich, gdy od 24.12.1943 Rosjanie zaczęli realizację kolejnej wielkiej ofensywy zwanej operacją dnieprowsko–karpacką — na niem. Distrikt Galizien (pl. dystrykt Galicja) w GG. Oddziały UPA działające na Wołyniu przekształcono w grupę operacyjną „UPA‐Północ”, pod dowództwem Kłaczkiwskiego ps. „Kłym Sawur”, a i.e. ukr. Загон UPA „Ozero” w WO‐1 „Turiw”, pod dowództwem Stelmaszczuka ps. „Rudyj”.

Po kilku miesiącach, pod koniec 02.1944, wszedł w konflikt z referentem, i.e. szefem służby medycznej WO‐1 „Turiw” — zwanej ukr. Український Червоний Хрест (pl. Ukraiński Czerwony Krzyż), i.e. UCK — Lubow Hnaciuk ps. „Biła”. Powrócił do kurenia „Łysego”. Już miesiąc później jego „polowy szpital” w wiosce Paryduby, ok. 25 km na wschód od Kuśniszcz, w połowie drogi do Kowla, został zaatakowany przez partyzancki oddział rosyjski, wchodzący w skład rosyjskiego zgrupowania partyzanckiego pod dowództwem Aleksego Fedorowa. Partyzanci Fedorowa, będący de facto walczącą na zapleczu frontu walk niemiecko–rosyjskich jednostką armii rosyjskiej, realizowali wówczas operację „Kowelski Węzeł”, atakując zaplecze logistyczne niemieckiej armii w okolicy Kowla. Atakowano w szczególności linie kolejowe, zakłócając dostawy sprzętu i wojsk niemieckich, a także jednostki OUN/UPA, uznając je zasadnie za sprzymierzeńców niemieckich. Partyzanci rosyjscy współpracowali wówczas z polską 27. Wołyńską Dywizją Piechoty Armii Krajowej, i.e. 27 DP AK (częścią Polskiego Państwa Podziemnego, największego ruchu oporu w okupowanej Europie), sformowaną z Polaków, którzy przeżyli ukraińskie ludobójcze ataki w ramach «Genocidium Atrox», acz niejednokrotnie utracili całe rodziny i majątek.

Atak rosyjski przeżył i ukrył się w wsi Stara Huta, ok. 20 km na północny wschód od Kuśniszcz. A 17.04.1944 Rosjanie wstrzymali na okres wiosenny operację dnieprowsko–karpacką, nie zdobywając Kowla — front zatrzymał się kilkanaście kilometrów na wschód od miasta.

Zaraz potem przeniósł się do prawosławnego monasteru pw. św. Mikołaja w wiosce Mielce, ok. 25 km na północ od Kowla. Tam dotrwał do końca niemieckiej okupacji. Kowel i prawd. Mielce Rosjanie zdobyli ok. 05‐06.07.1944, w ramach akcji osłonowej na połuniowym skrzydle wielkiej rosyjskiej ofensywy, zwanej operacją Bagration, rozpoczętej 22.06.1944.

OUN/UPA, po rozpoczęciu okupacji rosyjskiej, na pewien czas — na skutek poniesionych strat, gdy przez Wołyń przemieszczały się wielkie rosyjskiej jednostki frontowe, wspierane przez rosyjskie oddziały partyzanckie — wstrzymał operacje. Ale w 09.1944 Kłaczkiwski ps. „Kłym Sawur” nakazał Stelmaszczukowi ps. „Rudyj”, dowódcy okręgu wojskowego UPA WO‐1 „Turiw” wznowienie — w znacznie trudniejszych realiach, bez wsparcia niemieckiego — działalności UPA.

I wówczas został „odnaleziony” przez UPA: precyzyjniej przez Iwana Danilewicza ps. ukr. „Кіт” (pl. „Kot”), do 10.1944, i.e. śmierci ludobójcy Iwana Kłymczaka, członka kurenia „Łysego”, a następnie członka ludobójczej ukr. Служба Безпеки (pl. Służba Bezpieczeństwa), i.e. SB OUN. SB OUN, której zadaniem było tropienie przeciwników politycznych i ideologicznych OUN, przeprowadzanie ich fizycznej likwidacji, a także udział w mordach ludności polskiej. Źródła podają, że „SB OUN mogła wydawać wyroki śmierci jedynie na "wrogów narodu ukraińskiego" […] Przy mniejszych przewinach stosowano tzw. buki, czyli bicie bukowymi kijami od 10 do 50 uderzeń. Większe karano śmiercią. Wyrok wykonywano przez rozstrzelanie lub powieszenie […] niektórzy dowódcy grup "odrąbywali głowy swoim ofiarom"”. SB OUN została założona jeszcze w 1940, pod czujną opieką Niemców, a szkolenia przeprowadzano m.in. w Zakopanem, w hotelu „Stamary”. Jak podaje współczesna strona tego hotelu „nauka obejmowała zasady dywersji, sabotażu, gestapowskich metod przesłuchań i metod zabijania”. W tym samym czasie, i.e. 20.02.1940, w Zakopanem, w willach „Pan Tadeusz” i „Telimena”, rozpoczynała się trzecia tzw. „konferencja tematyczna” niemieckiego niem. Geheime Staatspolizei (pl. Tajna Policja Państwowa), i.e. Gestapo, i rosyjskiego ros. Народный Комиссариат Внутренних Дел (pl. Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych), i.e. NKWD, dwóch ludobójczych organizacji sojuszniczych, debatująca nad współpracą i sposobami zwalczania i eksterminacji Polaków na okupowanych przez siebie terytoriach. W Zakopanem, nad wszystkimi tymi przedsięwzięciami, opiekę sprawowało Gestapo, które swoją siedzibę miało w willi „Palace”, gdzie mordowano polskich patriotów.

16.12.1944 udał się do sztabu WO‐1 „Turiw”, którego szefem był Aleksy Hromadiuk ps. „Hołubenko”, stacjonującego we wsi Tryputnia, ok. 30 km na północ od Sarn — Hromadiuk wcześniej, m.in. w 08.1943, dowodził jednym z kureni ukr. Загон UPA „Ozero” i prawd. brał udział w ludobójczych mordach Polaków na terenie ówczesnego niem. Kreisgebiet Luboml. Przyjął wówczas nowy ps. „Marczenko”.

Nie cieszył się nim zbyt długo, bowiem pod koniec 12.1944 Hromadiuk ps. „Hołubenko”, po rozmowie z Kłaczkiwskim ps. „Kłym Sawur”, z rozszerzonymi uprawnieniami w ramach UPA, opuścił Tryputnię — wieś, w której ok. 06.04.1943 Ukraińcy „zarąbali 14 rodzin polskich” — i udał się na zachód, w kierunku Kamienia Koszyrskiego.

27.12.1944 sztab WO‐1 „Turiw” został zaatakowany — w chutorze Jama, ok. 10 km na północny zachód od Tryputni, ok. 4 km przed Stepańgrodem, wsią, w której w 09.1943 ludbójcza OUN/UPA dokonała mordu ok. 120 Polaków, i.e. ok. 12% jej mieszkańców — przez oddział ludobójczego rosyjskiego NKWD. W walce zginął Hromadiuk ps. „Hołubenko”.

Udało mu się uciec z obławy i przedostał się ok. 40 km na południe, do wsi Stara Rafałówka k. miasteczka Warasz, niedaleko — bo ok. 7 km — od Kościuchnówki, wsławionej 04‐06.07.1916 bohaterską obroną linii frontu wojsk Monarchii Austro–Węgierskiej, przeciw natarciu wojsk rosyjskich w trakcie tzw. ofensywy Brusiłowa w czasie I wojny światowej, przez oddziały Legionów Polskich, w szczególności 1. Brygady, pod dowództwem Józefa Piłsudskiego.

Tam 30.12.1944 wykryty przez agentów NKWD.

Przewieziony do oddalonej o ok. 12 km na południowy wschód wsi Rafałówka — w której 30.06.1943, „podczas nocnego napadu upowcy zamordowali kilkudziesięciu Polaków mieszkających na obrzeżach kolonii” — gdzie znajdował się lokalny posterunek NKWD.

Dalsze losy nieznane — prawd. stracony przez Rosjan.

12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. W 12.2020 Rada Najwyższa Ukrainy w uchwale uznała ludobójcę Dymitra Kłaczkiwskiego „kierownikiem Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu i uczestnikiem walk o niepodległość Ukrainy w XX wieku”. 11.10.1945 Lubow Hnaciuk ps. „Biła” została odznaczona Srebrnym Krzyżem Zasługi UPA (nr 042), który 18.04.2018 został przekazany do Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego w Łucku — choć Polacy cudem uratowani z ataków kureni, w których posługiwała w czasie «Genocidium Atrox», nie przypominają sobie, by udzielała im pomocy lekarskiej. W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe — pomnik w rodzinnej wsi ma m.in. Jurij Stelmaszczuk ps. „Rudyj” — nazwano szkoły ich imieniem.

łac. „O Tempora! O mores!”