Rzymskokatolicka Parafia
pw. św. Zygmunta
05-507 Słomczyn
ul. Wiślana 85
dekanat konstanciński
archidiecezja warszawska
pełna lista:
wyświetlKliknij by wyświetlić pełną listę

przeszukujKliknij by wyświetlić listę z selekcją kategorii
displayClick to display full list in English

searchClick to display selectable list in English

Martyrologium duchowieństwa — Polska
XX w. (lata 1914 – 1989)
dane osobowe

nazwisko
SKRYPNIK
imiona
Polieukt

funkcja
prezbiter (i.e. jerej)
wyznanie
Cerkiew prawosławna ORwięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.09.21]
diecezja / prowincja
eparchia OR na „wyzwolonych ziemiach Ukrainy” (Ukraińska Autokefaliczna Cerkiew Prawosławna UACP 1941‐1944)
eparchia OR wołyńsko‐łucka (Rosyjska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Moskiewskiego)więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.09.24]
eparchia OR wołyńska (Polska Autokefaliczna Cerkiew Prawosławna PACP)więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]
narodowość
ukraińska
data i miejsce
śmierci
1945

alt. daty i miejsca
śmierci
1946, 1947
Łuckdziś: rej. Łuck miasto, obw. Wołyń, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
szczegóły śmierci
Już w 1922 uczył się w prawosławnej szkole w Polsce, w progimnazjum w Dermaniu. Nie wiadomo, kiedy i w jaki sposób przedostał się na teren Polski — czy w czasie wojny polsko–rosyjskiej 1919‐1921, e.g. wraz z wycofującymi się pod naporem rosyjskim wojskami polskimi; czy po jej zakończeniu, być może nielegalnie. Jego rodzinne strony weszły bowiem — po pokoju ryskim z 18.03.1921 — w skład bolszewickiej Rosji.
W 1938 rozpoczął posługę w wiosce Siedliszcze w pow. Kowel polskiego woj. wołyńskiego. We wsi mieszkało szacunkowo ok. 1,500 osób, w ok. 98% prawosławnych Ukraińców, oraz prawd. ok. 30 Żydów. Generalnie odzwierciedlało to strukturę narodowościową całego powiatu Kowel, i.e. znaczącą większość prawosławnych Ukraińców, acz w powiecie żyło też ok. 12% rzymskokatolickich Polaków, których liczba systematycznie rosła, w związku z polityką państwa polskiego, osiedlającego na Wołyniu — na ziemiach pochodzących z podziału wielkich posiadłości magnackich — kombatantów wspomnianej wojny polsko–rosyjskiej oraz małorolnych chłopów z zachodu Polski. W szczególności w jego parafii — i w gminie Siedliszcze — znajdowały się dwie wioski, w których zamieszkali polscy koloniści: w oddalonej o ok. 3 km wsi Czeremszanka, gdzie szacunkowo mieszkało ok. 800 osób, z czego rzymskokatoliccy Polacy stanowili ok. 25%; oraz oddalonej o ok. 7 km wsi Piaseczno, zamieszkanej przez ok. 1,300 osób, w tym ok. 8% Polaków.
Po niemieckim i rosyjskim najeździe na Polskę w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, Wołyń znalazł się — zgodnie z ustaleniami ludobójczego paktu Ribbentrop–Mołotow z 23.08.1939 — pod okupacją rosyjską. Rosjanie represjom poddali szczególnie Polaków, wielu wysyłając w czterech wielkich deportacjach w głąb Rosji, „na Syberię”. Zastosowali także represje wobec duchowieństwa, w tym prawosławnego, w szczególności natury ekonomicznej, narzucając astronomiczne podatki, usuwając religię ze szkół. I właśnie wówczas — prawd. w 1940, ale być może już w 1939 — aresztowany przez Rosjan, z nieznanych przyczyn. Źródła ukraińskie podają, że z powodu „antyrosyjskiej działalności narodowej”, acz wcześniej nie był znany z sympatii do nacjonalistycznego ruchu ukraińskiego.
Nie wiadomo, gdzie był przetrzymywany — wymieniane są więzienia w Łucku i w oddalonym o ok. 25 na południe Kowlu.
Zwolniony został już po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, i rozpoczęciu okupacji niemieckiej. Jeśli był przetrzymywany przez Rosjan w więzieniu w Łucku, to musiał przeżyć ludobójczy mord na więźniach w tym mieście, podczas którego Rosjanie — z wydatną pomocą kolaborujących z nimi Żydów — zamordowali ok. 2,000 osób. W Kowlu takiej masakry nie było.
Powrócił do swej parafii Siedliszcze, która weszła w skład niem. Bezirk Kowel (pl. powiat Kowel) w niem. Generalbezirk Wolhynien–Podolien (pl. Okręg generalny Wołyń–Podole) okupacyjnego niem. Reichskommissariat Ukraine (pl. Komisariat Rzeszy Ukraina).
W ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej nastąpił wówczas podział. 18.08.1941, w Ławrze Poczajowskiej, synod ukraińskich biskupów prawosławnych, proklamował powstanie Autonomicznej Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej AUCP. AUCP miała dążyć do autokefalii, i.e. usamodzielnienia, ale uznając zwierzchnictwo Patriarchatu Moskiewskiego. W odpowiedzi inna grupa prawosławnych biskupów, oznajmiła 08‐10.02.1942 o powstaniu Ukraińskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej UACP, pod auspicjami Polskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej PACP, która z kolei jeszcze w 1940 złożyła akt lojalności wobec niemieckiego ludobójcy Hansa Franka, niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. Na obszarze niem. Reichskommissariat Ukraine biskupi UACP uznali się za następców PACP, której autokefalię przyznał Patriarchat Konstantynopolitański. Zaangażował się po stronie UACP, a to oznaczało wsparcie coraz bardziej radykalizującego się nacjonalistycznego ruchu ukraińskiego, w szczególności ludobójczego OUN.
W 1942 wziął udział w co najmniej dwóch synodach prawosławnych w Kowlu, pełniąc funkcję ich sekretarza. Krytykował zwolenników AUCP, nazywając ich „NKWD‐zistami w czarnych sutannach”.
Gdy pod koniec 1942 przemawiał na symbolicznym pogrzebie ofiar bolszewizmu zorganizowanym — zapewne za zgodą niemieckiego okupanta — w Kowlu, ok. 40% mieszkańców miasta, którzy tam rezydowali w 1939, już nie żyła. W 1942 bowiem, gdy w Kowlu odbywały się synody duchowieństwa debatującego nad przyszłością prawosławia na Wołyniu, Niemcy realizowali ludobójczy plan niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej). Już kilka tygodni po rozpoczęciu okupacji niemieckiej, latem 1941, Niemcy — z udziałem kolaboracyjnej, ukraińskiej niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), w niektórych regionach określana też jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma — zamordowali w Kowlu ok. 1,000 Żydów, spośród ok. 15,000 przebywających wówczas w Kowlu, i.e. ok. 13,000 stałych mieszkańców miasta i ok. 2,000 uchodźców, którzy się tam znaleźli. Ukraińcy m.in. w oknie siedziby ukraińskiej spółdzielni w Kowlu wystawili głowę zamordowanego rabina hasydzkiej sekty Trisker.
W 05.1942 Niemcy utworzyli w Kowlu dwa getta, oba otoczone 2 m drewnianym płotem uwieńczonym drutem kolczastym. Bramy i płot dozorowane były przez niem. Ukrainische Hilfspolizei. 03‐05.06.1942, w pierwszej niem. Aktion (pl. akcja) Niemcy i niem. Ukrainische Hilfspolizei wywieźli z miasta koleją ok. 9,000 Żydów z pierwszego z gett — mężczyzn, kobiet, dzieci — i wszystkich zamordowali w dołach w piaskowni w wiosce Bachów, ok. 6 km na północ od Kowla. Ok. 300 zastrzelili podczas transportu. 19.08.1942 zamordowali ok. 6,500 Żydów z drugiego getta i ok. 150 Romów na cmentarzu żydowskim. Przez następne półtorej miesiąca Niemcy i Ukraińcy tropili i ścigali ukrywających się. Do 06.10.1942 zamordowali jeszcze ok. 2,000 osób, grzebiąc ich na cmentarzu rzymskokatolickim.
Razem Niemcy wraz z Ukraińcami zamordowali w Kowlu i okolicy ok. 18,000 Żydów, w tym ok. 3,000 Żydów z całego niem. Bezirk Kowel, także z jego parafialnych Siedliszcz, po czym mogli raportować, że okolice, według niemieckiej terminologii, stały się niem. Judenfrei (pl. wolne od Żydów).
Zaraz potem, w 02.1943, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.
Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.
I już w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 bezrobotnych — po niem. «Endlösung der Judenfrage» — Ukraińców tak uczyniło.
Taktykę ludobójczych Ukraińców uszczegółowiał rozkaz dowódcy UPA na Wołyniu — od 11.1943 dowódcy grupy operacyjnej „UPA‐Północ” — Dmytro Kłaczkiwskiego ps. „Kłym Sawur” z 06.1943, który przewidując klęskę Niemiec w wojnie z Rosją, wyjaśniał i rozkazywał: „Powinniśmy przeprowadzić wielką akcję likwidacji polskiego elementu. Przy odejściu wojsk niemieckich należy wykorzystać ten dogodny moment dla zlikwidowania całej ludności męskiej w wieku od 16 do 60 lat […] Tej walki nie możemy przegrać, i za każdą cenę trzeba osłabić polskie siły. Leśne wsie oraz wioski położone obok leśnych masywów powinny zniknąć z powierzchni ziemi”.
Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.
Tak też stało się — prawd. w 09.1943 — w sąsiadujących z jego parafialnymi Siedliszczami wspomnianych już wioskach Czeremszanka i Piaseczno. W tej pierwszej, jak podają źródła „mieszkańcy tej wsi narodowości ukraińskiej, łącznie z kobietami, dziećmi i starcami, uzbrojeni w siekiery, widły, noże itp.
wymordowali […] łącznie 163 Polaków […] Wcześniej, gdy Polacy szykowali się do wyjazdu ‐ przestraszeni mordami w okolicy ‐ przyszła delegacja Ukraińców z zapewnieniami, że nic im nie grozi i mogą pozostać. Majątek zamordowanych został rozgrabiony”. W tej drugiej „upowcy i chłopi ukraińscy zarąbali siekierami, zakłuli nożami i innymi narzędziami co najmniej 94 Polaków”. Henryk Frantczak, ugodzony nożem 38 razy wspominał: „Była niedziela […] Miałem wtedy 13 lat. Wtem znienacka otoczyli nas uzbrojeni Ukraińcy mający maski na twarzach […] W mieszkaniu zaczęli tatusia bić, dźgać lufami w głowę. Na ten widok ja schowałem się za drzwi. Wkrótce jeden z bandytów znalazł mnie za drzwiami, chwycił za gardło i wyprowadził na dwór. Następnie przycisnął mnie do ściany domu i zaczął zadawać ciosy nożem w piersi. Czułem ból, jak gdyby silne ukąszenie muchy. Potem straciłem przytomność […] Jak we śnie widziałem, jak mordują moją mamę Stanisławę. Słyszałem jęki ojca. Kiedy stałem się bardziej przytomny […] ujrzałem leżącą matkę z ukośnie rozrąbaną głową. Dalej leżał i jęczał mój trzyletni braciszek Kazio. Miał wbity kołek w brzuch i tak konał przygwożdżony do ziemi […] Tak przeleżałem do rana […] Z rozprutego brzucha wychodziły mi kiszki, więc wziąłem ręcznik i przepasałem się nim”.
Nie jest jasne, czy był jeszcze wówczas w Siedliszczach. Źródła ukraińskie podają, że gdzieś w połowie 1943, „uciekając przed prześladowaniami okupanta”, opuścił wraz z rodziną parafię. W każdym razie w 10.1943 znalazł schronienie w klasztorze prawosławnym w oddalonych o ok. 20 km na wschód Mielcach.
Nie jest też jasne, kiedy nawiązał kontakt z ludobójczą OUN/UPA. Niektóre źródła ukraińskie podają, że już w 1943 „chodził po lesie z bronią w ręku”. Po przybyciu do Mielca, miał „wzywać wiernych do wstępowania do UPA i wspieranie OUN/UPA w walce z Niemcami, a potem z Rosjanami”. Miał już być wówczas aktywnym członkiem ludobójczej OUN/UPA ps. „Gawrylenko” — później przyjął ps. ukr. „Сковорода” (pl. „Patelnia”).
W 11.1943 miał brać udział w zebraniach lokalnych przywódców ludobójczego OUN/UPA, na których otrzymać miał zadanie „organizowania duchowieństwa prawosławnego” w walce o Ukrainę. Spotkać się miał nawet z ludobójcą Dmytro Kłaczkiwskim ps. „Kłym Sawur”. Przyjął też kolejny pseudonim „Nestor Bondarenko”.
Dalsze losy niejasne. Ukraińskie źródła oparte są głównie o szczątkowe akta z jego przesłuchań przez rosyjskie NKWD, o akta innych prawosławnych kapłanów aresztowanych i sądzonych przez Rosjan, w których jest wymieniany.
Prawd. więc 11‐12.02.1944, wobec zbliżania się frontu rosyjsko–niemieckiego — m.in. już 02.02.1944 Rosjanie, w trakcie ofensywy zwanej operacją dnieprowsko–karpacką, zdobyli Łuck — rosyjscy partyzanci, i.e. rosyjscy zrzutkowie–sabotażyści działający za linią frontu, wkroczyli do wsi Mielce i do klasztoru prawosławnego. De facto aresztowali przebywających tam prawosławnych kapłanów, w tym i jego.
Prawd. w 04.1944, gdy Rosjanie podeszli pod Kowel i rozpoczęli oblężenie tego miasta, partyzanci przekazali go w ręce ludobójczego rosyjskiego NKWD.
Wielokrotnie przesłuchiwany, w Łucku, być może nawet w Kijowie. Według źródeł ukraińskich prawd. się załamał i zaczął współpracę z NKWD.
Wobec tego Rosjanie prawd. nie wszczęli wobec niego formalnego śledztwa i został w połowie 1944 zwolniony, z zadaniem przekazywania informacji o OUN/UPA i swojej Cerkwi.
Wydaje się jednak, że pod koniec 1944 zerwał współpracę z NKWD i zszedł do podziemia, do partyzantki ludobójczej OUN/UPA. Niektóre źródła twierdzą, że ukrywał się wraz ze swoimi dwoma siostrami.
Zginął w nieznanych okolicznościach w 1945‐1947. Prawd. został zamordowany przez ludobójczą OUN/UPA, która zorientowała się w jego kontaktach z rosyjskim NKWD.
12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. W 12.2020 Rada Najwyższa Ukrainy w uchwale uznała ludobójcę Dymitra Kłaczkiwskiego „kierownikiem Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu i uczestnikiem walk o niepodległość Ukrainy w XX wieku”. W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły ich imieniem.
łac. „O Tempora! O mores!”
alt. szczegóły śmierci
Według innych źródeł aresztowany przez Rosjan ok. 1946. Oskarżony o to, że „w czasie okupacji niemieckiej sprawował duchową opiekę nad żołnierzami oddziałów UPA”. Rozstrzelany.
przyczyna śmierci
mord
sprawstwo
Rosjanie / Ukraińcy
miejsca i wydarzenia
«Genocidium Atrox»Kliknij by przejść do opisu, Ribbentrop‐MołotowKliknij by przejść do opisu
data i miejsce
urodzenia
14.12.1909

NiemierzyńceNiemiryńce
dziś: grom. Mirolubne, rej. Płoskirów/Chmielnicki, obw. Płoskirów/Chmielnicki, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2026.07.13]
rodzice
SKRYPNIK Iwan
🞲 ?, ? — 🕆 ?, ?

TOCKA Maria
🞲 ?, ? — 🕆 ?, ?
prezbiterat (święcenia)
ordynacja
25.03.1934

szczegóły posługi
od ok. 10.1943
rezydent — Mielcedziś: grom. Serechowicze, rej. Kowel, obw. Wołyń, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2023.07.16] ⋄ monaster OR pw. św. Mikołaja
01.09.1938 – 1943
proboszcz — Siedliszczedziś: grom. Wyżwa Stara, rej. Kowel, obw. Wołyń, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2024.01.26] ⋄ parafia OR pw. św. Jerzego — prawd. od ok. 02.1942 także dziekan, z nominacji Ukraińskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej UACP
od 15.05.1938
administrator — Siedliszczedziś: grom. Wyżwa Stara, rej. Kowel, obw. Wołyń, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2024.01.26] ⋄ parafia OR pw. św. Jerzego — p.o. („ad interim”)
od 01.09.1936
proboszcz — Dubecznodziś: grom. Dubeczno, rej. Kowel, obw. Wołyń, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2022.07.05] ⋄ parafia OR pw. Opieki Najświętszej Maryi Panny ⋄ dekanat OR Kowel 2. okr.nazwa dekanatu prawosławnego
dziś: grom. Kowel miasto, rej. Kowel, obw. Wołyń, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.11.27] — nominacja 22.07.1936; także: pod koniec 1936 nagrodzony nabiedrennikiem, prawem noszenia prostokątnej chusty symbolizującej miecz duchowy; przed Wielkanocą 1938 nagrodzony skufią, prawem noszenia miękkiej składanej czapeczki
25.03.1934 – 31.08.1936
proboszcz — Byteńdziś: grom. Hołoby, rej. Kowel, obw. Wołyń, Ukraina
więcej na
uk.wikipedia.org
[dostęp: 2024.01.26] ⋄ parafia OR pw. św. Dymitra Męczennika ⋄ dekanat OR Kowel 3. okr.nazwa dekanatu prawosławnego
dziś: grom. Kowel miasto, rej. Kowel, obw. Wołyń, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.11.27] — nominacja: 26.02.1934
25.03.1934
prezbiter (pl. kapłan, i.e. jerej) — Krzemieniecdziś: grom. Krzemieniec miasto, rej. Krzemieniec, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.10.18] ⋄ Polska Autokefaliczna Cerkiew Prawosławna PACP — chirotonia kapłańska, i.e. święcenia prezbiteratu, poprzedzona 24.03.1934 chirotonią diakońską
10.12.1932 – 03.1934
psalmista — Peremyldziś: grom. Beresteczko miasto, rej. Łuck, obw. Wołyń, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2024.01.26] ⋄ parafia OR pw. Opieki Najświętszej Maryi Panny ⋄ dekanat OR Horochówdziś: grom. Horochów, rej. Łuck, obw. Wołyń, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.11.27]
ok. 1933 – 1936
student — Warszawadziś: pow. Warszawa miasto, woj. mazowieckie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19] ⋄ Studium Teologii Prawosławnej, Uniwersytet Warszawski [i.e. Uniwersytet Warszawski (od 1945) / Uniwersytet w konspiracji (1939‐1945) / Uniwersytet im. Józefa Piłsudskiego (1935‐1939) / Uniwersytet Warszawski (1915‐1935) / Cesarski Uniwersytet Warszawski (1870‐1915)] — studia uwieńczone dyplomem ukończenia wyższej szkoły teologicznej
do 10.12.1932
psalmista — Okniny Wielkiedziś: grom. Wiśniowiec, rej. Krzemieniec, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2024.01.26] ⋄ parafia OR pw. św. Jerzego Zwycięzcy ⋄ dekanat OR Krzemieniec 7. okr.nazwa dekanatu prawosławnego
dziś: rej. Krzemieniec, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.10.18]
09.1925 – 1932
student — Krzemieniecdziś: grom. Krzemieniec miasto, rej. Krzemieniec, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.10.18] ⋄ filozofia i teologia, Prawosławne Seminarium Duchowne
1922 – 1925
uczeń — Dermańdziś: Dermań Pierwszy i Dermań Drugi, grom. Mizocz, rej. Równe, obw. Równe, Ukraina
więcej na
uk.wikipedia.org
[dostęp: 2022.08.05] ⋄ progimnazjum prawosławne
uczeń — NiemierzyńceNiemiryńce
dziś: grom. Mirolubne, rej. Płoskirów/Chmielnicki, obw. Płoskirów/Chmielnicki, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2026.07.13] — domowe wykształcenie na poziomie podstawowym
żonaty — prawd. jedna córka
miejsca i wydarzenia
opisy
«Genocidium Atrox»: W latach 1939‐1947, szczególnie w latach 1943‐1944, niezależne jednostki ukraińskie, głównie przynależące do ludobójczych organizacji OUN (ramię polityczne) i UPA (ramię zbrojne), wspomagane przez ludność ukraińską, wymordowały — zazwyczaj w niezwykle brutalny sposób — na terenach Wołynia oraz sąsiadujących regionów Rzeczypospolitej, od 130,000 do 180,000 Polaków, ludności cywilnej, kobiet, dzieci, starszych, młodszych, mężczyzn. Konflikt polsko‐ukraiński, który otwarcie objawił się podczas i po zakończeniu I wojny światowej (w szczególności skutkując wojną polsko‐ukraińską lat 1918‐1919), który przetrwał, a nawet wzmocnił się podczas czasów II Rzeczpospolity, gdy zachodnia część Ukrainy wchodziła w skład państwa polskiego, wybuchł ponownie z momentem wybuchu II wojny światowej w 09.1939. Za czasów rosyjskiej okupacji 1939‐1941, gdy setki tysięcy Polaków zostało deportowanych w głąb Rosji, gdy dziesiątki tysięcy zostało zamordowanych (m.in. podczas tzw. zbrodni katyńskiej), miał jeszcze ograniczony zasięg, tym bardziej, że Ukraińcy, w szczególności nacjonaliści ukraińscy, również stali się obiektem prześladowań rosyjskich. Dopiero wybuch wojny niemiecko‐rosyjskiej 22.06.1941 i początek niemieckiej okupacji doprowadził do niezwykle krwawego konfliktu. Ukraińcy początkowo otwarcie wspierali Niemców (zakładając policję ukraińską,współuczestnicząc w zagładzie Żydów, wstępując do jednostek wojskowych walczących u boku Niemców). Później, wobec ambiwalentnej postawy Niemców, zaczęli się uniezależniać. I w 1943 jedna z jednostek ukraińskiej organizacji nacjonalistycznej OUN/UPA na Wołyniu doprowadziła do ludobójstwa miejscowej ludności polskiej. W ciągu paru tygodni zamordowano, przy biernej postawie Niemców, ponad 40 tys. Polaków. Strategię wołyńskiego OUN/UPA zaakceptowała i przyjęła cała organizacja i podobne akty ludobójstwa przeniosły się na tereny Małopolski Wschodniej, gdzie zamordowano ponad 20 tys. Polaków, napotykając jednakże na zbrojny opór ludności polskiej. Dalej na zachód, na terenie Chełmszczyzny, Rzeszowszczyzny, etc. ludobójstwo przekształciło się otwarty wręcz konflikt. Generalnie ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów, współpracujących z niemieckimi siłami okupacyjnymi, na bezbronnych Polakach miało miejsce na całym terenie obecności ukraińskiej, zniszczono setki wiosek, mordując w wyrafinowany sposób wszystkich ich mieszkańców. W czasie tego holokaustu — znanego jako «Genocidium Atrox» (pl. „straszne ludobójstwo”) — zginęło ponad 200 kapłanów i sióstr zakonnych. Charakter i cel ludobójstwa może najlepiej oddaje pieśń śpiewana przez morderców: „Polaków wyrżniemy, Żydów wytniemy, wielką Ukrainę zdobyć musimy” (ukr. „Поляків виріжем, Євреїв видусим, велику Україну здобути мусим”). Ludobójstwo i konflikt, które doprowadziły do całkowitej eliminacji polskiej społeczności i polskiej kultury z Ukrainy, zakończyły się przymusowymi deportacji lat 1944‐1945 Polaków z terenów Ukrainy oraz części Ukraińców na Ukrainę, oraz „Akcją Wisła”, w trakcie której komunazistowskie siły kontrolowanych przez Rosjan polskich jednostek wysiedliły Ukraińców z terenów południowo‐wschodnich na zachód polskiej republiki prl. (więcej na: www.swzygmunt.knc.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2021.06.20])
Ribbentrop‐Mołotow: Ludobójczy rosyjsko‐niemiecki pakt przyjaźni między przywódcą rosyjskim Józefem Stalinem i niemieckim Adolfem Hitlerem, podpisany 23.08.1939 w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych Rosji — Wiaczesława Mołotowa — i Niemiec — Joachima von Ribbentropa — który sankcjonował i był bezpośrednią przyczyną niemieckiego i rosyjskiego najazdu na Polskę i rozpoczęcia II wojny światowej w 09.1939. W sensie politycznym pakt był próbą przywrócenia status quo ante sprzed 1914, z jednym wyjątkiem, a mianowicie „handlową” wymianą tzw. „Królestwa Polskiego”, wchodzącego w 1914 w skład Imperium Rosyjskiego, na Galicję Wschodnią (dzisiejszą zachodnią Ukrainę), w 1914 należącą do Imperium Austro‐Węgierskiego. Galicję, ze Lwowem, mieli przejąć Rosjanie, „Królestwo Polskie” — pod nazwą Generalnego Gubernatorstwa — Niemcy. Wybuchła w rezultacie „wojna była jedną z największych w historii klęsk i dramatów ludzkości, bo dwie ateistyczne i antychrześcijańskie ideologie: narodowego i międzynarodowego socjalizmu, odrzuciły Boga i Jego piąte przykazanie Dekalogu: Nie zabijaj!” (abp Stanisław Gądecki, 01.09.2019). Ustalenia paktu — wsparte zdradą formalnych sojuszników Polski, Francji i Niemiec, które 12.09.1939 na wspólnej konferencji w Abbeville, zdecydowały o nieudzielaniu pomocy zaatakowanej Polsce i niepodejmowaniu działań zbrojnych wobec Niemiec (co było złamaniem zobowiązań traktatowych z Polską) — zostały sprecyzowane 28.09.1939 w traktacie „o granicach i przyjaźni Niemcy‐Rosja”, podpisanym przez tych samych zbrodniarzy. Jednym z jego ustaleń było podzielenie się strefami wpływów w środkowej i wschodniej Europie oraz IV rozbiór Polski. W jednym z tajnych aneksów zapisano: „Obie strony nie będą tolerować na swych terytoriach jakiejkolwiek polskiej propagandy, która dotyczy terytoriów drugiej strony. Będą one tłumić na swych terytoriach wszelkie zaczątki takiej propagandy i informować się wzajemnie w odniesieniu do odpowiednich środków w tym celu”. Skutkiem porozumień była seria spotkań między ludobójczymi organizacjami — niemieckim Gestapo i rosyjskim NKWD, na których dyskutowano koordynację wysiłków w celu eksterminacji polskiej inteligencji i warstw przywódczych (w Niemczech zwane «Intelligenzaktion», w Rosji przyjęła formę zbrodni katyńskiej). Skutkiem porozumień była śmierć setek tysięcy polskiej inteligencji, w tym tysięcy przedstawianych kapłanów, i dziesiątków milionów zwykłych ludzi. Skutki tej rosyjsko‐niemieckiej umowy trwały do 1989, a i dziś są odczuwalne. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2015.09.30])
źródła
osobowe:
www.irbis-nbuv.gov.uaKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2024.01.26], vb.vpba.edu.uaKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2026.07.13]
bibliograficzne:
„Hierachia, kler i pracownicy Kościoła Prawosławnego w XIX‐XXI wieku w granicach II Rzeczypospolitej i Polski powojennej”, ks. Grzegorz Sosna, m. Antonina Troc-Sosna, Warszawa–Bielsk Podlaski 2017
„Encyklopedia obozów i gett, 1933‐1945Kliknij by wyświetlić stronę źródłową”, Muzeum Pamięci Holokaustu w Stanach Zjednoczonych, red. Martin Dean, tom II: „Getta w okupowanej przez Niemców wschodniej Europie”, część B
„Genocidium Atrox”, GTKRK, https://www.swzygmunt.knc.pl/GENOCIDEs/15 GENOCIDUM ATROX/vPOLISH/MAINs/GENATROXsearch01.htm
Jeśli na Pana/Pani urządzeniu działa klient programu pocztowego — taki jak Mozilla Thunderbird, Windows Mail czy Microsoft Outlook, opisanych m.in. w WikipediiPatrz:
pl.wikipedia.org — proszę spróbować wybierając link poniżej:
LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORAKliknij i spróbuj wywołać własnego klienta poczty E–majlowej
Jeśli natomiast Pan/Pani nie posiada takowego klienta na swoim urządzeniu lub powyższy link nie jest aktywny proszę wysłać Emajl do Kustosza/Administratora za pomocą używanego przez Pana/Panią konta — w stosowanym programie do wysyłania korespondencji — na poniższy adres:

jako temat podając:
MARTYROLOGIUM: SKRYPNIK Polieukt
Powrót do przeglądania życiorysu:
Kliknij by powrócić do życiorysu