W 1938 był duszpasterzem greckokatolickiej parafii we wsi Tuczna, położonej ok. 45 km na południowy wschód od Lwowa, 2.5 km na wschód od rzeki Świrz. Liczbę oraz wyznanie i narodowość mieszkańców Tuczna w 1939 można oszacować na podstawie dostępnych danych ze spisów powszechnych w 1921 i 1931. A mianowicie nastąpił wówczas wzrost ludności pow. Przemyślany woj. tarnopolskiego, gdzie Tuczna się znajdowała, o ok. 15%, w tym wzrost liczby rzymskokatolickich Polaków o ok. 50%, spadek liczby greckokatolickich Ukraińców o ok. 3% i spadek ilości Żydow ok. 3%. Zakładając podobne tendencje wzrostowe w latach 1931‐1931 można oszacować, że w 1939 Tuczna zamieszkana była szacunkowo przez ok. 1,800 osób, z czego ok. 56% stanowili rzymskokatoliccy Polacy, ok. 40% greckokatoliccy Ukraińcy i ok. 3.5% Żydzi.

Nie wiadomo, czy w 1939 był jeszcze w Tucznej, czy może już wówczas posługiwał w sąsiedniej parafii, w oddalonych o ok. 7 km na północny zachód Chlebowicach Świrskich, położonych nad rzeką Świrz. Chlebowice, również znajdujące się w pow. Przemyślany, były nieco większą wioską, w 1939 w zamieszkałą szacunkowo — przy tych samych założeniach, co w przypadku Tuczna — przez ok. 2,300 osób, z czego ok. 65% stanowili rzymskokatoliccy Polacy, ok. 33% greckokatoliccy Ukraińcy i ok. 2% Żydzi. Rzymskokatoliccy Polacy stanowili też prawd. większość w ówczesnym pow. Przemyślany polskiego woj. tarnopolskiego — jeśli trend rozwoju ludnościowego z lat spisów powszechnych w 1921 i 1931 się tam utrzymał także w latach 1931‐1939 — i.e. ok. 51%, podczas gdy greckokatoliccy Ukraińcy ok. 45%, a Żydzi ok. 3%.

Po niemieckiej i rosyjskiej inwazji Polski w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, na mocy ludobójczej umowy niemiecko–rosyjskiej z 23.08.1939, zwanej paktem Ribbentrop–Mołotow, potwierdzonej 28.09.1939 tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja”, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow, jego parafia znalazła się na terytorium przyznanym przez sojuszników Rosji. Rozpoczęła się okupacja rosyjska. Rosjanie represjom poddali szczególnie Polaków, dokonując aresztowań polskiej inteligencji, nauczycieli, lekarzy, ziemian, urzędników państwowych, leśników, policjantów, a także rodzin polskich wojskowych. Wielu innych Polaków stało się ofiarami czterech wielkich fal deportacji „na Syberię”, w szczególności pierwszej z nich, 10.02.1940. W relacjach często pojawia się informacja, iż „przychodzili nocą, bez uprzedzenia i zabierali całe rodziny, od niemowląt po staruszków”. „Gdy wyszliśmy na podwórze matce pozwolili zajrzeć do skrzyni — była niestety pusta, bo nasi sąsiedzi zdążyli ją już opróżnić. Praktycznie nie zabraliśmy niczego, bo nie pozwolili nam poruszać się po domu […] Były wtedy duże zaspy i silny mróz”. Ponadto 150,000‐200,000 mężczyzn wcielono do armii rosyjskiej, a ok. 100,000 zmuszono do pracy na rzecz przemysłu rosyjskiego, głównie w kopalniach Zagłębia Donieckiego, w zakładach przemysłu ciężkiego na Uralu i na Syberii. Następnie rozpoczęła się inwigilacja księży i zakonników. Na duchowieństwo nałożono wysokie podatki, usunięto nauczanie religii ze szkół. Losy duchowieństwa greckokatolickiego nie odbiegały od doświadczeń polskiego duchowieństwa w tym okresie.

Po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, i rozpoczęciu okupacji niemieckiej, jego parafia znalazła się w niem. Kreishauptmannschaft Złoczów (pl. powiat Złoczów) w ramach niem. Distrikt Galizien (pl. dystrykt Galicja), stając się częścią okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. Natychmiast rozpoczęły się prześladowania Żydów. W pierwszej fazie zaczęto Żydów separować od społeczności nieżydowskiej, co często zresztą było przyjmowane przez Żydów z jakąś satysfakcją. Niemcy wyznaczyli też miejsca koncentracji, do których systematycznie zwożono Żydów z okolicznych wsi. W niem. Kreishauptmannschaft Złoczów takim centrum stały się Przemyślany, ok. 11 km od jego Chlebowic Świrskich. Tam już 04.07.1941, w kilka dni po rozpoczęciu okupacji, lokalni Ukraińcy dokonali pogromu Żydów, oskarżanych — niejednokrotnie nie bez uzasadnienia — o kolaborację z Rosjanami, i zamordowali ich w synagodze. W Przemyślanach przebywało wówczas ok. 2,600 Żydów. Latem 1941 powstał niem. Judenrat (pl. Żydowska Rada), który Niemcy uczynili odpowiedzialnym za wszelkie sprawy związane z żydowską społecznością. Jej ramieniem stała się niem. Jüdischer Ordnungsdienst (pl. Żydowska Służba Porządkowa). W tym samym czasie Niemcy utworzyli w Przemyślanach oddział niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), kolaborujący z niemieckimi siłami porządkowymi. Od 15.10.1941 zaczęła obowiązywać niemiecka „ustawa o ograniczeniu pobytu” w GG, podpisana przez niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) GG, Hansa Franka, zgodnie z którą „Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”, oraz „Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany. W lżejszych wypadkach można orzec ciężkie więzienie lub więzienie”. Już 05.11.1941 miała miejsce pierwsza niem. Aktion (pl. akcja), w ramach której ok. 400 uznanych za niezdolnych do pracy Żydów wyprowadzono z miasta i w lesie k. oddalonej o ok. 3 km wsi Krosienko wszystkich zamordowano. To było tylko przedwstępem do rozpoczętego na przełomie 1941/1942 niemieckiego ludobójczego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), który w GG nosił kryptonim niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt). Na przełomie 1941/1942 w Przemyślanach powstało też niem. Jüdischer Wohnbezirk (pl. żydowska dzielnica mieszkaniowa), i.e. otwarte getto, pilnowane przez niem. Ukrainische Hilfspolizei, do którego nieustannie dowożono okolicznych Żydów, tak że latem 1942 prawd. przetrzywano w nim.

ok. 4,000‐5,000 Żydów. W 05.1942 miała miejsce druga niem. Aktion, w trakcie której zamordowano ok. 100 Żydów. Największa niem. Aktion miała miejsce w 09.1942, gdy Niemcy — z pomocą niem. Ukrainische Hilfspolizei i niem. Jüdischer Ordnungsdienst — zagnali ok. 3,000 osób na stację kolejową, skąd wywieziono ich do niemieckiego niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec i tam wszystkich zamordowano. Zaraz potem, w 11.1942, getto w Przemyślanach ponownie wypełniło się Żydami, e.g. deportowanymi ze Świrza, dokąd prawd. wcześniej zagnano Żydów z Tucznej i Chlebowic Świrskich. 01.12.1942 getto w Przemyślanach zamknięto, otaczając je płotem prawd. z drutu kolczastego. I tu źródła nie są jednoznaczne — według niektórych 05.12.1942 przeprowadzono kolejną niem. Aktion, wysyłając ok. 2,400 Żydów do VL Belzec i mordując ok. 600 w mieście; wedle innych była to deportacja tożsama ze wspomnianą niem. Aktion z 09.1942. Zimą 1942/1943 kilkuset Żydów zginęło w getcie z głodu i chorób. W końcu 22‐28.05.1943 Niemcy i niem. Ukrainische Hilfspolizei getto zlikwidowali, mordując ok. 2,000 osób w samym getcie lub w pobliskich lasach. Można było ogłosić, że Przemyślany były niem. „Judenrein” (pl. „wolne od Żydów”), acz jeszcze przez kilka miesięcy niem. Ukrainische Hilfspolizei polowała na Żydów w okolicach. Ocalało kilka osób, ukrywanych przez polskie bądź ukraińskie rodziny.

W tym samym czasie, w 02.1943, w oddalonym o ok. 150 km na północ Wołyniu, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

Zaraz potem, w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.

Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

Gdy na przełomie 1943/1944 stało się jasne, że Niemcy wojnę na wschodzie przegrywają — 24.12.1943 rozpoczęła się wielka ofensywa rosyjska zwana operacją dnieprowsko–karpacką, która w szybkim tempie zaczęła przesuwać front walk niemiecko–rosyjskich e.g. w kierunku Lwowa, Tarnopola i Stanisławowa — OUN/UPA podjęło decyzję o rozszerzeniu ludobójstwa «Genocidium Atrox» na niem. Distrikt Galizien. Do tego czasu działały tam głównie — by „nie drażnić” Niemców — ugrupowania funkcjonujące pod eufemistyczną nazwą ukr. Українська Народна Самооборона (pl. Ukraińska Narodowa Samoobrona), i.e. UNS, a później także ukr. Самооборонні кущові відділи (pl. Jednostka samoobrony), i.e. SKW, wzmocnione zaprawionymi w ludobójstwie Żydów dezerterami z niem. Ukrainische Hilfspolizei. Ludobójcy ukraińscy utworzyli wówczas m.in. grupę operacyjną OUN/UPA „UPA‐Zachód”, pod dowództwem Wasyla Sydora, ps. „Szełest” — degenerata o podobnej ścieżce kariery, co jego przełożony, wspomniany ludobójca, Roman Szuchewycz, i.e. od niem. Sondergruppe Nachtigall, przez niem. Schutzmannschaftsbataillon 201, gdzie doświadczenia nabywali przy eksterminacji Żydów — który rozkazał „nieustannie uderzać w Polaków aż do wyniszczenia ich do ostatniego z tych ziem”.

W rejonie Przemyślan rozpoczęły się ataki Ukraińców — wśród których znajdowali się, „bezrobotni” po zagładzie Żydów, byli członkowie niem. Ukrainische Hilfspolizei — na Polaków. Jak podają polskie źródła „niepoślednią rolę odegrał ksiądz grekokatolicki z Chlebowic Świrskich, który początkowo zachęcał do bratobójczych morderstw, wołając do Ukraińców z kościelnej ambony: — "Bierzcie się do dzieła, bo pieczone gołąbki nie polecą same do gąbki"”. Jednym z pierwszych mordów były zabójstwa 11‐13.02.1944 dwóch kapłanów rzymskokatolickich, ks. Józefa Kaczorowskiego i ks. Stanisława Ignacego Kwiatowskiego w oddalonych o ok. 12 km na wschód Wołkowie i Ładańcach. Brać udział w nich mieli ukraińscy mieszkańcy z jego parafii: „część Ukraińców z Chlebowic Świrskich była zadowolona ze swoich poczynań i wyśmiewała Polaków, [a matka dwóch młodych banderowców] mówiła [po zabójstwie ks. Kwiatkowskiego]: "Ze wszystkimi Polakami tak będzie. Pokroją was wszystkich jak księdza. Wasz ksiądz był gruby, więc kroili mu pasy na plecach, przysypywali solą i na powrót przyklejali, żeby cierpiał"”. Świadka uprowadzenia ks. Kwiatkowskiego ludobójcy ukraińscy „niecały miesiąc później […] wyprowadzili przed dom i na pniaku obcięli głowę piłą do drewna. Wszystkiemu musiała przyglądać się rodzina”.

Wcześniej, bo ok. 10 dni po mordzie ks. Kwiatkowskiego, pod koniec greckokatolickiej „miasnyci”, i.e. okresu „karnawału”, ludobójcy ukraińscy uderzyli na Tuczną. 21‐22.02.1944 zamordowali ponad 40 Polaków, w tym „3‐letnią dziewczynkę poćwiartowali siekierą”. Jak podają źródła polskie „charakterystyczną cechą [ataku] było to, że napastnicy mordując i zabijając mieszkańców, nie rabowali ich dobytku i nie palili zabudowań”. Cztery dni później, 26.02.1944, zaatakowali jego Chlebowice Świrskie, mordując 67 Polaków.

Polskie źródła komentują: „Morderstwa nie były aprobowane przez wszystkich Ukraińców, ale nikt nie ośmielał się przeciwdziałać. Jedynie sołtys wsi Tuczna miał pretensje do siepaczy, że zabijali starszych wiekiem Polaków”.

Nie było go wśród tych Ukraińców. Źródła podają, że „później wręcz szantażował swoich wiernych, wykrzykując w kościele: — "Ukraińcy nie mogą przyjść na święcone, jeśli nie zlikwidują Lachów"”.

Wspomniane „święcone”, czyli święcenie pokarmów przed Wielkanocą, w Kościele greckokatolickim przypadało tego roku 15.04.1944. Tego już jednak nie dożył.

W związku z narastającą falą ludobójczych ataków OUN/UPA w okolicy Przemyślan, a także serii ataków niem. Ukrainische Hilfspolizei na młodych polskich mężczyzn we Lwowie — w godzinach wieczornych, pod pozorem ich legitymowania, mordowano ich strzałami w tył głowy, i rabowano im dokumenty tożsamości — kierownictwo Polskiego Państwa Podziemnego i dowódcy niepodległościowej Armii Krajowej AK we Lwowie podjęli próbę rozmów z przedstawicielstwem ludobójczej OUN/UPA. Do spotkania doszło 08.03.1944. Nie przyniosło ono rezultatów.

Już zatem następnego dnia, 09.03.1944, we Lwowie rozpoczęto akcję pod kryptonimem „Nieszpory”. Na ulice miasta wyszły kilkuosobowe patrole Okręgu AK Lwów oraz Kierownictwa Dywersji Komendy GłównejAK, i.e. Kedywu, odpowiedzialnego za przeprowadzanie akcji bojowych, zamachów, sabotażu oraz dywersji wobec władz niemieckiego okupanta. Zastrzelono 11 ukraińskich policjantów, do zwłok przyczepiając kartki informujące o przyczynach egzekucji. Mordy na młodych Polakach ustały.

Tegoż samego 09.03.1944 z Krzywczyc, na wschód, tuż za granicami Lwowa, wyruszyła pieszo 22‐osobowa grupa AK. Następnego dnia, po ok. 30 km marszu na południowy wschód dotarła do Hanaczowa, polskiej wsi w pow. Przemyślany, i zatrzymała się. 13.03.1944 ze Lwowa wyjechała samochodem ciężarowym 36‐osobowa dodatkowa grupa AK, która w okolicy Świrza miała oczekiwać na zrzut lotniczy zaopatrzenia, który jednakże nie nastąpił, i 15.03.1944 połączyła się z pierwszą.

Wieczorem, po przejściu ok. 10 km przez lasy, w kierunku południowym, połączone grupy AK zaatakowały Chlebowice Świrskie.

Został w jej trakcie zamordowany.

Źródła podają, że „8‐osobowy patrol odłączył się od głównej grupy i zaatakował plebanię. Po wyłamaniu drzwi wkroczyli do pokoju, gdzie przebywała rodzina ks. Tiktora. Zastrzelono kapłana, jego żonę Olgę i matkę Paulinę”. Jego dzieci przeżyly.

Razem zamordować miano ok. 60 osób, wśród których było 6 zastrzelonych „przez pomyłkę” Polaków. Wśród nich miało też być „4 kleryków, lokalny nauczyciel i sołtys”. Nie wiadomo, o jakich „kleryków” chodzi. Śmierć poniosło też 9 dzieci i ok. 17 kobiet.

Jego domostwo było jednym z 12 zaatakowanych i spalonych w ok. 45 minutowym ataku przez AK.

W drodze powrotnej do Lwowa AK zaatakowała jeszcze wsie Czerepin i Łopuszną, ok. 15 km na południe od Lwowa. Razem podczas ekspedycji AK zamordowała ok. 130 osób.

Akcja AK nie przyniosła spodziewanych skutków — tak jak to stało się we Lwowie. „Skrytykowała [ją] społeczność polska” zaatakowanych wsi. Nie wstrzymała to też ludobójców ukraińskich. Już prawd. 26.03.1944 OUN/UPA ponownie zaatakowała Chlebowice Świrskie mordując ok. 60 Polaków. A 06.04.1944 szef sztabu Okręgu Wojskowego WO‐2 „Bug”, wchodzącego w skład grupy operacyjnej OUN/UPA „UPA‐Zachód”, ludobójca Mirosław Onyszkiewicz ps. „Orest”, precyzował zadania OUN/UPA: „Rozkazuję niezwłoczne przeprowadzenie czystki swojego rejonu z elementu polskiego […] Czystkę należy przeprowadzić w stanicach słabo zaludnionych przez Polaków. W tym celu stworzyć przy rejonie bojówkę, złożoną z naszych członków, której zadaniem byłaby likwidacja wyżej wymienionych. Większe nasze stanice będą oczyszczone z tego elementu przez nasze oddziały wojackie nawet w biały dzień […] Oczyszczenie terenu musi być zakończone jeszcze przed naszą Wielkanocą, żebyśmy świętowali ją już bez Polaków […] Prowadźcie z nimi twardą, bezwzględną walkę. Nikogo nie oszczędzać, nawet w przypadku małżeństw mieszanych. Wyciągać z domów Lachów, ale Ukraińców i dzieci w tych domach nie likwidować […] Wydobyć broń. Śmierć Polakom”. Być może dlatego, a być może dlatego, by „przyjść na święcone” już „bez Lachów”, jak miesiąc wcześniej wykrzykiwał z ambony, 15.04.1944 — w przeddzień greckokatolickiej Wielkanocy, gdy święcone są pokarmy na stół świąteczny; być może jednak atak miał miejsce tydzień później — OUN/UPA znów uderzyła na Tuczną. Zamordowano nieznaną liczbę Polaków — od 66 do 112. Tygodniowy meldunek AK z 22.04.1944 donosił: „Wieś podpalono a z ustawionych na wzgórzach karabinów maszynowych ostrzeliwano wieś, potem grupy uzbrojone w karabiny, siekiery, noże weszły do wsi i mordowały ludzi […] Scenariusz mordów odbywał się w następujący sposób: w pierwszym rzędzie szli banderowcy uzbrojeni w broń palną i likwidowali każden opór, za nimi szli ci co nie mieli broni starsi mężczyźni, podrostki i kobiety z siekierami, motykami, nożami dobijali rannych, pastwili się na starcach, kobietach i dzieciach i zajmowali się rabunkiem”. Następnie 30.04.1944 OUN/UPA zaatakowała ponownie Chlebowice Świrskie i otaczający je wianuszek przysiółków i wsi. W Chlebowicach zabito 42 Polaków, w Podwysokiem (Mysiowa) ‐ 22, Miasteczku ‐ 36, Zadubynie ‐ 27, Baczaczu (Bekas) ‐ 18, Nedzieliskach ‐ 19, Hrabniku ‐ 19, Halinie ‐ 80, Żabokrukach ‐ 20 Polaków. Jak zapisano w raporciu OUN/UPA „wszystkie akcje przeprowadziła pow[iatowa] bojówka przy pomocy UPA "Orły", […] dlatego, że oni rzeczywiście współpracowali z Niemcami i silnie paraliżowali naszą pracę na tym terenie”.

12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. 10.12.2017, w imieniu „Rady Koordynacyjnej ds. Upamiętnienia Odznaczonych Rycerzy OUN i UPA”, ludobójca Wasyl Sydor odznaczony został pośmiertnie we Lwowie Srebrnym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA I klasy (nr 009). W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły ich imieniem.

łac. „O Tempora! O mores!”