Od 1937 posługiwała — wraz z rodzoną siostrą, a jednocześnie zakonną współsiostrą, s. Heleną Antoniną Żarkowską — we wsi Hnilice Wielkie, w rzymskokatolickiej parafii Koszlaki, wówczas w pow. Zbaraż w woj. tarnopolskim, ok. 13 km od Skały Podolskiej nad Zbruczem, graniczną rzeką Polski. W 1939 mieszkało w niej szacunkowo ok. 2,000 osób, z czego ok. 33% stanowili rzymskokatoliccy Polacy, ok. 65% greckokatoliccy Ukraińcy. Ponadto we wsi żyło ok. 45 Żydów. Zakonnice prowadziły tam ochronkę — założoną w 1887 przez Jadwigę Sapieha, matkę arcybiskupa krakowskiego, późniejszego kardynała, Adama Sapiehy. Uczęszczały do niej wszystkie dzieci, bowiem zakonnice znały język ukraiński — pochodziły prawd. z rodziny mieszanej (ich matką była Ukrainka). Prowadziły też kursy kroju i szycia. Pielęgnowały chorych oraz zajmowały się pracami przykościelnymi. Wspominano, iż „miały tam ziemię, konia, krowę, im dobrze tam było”.

Po niemieckiej i rosyjskiej inwazji na Polskę w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, pojechały do rodzinnej wioski, Czernielowa Mazowieckiego, położonego o ok. 11 km na południe od Zbaraża i 11 km na wschód od Tarnopola. Wieś w ponad 80% zamieszkana była przez ludność polską, rzymskokatolicką. Zgodnie z umową dwóch sojuszników, zatwierdzoną ludobójczym paktem Ribbentrop–Mołotow z 23.08.1939, woj. tarnopolskie przypadło Rosjanom. Jesienią 1939 zaczęły się aresztowania inteligencji, nauczycieli, lekarzy, ziemian, urzędników państwowych, a także rodzin polskich wojskowych. W latach 1940‐1941 wielu innych Polaków stało się ofiarami czterech wielkich fal deportacji „na Syberię”. W relacjach często pojawia się informacja, iż „Przychodzili nocą, bez uprzedzenia i zabierali całe rodziny, od niemowląt po staruszków”. „Gdy wyszliśmy na podwórze matce pozwolili zajrzeć do skrzyni — była niestety pusta, bo nasi sąsiedzi zdążyli ją już opróżnić. Praktycznie nie zabraliśmy niczego, bo nie pozwolili nam poruszać się po domu […] Były wtedy duże zaspy i silny mróz”. Ponadto 150,000‐200,000 mężczyzn wcielono do armii rosyjskiej, a ok. 100,000 zmuszono do pracy na rzecz przemysłu rosyjskiego, głównie w kopalniach Zagłębia Donieckiego, w zakładach przemysłu ciężkiego na Uralu i na Syberii. Następnie rozpoczęła się inwigilacja księży i zakonników. Na duchowieństwo nałożono wysokie podatki.

Losy mieszkańców Czernielowa Mazowieckiego odzwierciedlały ów polski los. Wspominano jednak, że zakonnice „znały się na ziołach, w czasie pobytu w rodzinnej wsi leczyły dzieci, które przynoszono do nich”.

Do Hnilic Wielkich wróciły po 22.06.1941, gdy Niemcy zaatakowały uprzedniego sojusznika, Rosjan, i rozpoczęła się okupacja niemiecka.

Hnilice stały się wówczas częścią niem. Kreishauptmannschaft Tarnopol (pl. powiat Tarnopol), wchodzącego w skład niem. Distrikt Galizien (pl. Dystrykt Galicja), w ramach okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. Świadkowie wspominali, że „nową sytuacją najbardziej byli ucieszeni nacjonaliści ukraińscy. W pochodach i demonstracjach manifestowali oni powstanie wolnej Ukrainy oraz głosili antypolskie i antyżydowskie hasła”.

Nadzieje na „wolną Ukrainę” Niemcy szybko wyperswadowali ukraińskim nacjonalistom. Ale wykorzystali ów ujawnione resentymenty antypolskie i antyżydowskie. Lata 1941‐1943 znaczone były bowiem w szczególności eksterminacją Żydów. Ośrodkiem koncentracji Żydów w okolicy był Zbaraż. W 1941 mogło w nim przebywać ok. 5,000 Żydów, z których jednak jakaś część uciekła w 1941 wraz z Rosjanami na wschód. Tuż po zajęciu miasta 04.07.1941 Niemcy i Ukraińcy dokonali mordu ok. 20 Żydów i spalili dwie synagogi — prawd. w związku z podejrzewaniami o kolaborację z Rosjanami, w dużej mierze zasadnymi. Ok. 06.09.1941 Niemcy zamordowali w lasach Łubianki — ok. 10 km na wschód od Zbaraża —ok.

70 Żydów, w dużej mierze żydowskiej inteligencji, lista których przygotowana została prawd. przez powołany przez Niemców niem. Judenrat (pl. Rada Żydowska). Od 25.10.1941 obowiązywać zaczął dekret Hansa Franka, niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) GG, zgodnie z którym „Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”, oraz „Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany. W lżejszych wypadkach można orzec ciężkie więzienie lub więzienie”. Bezwzględne przestrzeganie zakazu egzekwowali członkowie kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), w niektórych regionach określanej też jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma, poddając Żydów „systematycznym rabunkom i pobiciom”.

Od początku 1942 Niemcy realizowali ludobójczy plan niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), który w GG nosił kryptonim niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt). W 03‐04.1942 ok. 600 osób starszych i chorych rozstrzelano za miastem, obok drogi na Tarnopol. Poczynając od 08.1942 rozpoczęły się niem. Aktion (pl. akcja) wywożenia Żydów ze Zbaraża. Kierowali nimi Niemcy, ale główne role pełnili policjanci z niem. Ukrainische Hilfspolizei oraz z niem. Jüdischer Ordnungsdienst (pl. Żydowska Służba Porządkowa), podległej niem. Judenrat. I tak 31.08.1942 ok. 500‐1,200 osób, w tym część przygnanych z Wołynia, m.in. z Łanowców i Wiśniowca; 30.09.1942 ok. 260; i 21‐22.10.1942 ok. 960 Żydów zagnano na stację kolejową, po czym przewieziono do Tarnopola, a stamtąd do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec, gdzie wszystkich zamordowano. Podczas tej ostatniej niem. Aktion część Żydów przewieziono do obozu niem. Zwangsarbeitslager für Juden (pl. obóz pracy przymusowej dla Żydów) we Lwowie przy ul. Janowskiej, i.e. tzw. obozu janowskego ZALfJ Lemberg, zapewniającego niewolniczą siłę roboczą dla należącej do niem. Die Schutzstaffel der NSDAP (pl. Oddział ochronny NSDAP), i.e. «SS» — paramilitarnej formacji podległej rządzącej w Niemczech Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników NSDAP — spółki Deutsche Ausrüstungswerke DAW, dostarczającej niemieckiej machinie wojennej dostaw mundurów, drewna, metali, napraw sprzętu wojennego — skąd nikt nie wracał. Ok. 130 Żydów zamordowano też w samym Zbarażu podczas zaganiania do pociągu. Dla pozostałych ok. 2,000 Żydów utworzono „otwarte” getto, i.e. bez granicznego płotu, chronione tylko przez agentów niem. Ukrainische Hilfspolizei i niem. Jüdischer Ordnungsdienst. Ok. 1,000 z nich zamordowano 07.04.1943 przy stacji kolejowej w Zbarażu. Pozostałych Niemcy i niem. Ukrainische Hilfspolizei zamordowali 09.06.1943, po czym Niemcy mogli ogłosić w raportach, że miasto jest niem. „Judenrein” (pl. „wolne od Żydów”), acz jeszcze przez następne miesiące przeszukiwano pobliskie lasy w poszukiwaniu ukrywających się.

Żydów z Hnilic Wielkich prawd. przewieziono właśnie do Zbaraża, ale możliwe jest też, że zagnano ich ok. 17 km na południe, do Podwołoczysk. Stamtąd w 10.1942 przetransportowano do obozu zagłady VL Belzec, lub zamordowano ok. 29‐30.09.1943, gdy w Podwołoczyskach rozstrzelano ok. 600 Żydów.

A w 02.1943, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

Zaraz potem, w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.

Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

W niem. Distrikt Galizien UPA formalnie nie działała, nie chcąc „drażnić Niemców”, operowały tylko wspomniane ludobójcze bojówki ukraińskie, skrywające się pod nazwą ukr. Українська Народна Самооборона (pl. Ukraińska Narodowa Samoobrona), i.e. UNS. Jak odnotowano, „Zrazu były to sporadyczne wypadki, mające na celu wytępienie księży polskich i inteligencji, we wrześniu [1943] mordy te nabrały charakteru jakiejś sadystycznej, potwornej zabawy: porywano żywcem ofiary, brano do lasu na tortury lub też w domach pastwiono się nad nimi, zanim dobito”.

W 12.1943 UPA zrzuciła kolejną maskę i oficjalnie objęła swą ludobójczą działalnością także niem. Distrikt Galizien. UNS de facto stała się częścią ludobójczej UPA. Dowódcą grupy operacyjnej OUN/UPA „UPA‐Zachód”, został Wasyl Sydor, ps. „Szełest”, który rozkazał „nieustannie uderzać w Polaków aż do wyniszczenia ich do ostatniego z tych ziem”. niem. Kreishauptmannschaft Tschortkiw należał do „tych ziem”. Rejon Zbaraża objęty został działalnością Okręgu Wojskowego UPA WO‐3 „Łysonia”, którego pierwszym dowódcą został niejaki Emilian (Omelian) Polowy ps. „Ostap”, degenerat o podobnej ścieżce kariery, co jego ludobójczy przełożeni, Roman Szuchewycz i Wasyl Sydor — od niem. Sondergruppe Nachtigall, przez niem. Schutzmannschaftsbataillon 201, gdzie doświadczenia nabywali przy eksterminacji Żydów, do UNS.

Rozkaz ludobójcy Sydora ps. „Szełest” ewidentnie dotarł parafii Koszlaki. Według polskich źródeł 25.12.1943, w Boże Narodzenie, ludobójcy z OUN/UPA zaatakowali Hnilice Wielkie i zamordowali ok. 40 Polaków z 8 rodzin.

Zagrożenie ukraińskie, oraz zbliżający się front walk niemiecko–rosyjskich, sprawiło, iż obie zakonnice ponownie przeniosły się do rodzinnej wsi Czernielów Mazowiecki.

Dalsze mordy przerwała wspomniana rosyjska ofensywa, zwana operacją dnieprowsko–karpacką, w ramach której Rosjanie do Czernielowa wkroczyli ok. 06‐10.03.1944 i rozpoczęła się okupacja rosyjska. Do 16.04.1944 trwało oblężenie niedalekiego Tarnopola — Niemcy uczynili z miasta niem. Festung Tarnopol (pl. twierdza Tarnopol) i bronili je zaciekle — po czym już następnego dnia, 17.04.1944, Rosjanie wstrzymali ofensywę na okres wiosenny. Przez następne kilka miesięcy okolice pełne były wobec tego rozmaitych rosyjskich wojsk frontowych, z którymi ukraińscy "bohaterzy" z UPA nie ryzykowali konfrontacji.

Sam Sydor ps. „Szełest” również póżniej, 01.09.1944, nakazał wstrzymanie ludobójczej akcji przeciw Polakom, acz rozkaz nie objął „polskiego elementu współpracującego z NKWD i organami moskiewskiego imperializmu”. Nadal OUN/UPA miało atakować „polską milicję liczącą 20 osób w jakiejś miejscowości. Jedną trzecią lub połowę z nich należy zniszczyć, resztę rozbroić i ostrzec, że jeśli nie przestaną współpracować przeciwko nam z bolszewikami, następnym razem również zostaną zniszczeni”. I znów bojówki UPA w okolicy Koszlak odczytały rozkaz "dosłownie" — a być może twórczo zinterpretował go ludobójca Włodzimierz Jakubowski ps. „Bondarenko”, szef sztabu WO‐3 „Łysonia”, który prawd. przejął w wyniku zranienia Emiliana Polowego ps. „Ostap” dowodzenie WO‐3 „Łysonia” — i już 10.09.1944 dokonały mordu Polaka, który w Koszlakach był sekretarzem gminnym, Tadeusza Dąbrowskiego.

Ale owo pozorne uspokojenie sytuacji sprawiło, iż zakonnice zdecydowały się powrócić do swojej placówki w Hnilicach Wielkich. Po powrocie w 10.1944 zastały splądrowany dom Zgromadzenia. Zwróciły się więc do mieszkańców Hnilic Wielkich z prośbą o „zwrot przynajmniej nąjkonieczniejszych rzeczy”. Ukraińcy zapewnili je, że wszystko zostanie im zwrócone.

Na początku 11.1944 wszelako, pewnie znudzone bezczynnością, bojówki OUN/UPA z okolic Zbaraża i Koszlak zdecydowały się uderzyć na polskie duchowieństwo.

02.11.1944 w domu sióstr pojawiło się „kilku mężczyzn z poleceniem natychmiastowego opuszczenia mieszkania”.

Wydarzenia tak opisano, na podstawie relacji miejscowego organisty, w 1965:

„Na podwórzu podali im szpadle i zmusili do kopania dołu.

Gdy był już wykopany, zarzucili Siostrom na szyje sznury i zepchnęli następnie Siostry w ten dół.

Mężczyźni, trzymając za końce sznurów, dotąd potrząsali uwiązanymi ofiarami, aż sznury wpiły się w ich ciała.

Wtedy spuszczono na dno i przysypano ich ziemią”.

Trzy dni później, w niedzielę, ludobójcy z OUN/UPA porwali wikariusza parafii Koszlaki, ks. Włodzimierza Siekierskiego, i zamordowali.

O wydarzeniach Kurię Metropolitalną rzymskokatolickiej archidiecezji we Lwowie powiadomił 20.12.1944 ks. Teofil Łucyk, proboszcz greckokatolickiej parafii w Koszlakach. Odważył się także poprowadzić Mszę św. pogrzebową ostatniego proboszcza rzymskokatolickiego Koszlak, ks. Jana Bilińskiego, który zmarł śmiercią naturalną na początku 12.1944.

12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. 10.12.2017, w imieniu „Rady Koordynacyjnej ds. Upamiętnienia Odznaczonych Rycerzy OUN i UPA”, ludobójca Wasyl Sydor odznaczony został pośmiertnie we Lwowie Srebrnym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA I klasy (nr 009). 08.10.2017, w imieniu tejże „Rady Koordynacyjnej” ludobójca Emilian (Omelian) Polowy został pośmiertnie we wsi Byszki odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA (nr 010). W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” — a także ludobójcy Włodzimierzowi Jakubowskiemu — wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe.

łac. „O Tempora! O mores!”