Rzymskokatolicka Parafia
pw. św. Zygmunta
05-507 Słomczyn
ul. Wiślana 85
dekanat konstanciński
archidiecezja warszawska
pełna lista:
wyświetlKliknij by wyświetlić pełną listę
przeszukujKliknij by wyświetlić listę z selekcją kategorii
displayClick to display full list in English
searchClick to display selectable list in English
Martyrologium duchowieństwa — Polska
XX w. (lata 1914 – 1989)
dane osobowe
nazwisko
ZUBA
imiona
Józef
funkcja
kapłan diecezjalny
wyznanie
Kościół łaciński (rzymskokatolicki) RKwięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.09.21]
diecezja / prowincja
diecezja przemyskawięcej na
www.przemyska.pl
[dostęp: 2013.02.15]
ordynariat polowy Wojska Polskiego RKwięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.12.20]
data i miejsce
śmierci
15.07.1948
Wielowieśdziś: dzielnica miejska, pow. Tarnobrzeg miasto, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]
alt. daty i miejsca
śmierci
16.06.1948,28.01.1948,04.1949
Maków Podhalańskidziś: gm. Maków Podhalański, pow. Sucha Beskidzka, woj. małopolskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.06.07]
szczegóły śmierci
Gdy rozpoczynał w 1938 posługę w parafii Wielowieś, położonej na prawym brzegu Wisły, ok. 8 km na północny wschód od centrum Tarnobrzega, wówczas w pow. Tarnobrzeg woj. lwowskiego, we wsi Wielowieś mieszkało ok. 1,300 osób, poza ok. 30 Żydami w ok. 97% rzymskokatolickich Polaków. Do parafii należało ogółem ok. 4,000 wiernych, a na jej terenie funkcjonowało 5 szkół powszechnych.
W 09.1939, gdy Niemcy i Rosjanie, mocą ludobójczej umowy niemiecko–rosyjskiej z 23.08.1939, zwanej paktem Ribbentrop–Mołotow, potwierdzonej 28.09.1939 tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja”, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow — zaatakowali Polskę i rozpoczęła się II wojna światowa, parafia znalazła się w części diecezji przemyskiej okupowanej przez Niemców. Administracyjnie włączona została do niem. Kreishauptmannschaft Dębica (pl. powiat Dębica), części niem. Distrikt Krakau (pl. dystrykt Kraków), w ramach okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG.
W 10.1939 był świadkiem wypędzenia Żydów z Tarnobrzega. W 1939 w tym mieście mieszkało ok. 5,900 osób, z czego Żydzi stanowili ok. 48%, i.e. ok. 2,800 osób. Resztę, ok. 50%, stanowili Polacy. Już w 09.1939, w czasie polskiej wojny obronnej, i zaraz po rozpoczęciu okupacji niemieckiej w Tarnobrzegu pojawiło się wielu uchodźców z innych regionów Polski. Ilość Żydów wzrosła do ponad 4,000. W poniedziałek 02.10.1939 Niemcy spędzili ponad 4000 z nich na miejskim rynku. Jak opisuje to żydowska „Encyklopedia obozów i gett”: „Niemcy rozkazali Żydom zebrać się […] ze wszystkimi kosztownościami i dobytkiem […] Esesmani ustawili Żydów w rzędach, na końcu których stał stół obsługiwany przez niemieckiego oficera. Żydzi zostali następnie ograbieni ze wszystkich cennych rzeczy i brutalnie pobici. Rozebrano ich do naga, zbadano przez lekarza i zmuszono do podpisania dokumentu o dobrowolnej ewakuacji z miasta. Następnie Żydów podzielono na grupy po 500‐600 osób i poprowadzono w kierunku Radomyśla nad Sanem […] Po trzech dniach marszu w ulewnym deszczu, ci, którzy dotarli do brzegu rzeki, zostali przez gestapowców zapędzeni na tratwy i zepchnięci do wody. Wiele osób utonęło, a ci, którzy zawrócili, szukając pomocy, w tym kobiety i dzieci, zostali ostrzelani przez Gestapo. Podczas tej wysiedleńczej Aktion dziesiątki Żydów zginęło lub utonęło w rzece. Większość dotarła do Radomyśla [na prawym brzegu Sanu], ale wkrótce zostali zmuszeni do dalszej wędrówki w kierunku Lwowa, ponieważ okolice Radomyśla miały zostać przekazane Niemcom […] Większość tych, którzy pozostali pod władzą sowiecką, została deportowana w głąb [Rosji] w 1940 lub 1941 roku, co mogło uratować im życie”. Marsz Żydów w kierunku Radomyśla, na północy wschód od Tarnobrzega, musiał przechodzić przez Wielowieś.
A miesiąc później, bo 03.11.1939 został przez Niemców, prawd. przez niem. Geheime Staatspolizei (pl. Tajna Policja Państwowa), i.e. Gestapo, z Tarnobrzega aresztowany. Przewieziony do Rzeszowa i przetrzymywany w tamtejszym więzieniu. Po dwóch tygodniach zwolniony.
W pierwszych latach okupacji Niemcy szczególnym represjom poddali Polaków, w tym Kościół katolicki i inteligencję. Szczegóły precyzowane były — w ramach realizacji postanowień ludobójczych paktów Ribbentrop–Mołotow — na czterech tzw. konferencjach tematycznych, gdy niemiecka niem. Geheime Staatspolizei (pl. Tajna Policja Państwowa), i.e. Gestapo, i rosyjska ros. Народный Комиссариат Внутренних Дел (pl. Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych), i.e. NKWD, dwie ludobójcze organizacje sojusznicze, debatowały nad współpracą i sposobami zwalczania i eksterminacji Polaków na okupowanych przez siebie terytoriach. Pierwsza miała miejsce 27.11.1939 w Brześciu nad Bugiem; druga zaraz potem w Przemyślu. Trzecia odbyła się 20.02.1940, w Zakopanem, w willach „Pan Tadeusz” i „Telimena”, czwarta w 03.1940 w Krakowie. W międzyczasie, na początku 02.1940, w pałacyku myśliwskim Hermanna Göringa w Romintach w Puszczy Rominckiej, doszło do spotkania dwóch ludobójców, Heinricha Himmlera i Ławrentija Berii, gdzie prawd. sfinalizowano decyzję o eksterminacji społeczeństwa polskiego i zwalczaniu polskiego ruchu oporu. W konsekwencji w 04.1940, niemal równocześnie, w Rosji rozpoczęto ludobójcze mordy polskich jeńców wojennych, które do historii przeszły pod nazwą «ludobójstwa katyńskiego», a w okupowanym przez Niemców GG rozpoczęto niem. Außerordentliche Befriedungsaktion (pl. Nadzwyczajna Akcja Pacyfikacyjna), i.e. Aktion AB, stanowiącą część tzw. niem. «Intelligenzaktion» (pl. Akcja Inteligencja), eksterminacji polskich elit politycznych i intelektualnych.
Jednocześnie źródłem niemieckiego prawa, m.in. w GG, stał się wydany 28.09.1939 przez dwóch urzędników niemieckiego centralnego niem. Rassenpolitisches Amt der NSDAP (pl. Urząd Polityki Rasowej NDSAP), Erharda Wetzela i Günthera Hechta — obu z tytułami doktorskimi, a jakże: pierwszy z prawa, drugi z herpetologii, i.e. działu zoologii badającego płazy i gady — w oparciu o wytyczne wyartykułowane dwa dni wcześniej przez niemieckiego socjalistycznego przywódcę, Adolfa Hitlera, memoriał niem. „Die Frage der Behandlung der Bevölkerung der ehemaligen polnischen Gebiete nach rassepolitischen Gesichtspunkten” (pl. Traktowanie ludności byłych obszarów Polski z punktu widzenia polityki rasowej). Owi wybitni przedstawiciele „rasy panów” pisali w nim, m.in. iż na okupowanych ziemiach polskich: „Uniwersytety i inne szkoły wyższe, szkoły zawodowe, jak i szkoły średnie były zawsze ośrodkiem polskiego szowinistycznego wychowania i dlatego powinny być w ogóle zamknięte. Należy zezwolić jedynie na szkoły podstawowe, które powinny nauczać jedynie najbardziej prymitywnych rzeczy: rachunków, czytania i pisania. Nauka w ważnych narodowo dziedzinach, jak geografia, historia, historia literatury oraz gimnastyka, musi być zakazana”. Nawet nauczanie religii na poziomie wyższym niż podstawowe stało się nielegalne.
Zaangażował się wówczas we współpracę z powstających polskim ruchem oporu. W okolicy najbardziej prężną grupą była konspiracyjna organizacja „Odwet” — taką też nazwę miał konspiracyjny tygodnik, drukowany techniką powielaczową w nakładzie ok. 10,000 egzemplarzy — której dowódcą był polski nauczyciel i instruktor harcerski Władysław Jan Jasiński ps. Jędruś, stąd też potocznie zwana „Jędrusiami”. Grupa związana była ze Związkiem Walki Zbrojnej ZWZ — 14.02.1942 przekształconego w Armię Krajową AK — stanowiącego część powstającego Polskiego Państwa Podziemnego, największego ruchu oporu w okupowanej Europie.
Jedną z form działalności Polskiego Państwa Podziemnego było organizowanie tajnego nauczania polskich dzieci i młodzieży. Brał w niej udział. Uczył dzieci m.in. w szkole w należącej do parafii wsi Sobów.
W 1941 wzmogły się prześladowania Żydów. W 02.1941 w Tarnobrzegu przebywało ok. 320 Żydów, wśród nich ci, którzy w jakiś sposób uniknęli deportacji na obszary okupowane przez Rosjan w 1939. Prawd. istniała tam też niem. Judenviertel (pl. dzielnica żydowska), będąca de facto gettem otwartym, i.e. bez otaczającego płotu. Niektóre źródła podają, że w 06.1941 powstało formalne getto z niem. Judenrat (pl. Rada żydowska) — czyli właśnie w momencie, gdy Niemcy 22.06.1941 zaatakowali uprzedniego sojusznika, Rosjan. Na przełomie 1941/1942 ilość Żydów w Tarnobrzegu wzrosła, w związku ze zwiezieniem Żydów z Jarosława, Rozwadowa i okolicznych wiosek — nie wiadomo, czy Żydzi mieszkający w 1939 w jego parafii zostali wówczas zagnani do getta w Tarnobrzegu, czy może już w 10.1939 zostali deportowani na wschód. Koncentracja Żydów wiązała się prawd. z obowiązującym od 25.10.1941 dekret niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) GG, Hansa Franka, zgodnie z którym „Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”, oraz „Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany. W lżejszych wypadkach można orzec ciężkie więzienie lub więzienie”.
A na początku 1942 Niemcy rozpoczęli realizację ludobójczego plan niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), który w GG nosił kryptonim niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt). Likwidacja getta w Tarnobrzegu miała miejsce 19.07.1942. Niemieckie ludobójcze niem. Die Schutzstaffel der NSDAP (pl. Oddział ochronny NSDAP), i.e. «SS», paramilitarna formacja podległa rządzącej w Niemczech Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników NSDAP, oraz niem. Gendarmerie (pl. żandarmeria) wygnali wcześnie rano Żydów z domów i dokonali selekcji. Starszych i chorych zagnano na cmentarz żydowski i tam ich zamordowano. Pozostałych zagnano do oddalonego o ok. 15 km na południe Baranowa Sandomierskiego, a stamtąd 21‐22.07.1942 do Dębicy, ok. 55 km na południe. W końcu większość z nich 24.07.1942 wywieziono do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec i tam zamordowano.
Nieliczni Żydzi zaczęli się ukrywać. Niektórym z nich miał pomagać. Dostarczał im żywność.
03‐05.08.1944 zakończyła się okupacja niemiecka i w ramach ofensywy zwanej operacją lwowsko–sandomierską, do Tarnobrzega wkroczyli Rosjanie. Kilka dni wcześniej przekroczyli Wisłę, tworząc tzw. przyczółek baranowsko–sandomierski, by kilka dni później … zatrzymać ofensywę na prawie pół roku. Na polecenie najwyższych władz rosyjskich, de facto w chwilowej strategicznej zmowie z Niemcami, Rosjanie dali Niemcom czas na zdławienie rozpoczętego 01.08.1944 przez Polskie Państwo Podziemne, w ramach planu „Burza”, Powstania Warszawskiego i wymordowanie ok. 200,000 Polaków.
Nie znano jeszcze wówczas ustaleń głównych przywódców antyniemieckiej koalicji — USA, Wielkiej Brytanii i Rosji — poczynionych na konferencji w Teheranie 28.11‐01.12.1943, gdy Alianci zgodzili się na ustalenie powojennej polskiej wschodniej granicy na linii Curzona–Namiera, podzielenie Polski i przyznanie Rosji obszarów, które ta zagarnęła w 09.1939, i.e. de facto uznanie zasadności rosyjskiego najazdu na Polskę w 09.1939 i uznanie rosyjskich roszczeń wyrażonych w Paktach Ribbentrop–Mołotow z 1939. Linia Curzona–Namiera była demarkacyjną linią między Polską a rosyjskimi bolszewikami, zaproponowaną 11.07.1920 Rosjanom przez ministra spraw zagranicznych imperium brytyjskiego, George"a Curzona, w czasie wielkiej ofensywy rosyjskiej w trakcie wojny polsko–rosyjskiej 1919‐1921, zasugerowaną przez tzw. eksperta, Lewisa Bernsteina Namiera, Żyda polskiego pochodzenia. Rosja — wbrew planom imperialistów brytyjskich — poniosła w 1920 klęskę, ale koncepcja linii Curzona–Namiera, przebiegającej przez środek Polski, stała się cause célèbre wszystkich imperialnych koncepcji podziału Europy Środkowej, w szczególności rosyjskich i niemieckich. Nie wiedziano, że Alianci uznali, że po zakończeniu wojny okrojona Polska znajdzie się w rosyjskiej strefie wpływów, co de facto oznaczało przejęcie władzy w nowej rosyjskiej republice polskiej, zwanej „prl”, przez kontrolowanych przez Rosjan agentów i zdrajców.
Tarnobrzeg już w 09.1944 doświadczył nowej rzeczywistości. Rosyjskie ludobójcze NKWD, wspomagane przez agentów tzw. Resortu Bezpieczeństwa Publicznego „prl”, i.e. UB, zaczęło dokonywać aresztowań członków AK — zarówno ze struktur lokalnych jak i przemieszczających się w kierunku Warszawy, w próbie pomocy Powstaniu Warszawskiemu — z oskarżenia o … współpracę z Niemcami. Więziono ich w piwnicach domów zajętych przez Rosjan, po czym wysyłano w głąb Rosji, „na Syberię”, do rosyjskich obozów koncentracyjnych niewolniczej pracy przymusowej Gułag. Po wielu ślad po prostu ginął. Tak rozpoczynała się okupacja rosyjska.
AK i Polskie Państwo Podziemne nie poddawały się biernie wprowadzanym rosyjskim porządkom. I tak żołnierz AK, Kazimierz Tomasz Bogacz, ps. „Bławat”, 02.11.1944 rozbił areszt UB w Tarnobrzegu uwalniając 15 swoich podkomendnych. A potem, gdy 12.01.1945, już po upadku Powstania Warszawskiego, ruszyła wreszcie kolejna rosyjska ofensywa, zwana operacją wiślańsko–odrzańską; gdy 19.01.1945 rozwiązana została Armia Krajowa AK; na skutek nasilających się rosyjskich represji wobec byłych żołnierzy i członków Polskiego Państwa Podziemnego ze strony okupanta rosyjskiego i jego polskich agentów z „prl” rozpoczęło się Powstanie Antysowieckie. Aż do lat 1950. osamotnieni „żołnierze wyklęci” — takie określenie nadała im historia — zwalczali nowych okupantów.
Jak informuje Instytut Pamięci Narodowej IPN „w 1948 r.
[komunaziści] przystąpili otwarcie do walki z Kościołem o wpływy wśród młodzieży […] Podjęli wówczas działania mające na celu wychowanie "nowego człowieka" według wzorców sprawdzonej w [Rosji sowieckiej] tzw. moralności socjalistycznej, którą cechował relatywizm moralny […] Stwierdzali, iż […] "na terenie [sąsiadującego z Tarnobrzegiem] powiatu mieleckiego kler stara się rozbić słabsze organizacje Partii [komunazistowskiej]. Podczas spowiedzi księża namawiają kobiety, by zmusiły swych mężów do wystąpienia z Partii. Metoda ta daje pewne rezultaty. Miejscowe organizacje partyjne są wyraźnie pod wpływem działalności kleru" […] W czerwcu i lipcu 1948 r. partia na wszystkich swoich zebraniach prowadziła akcję propagandową wymierzoną w duchowieństwo. Działania te zbiegły się z wypadkami profanacji przez "nieznanych sprawców" kilku przydrożnych kaplic przedstawiających świętych”.
I właśnie wówczas został zamordowany.
Wywabiony z plebanii do ogrodu i tam zastrzelony.
Sprawców nie wykryto.
Prawd. zamordowany przez polskie komunazistowskie UB, część rosyjskiego zbrodniczego MGB. Wedle powszechnie panującej wówczas opinii zabity miał być z zemsty, przez „bezbożne osoby”.
alt. szczegóły śmierci
Wedle niektórych źródeł jego śmierć należy wiązać z «Genocidium Atrox» — ludobójstwem popełnionym przez Ukraińców, zwanym „wołyńskim”.
przyczyna śmierci
mord
sprawstwo
Rosjanie / Polacy
miejsca i wydarzenia
«Genocidium Atrox»Kliknij by przejść do opisu, Pomoc ŻydomKliknij by przejść do opisu, GeneralgouvernementKliknij by przejść do opisu, Ribbentrop‐MołotowKliknij by przejść do opisu, Encykliki Piusa XIKliknij by przejść do opisu
data i miejsce
urodzenia
26.03.1910
Pogwizdów Starydziś: gm. Głogów Małopolski, pow. Rzeszów, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.10.09]
alt. daty i miejsca
urodzenia
14.03.1910
Pogwizdówdziś: Polska
prezbiterat (święcenia)
ordynacja
20.06.1937
Przemyśldziś: pow. Przemyśl miasto, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
katedra RK pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Chrzcicielawięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.11.14]
szczegóły posługi
1938 – 1948
wikariusz — Wielowieśdziś: dzielnica miejska, pow. Tarnobrzeg miasto, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19] ⋄ parafia RK pw. św. Gertrudy Dziewicy ⋄ dekanat RK Miechocindziś: dzielnica miejska, pow. Tarnobrzeg miasto, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.10.09] — także: prefekt szkoły powszechnej w Sobowie
1937 – 1938
wikariusz — Tarnawiecdziś: Kuryłówka ‐ Polski Koniec, gm. Kuryłówka, pow. Leżajsk, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.09.29] ⋄ parafia RK pw. św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny ⋄ dekanat RK Leżajskdziś: gm. Leżajsk miasto, pow. Leżajsk, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
do 1936
student — Przemyśldziś: pow. Przemyśl miasto, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31] ⋄ filozofia i teologia, Seminarium Duchowne
miejsca i wydarzenia
opisy
«Genocidium Atrox»: W latach 1939‐1947, szczególnie w latach 1943‐1944, niezależne jednostki ukraińskie, głównie przynależące do ludobójczych organizacji OUN (ramię polityczne) i UPA (ramię zbrojne), wspomagane przez ludność ukraińską, wymordowały — zazwyczaj w niezwykle brutalny sposób — na terenach Wołynia oraz sąsiadujących regionów Rzeczypospolitej, od 130,000 do 180,000 Polaków, ludności cywilnej, kobiet, dzieci, starszych, młodszych, mężczyzn. Konflikt polsko‐ukraiński, który otwarcie objawił się podczas i po zakończeniu I wojny światowej (w szczególności skutkując wojną polsko‐ukraińską lat 1918‐1919), który przetrwał, a nawet wzmocnił się podczas czasów II Rzeczpospolity, gdy zachodnia część Ukrainy wchodziła w skład państwa polskiego, wybuchł ponownie z momentem wybuchu II wojny światowej w 09.1939. Za czasów rosyjskiej okupacji 1939‐1941, gdy setki tysięcy Polaków zostało deportowanych w głąb Rosji, gdy dziesiątki tysięcy zostało zamordowanych (m.in. podczas tzw. zbrodni katyńskiej), miał jeszcze ograniczony zasięg, tym bardziej, że Ukraińcy, w szczególności nacjonaliści ukraińscy, również stali się obiektem prześladowań rosyjskich. Dopiero wybuch wojny niemiecko‐rosyjskiej 22.06.1941 i początek niemieckiej okupacji doprowadził do niezwykle krwawego konfliktu. Ukraińcy początkowo otwarcie wspierali Niemców (zakładając policję ukraińską,współuczestnicząc w zagładzie Żydów, wstępując do jednostek wojskowych walczących u boku Niemców). Później, wobec ambiwalentnej postawy Niemców, zaczęli się uniezależniać. I w 1943 jedna z jednostek ukraińskiej organizacji nacjonalistycznej OUN/UPA na Wołyniu doprowadziła do ludobójstwa miejscowej ludności polskiej. W ciągu paru tygodni zamordowano, przy biernej postawie Niemców, ponad 40 tys. Polaków. Strategię wołyńskiego OUN/UPA zaakceptowała i przyjęła cała organizacja i podobne akty ludobójstwa przeniosły się na tereny Małopolski Wschodniej, gdzie zamordowano ponad 20 tys. Polaków, napotykając jednakże na zbrojny opór ludności polskiej. Dalej na zachód, na terenie Chełmszczyzny, Rzeszowszczyzny, etc. ludobójstwo przekształciło się otwarty wręcz konflikt. Generalnie ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów, współpracujących z niemieckimi siłami okupacyjnymi, na bezbronnych Polakach miało miejsce na całym terenie obecności ukraińskiej, zniszczono setki wiosek, mordując w wyrafinowany sposób wszystkich ich mieszkańców. W czasie tego holokaustu — znanego jako «Genocidium Atrox» (pl. „straszne ludobójstwo”) — zginęło ponad 200 kapłanów i sióstr zakonnych. Charakter i cel ludobójstwa może najlepiej oddaje pieśń śpiewana przez morderców: „Polaków wyrżniemy, Żydów wytniemy, wielką Ukrainę zdobyć musimy” (ukr. „Поляків виріжем, Євреїв видусим, велику Україну здобути мусим”). Ludobójstwo i konflikt, które doprowadziły do całkowitej eliminacji polskiej społeczności i polskiej kultury z Ukrainy, zakończyły się przymusowymi deportacji lat 1944‐1945 Polaków z terenów Ukrainy oraz części Ukraińców na Ukrainę, oraz „Akcją Wisła”, w trakcie której komunazistowskie siły kontrolowanych przez Rosjan polskich jednostek wysiedliły Ukraińców z terenów południowo‐wschodnich na zachód polskiej republiki prl. (więcej na: www.swzygmunt.knc.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2021.06.20])
Pomoc Żydom: W czasie II wojny światowej na okupowanych ziemiach polskich Niemcy zabronili udzielania pomocy Żydom pod karą śmierci. M.in. 15.10.1941 niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG, Hans Frank, wydał „3. rozporządzenie o ograniczeniach pobytu w Generalnym Gubernatorstwie”, w którym w §1 oznajmiał iż: „1) Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”; oraz „2) Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany. W lżejszych wypadkach można orzec ciężkie więzienie lub więzienie”. Owo rozporządzenie uszczegółowiane bywało przez przywódców dystryktów GG. I tak 10.11.1941 niem. Gouverneur (pl. Gubernator) niem. Distrikt Warschau (pl. Dystrykt warszawski) w GG, Ludwig Fischer, który wydał obwieszczenie, w którym oznajmiał, iż: „żyd, który w przyszłości opuści nieuprawniony wyznaczoną mu dzielnicę mieszkaniową, będzie karany śmiercią”. I dodawał: „Tej samej karze podlega ten, kto takim żydom udziela świadomie schronienia lub im w inny sposób pomaga (np. przez udostępnienie noclegu, utrzymania, przez zabranie na pojazdy wszelkiego rodzaju itp.)”. W praktyce oznaczało to, że odpowiedzialność za ukrywanie Żydów ponosili nie tylko właściciele lokali, lecz także wszystkie osoby tam przebywające, czyli na ogół rodzina ukrywającego. Gdy na przełomie 1941/1942 Niemcy rozpoczęli realizację ludobójczego planu niem. Endlösung der Judenfrage (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), gdy trwała wywózka Żydów z getta w Warszawie do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Treblinka, polska pisarka, Zofia Kossak–Szczucka, wystosowała 11.08.1942 apel „Protest!”, wydany w prasie konspiracyjnej w nakładzie 5,000 egzemplarzy. Pisała:. „Świat patrzy na tę zbrodnię, straszliwszą niż wszystko, co widziały dzieje i — milczy […] Tego milczenia dłużej tolerować nie można. Jakiekolwiek są jego pobudki — jest ono nikczemne. Wobec zbrodni nie wolne pozostawać biernym. Kto milczy w obliczu mordu — staje się wspólnikiem mordercy. Kto nie potępia — ten przyzwala. Zabieramy przeto głos my, katolicy — Polacy. Uczucia nasze względem żydów nie uległy zmianie. Nie przestajemy uważać ich za politycznych, gospodarczych i ideowych wrogów Polski. Co więcej, zdajemy sobie sprawę z tego, iż nienawidzą nas oni więcej niż Niemców […] Świadomość tych uczuć jednak nie zwalnia nas z obowiązku potępienia zbrodni […] Kto tego nie rozumie, kto dumną, wolną przyszłość Polski śmiałby łączyć z nikczemną radością z nieszczęścia bliźniego — nie jest przeto ani katolikiem, ani Polakiem!”. „Protest” podpisany był przez „Front Odrodzenia Polski”, i.e. FOP, tajną organizację katolicką, stanowiącą kontynuację Akcji Katolickiej podczas okupacji niemieckiej. 27.09.1942 Polskie Państwo Podziemne, największa organizacja oporu w okupowanej przez Niemców Europie, z inicjatywy Zofii Kossak–Szczuckiej i Wandy Krahelskiej–Filipowicz, członka Polskiej Partii Socjalistycznej, powołała Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom. 04.12.1942 w jego miejsce powołano Radę Pomocy Żydom przy Delegaturze Rządu RP na Kraj, pod kryptonimem „Konrad Żegota”. Setki kapłanów i duchowieństwa, mimo zagrożenia życia, pomocy Żydom udzielało. Wielu poniosło śmierć.
Generalgouvernement: Po polskiej klęsce w kampanii 09.1939, będącej rezultatem paktu Ribbentrop‐Mołotow i stanowiącej pierwszy etap II wojny światowej, i rozpoczęciu w części Polski okupacji niemieckiej (w drugiej, wschodniej części Polski rozpoczęła się okupacja rosyjska), Niemcy podzielili okupowane polskie terytorium na pięć głównych rejonów. W dwóch z nich utworzyli nowe niemieckie prowincje, dwie wcielili do innych prowincji. Natomiast piąta część potraktowana została odrębnie, i w sensie politycznym odtwarzać miała niemiecki pomysł z 1915 (po klęsce Rosjan w bitwie pod Gorlicami w 05.1915 w czasie I wojny światowej) utworzenia polskiej enklawy w ramach Niemiec. Nielegalna w sensie prawa międzynarodowego, i.e. konwencji haskiej, i publicznego, zarządzana przez Niemców wedle odrębnych praw — specjalnie ustanowionych dla polskich niem. Untermenschen (pl. podludzie) — do czasu ofensywy rosyjskiej w 1945 stanowiła część niem. Großdeutschland (pl. Wielkie Niemcy). Do 31.07.1940 zwana formalnie niem. Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete (pl. Generalne Gubernatorstwo dla okupowanych ziem polskich) — później już tylko niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), tak jak w latach 1915‐1918. Od 07.1941, czyli po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika Rosjan, w jego skład wchodził też dystrykt Galicja, czyli polskie przedwojenne południowo–wschodnie województwa. Wobec Polaków i Żydów stosowano specjalne prawo karne, umożliwiające dowolne wymierzanie kary śmierci niezależnie od wieku „sprawcy”, sankcjonujące stosowanie odpowiedzialności zbiorowej. Po zakończeniu działań zbrojnych II wojny światowej rząd niem. Generalgouvernement uznano za organizację przestępczą, a jego przywódcę, gubernatora Hansa Franka, za zbrodniarza i stracono. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2024.12.13])
Ribbentrop‐Mołotow: Ludobójczy rosyjsko‐niemiecki pakt przyjaźni między przywódcą rosyjskim Józefem Stalinem i niemieckim Adolfem Hitlerem, podpisany 23.08.1939 w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych Rosji — Wiaczesława Mołotowa — i Niemiec — Joachima von Ribbentropa — który sankcjonował i był bezpośrednią przyczyną niemieckiego i rosyjskiego najazdu na Polskę i rozpoczęcia II wojny światowej w 09.1939. W sensie politycznym pakt był próbą przywrócenia status quo ante sprzed 1914, z jednym wyjątkiem, a mianowicie „handlową” wymianą tzw. „Królestwa Polskiego”, wchodzącego w 1914 w skład Imperium Rosyjskiego, na Galicję Wschodnią (dzisiejszą zachodnią Ukrainę), w 1914 należącą do Imperium Austro‐Węgierskiego. Galicję, ze Lwowem, mieli przejąć Rosjanie, „Królestwo Polskie” — pod nazwą Generalnego Gubernatorstwa — Niemcy. Wybuchła w rezultacie „wojna była jedną z największych w historii klęsk i dramatów ludzkości, bo dwie ateistyczne i antychrześcijańskie ideologie: narodowego i międzynarodowego socjalizmu, odrzuciły Boga i Jego piąte przykazanie Dekalogu: Nie zabijaj!” (abp Stanisław Gądecki, 01.09.2019). Ustalenia paktu — wsparte zdradą formalnych sojuszników Polski, Francji i Niemiec, które 12.09.1939 na wspólnej konferencji w Abbeville, zdecydowały o nieudzielaniu pomocy zaatakowanej Polsce i niepodejmowaniu działań zbrojnych wobec Niemiec (co było złamaniem zobowiązań traktatowych z Polską) — zostały sprecyzowane 28.09.1939 w traktacie „o granicach i przyjaźni Niemcy‐Rosja”, podpisanym przez tych samych zbrodniarzy. Jednym z jego ustaleń było podzielenie się strefami wpływów w środkowej i wschodniej Europie oraz IV rozbiór Polski. W jednym z tajnych aneksów zapisano: „Obie strony nie będą tolerować na swych terytoriach jakiejkolwiek polskiej propagandy, która dotyczy terytoriów drugiej strony. Będą one tłumić na swych terytoriach wszelkie zaczątki takiej propagandy i informować się wzajemnie w odniesieniu do odpowiednich środków w tym celu”. Skutkiem porozumień była seria spotkań między ludobójczymi organizacjami — niemieckim Gestapo i rosyjskim NKWD, na których dyskutowano koordynację wysiłków w celu eksterminacji polskiej inteligencji i warstw przywódczych (w Niemczech zwane «Intelligenzaktion», w Rosji przyjęła formę zbrodni katyńskiej). Skutkiem porozumień była śmierć setek tysięcy polskiej inteligencji, w tym tysięcy przedstawianych kapłanów, i dziesiątków milionów zwykłych ludzi. Skutki tej rosyjsko‐niemieckiej umowy trwały do 1989, a i dziś są odczuwalne. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2015.09.30])
Encykliki Piusa XI: Wobec powstania w Europie dwóch systemów totalitarnych, które zdawały się ze sobą konkurować, acz więcej było między nimi podobieństw niż sprzeczności, papież Pius XI wydał w 03.1937 (w ciągu 5 dni) dwie encykliki. W wydanej 14.03.1938 „Mit brennender Sorge” (pl. „Z palącą troską”) potępił narodowy socjalizm panujący w Niemczech. Pisał: „Kto idąc za wierzeniami starogermańsko — przedchrześcijańskimi, na miejsce Boga osobowego stawia różne nieosobowe fatum, ten przeczy mądrości Bożej i Opatrzności […], kto wynosi ponad skalę wartości ziemskie: rasę albo naród, albo państwo, albo ustrój państwa, przedstawicieli władzy państwowej albo inne podstawowe wartości ludzkiej społeczności, […] i czyni z nich najwyższą normę wszelkich wartości, także religijnych, i oddaje się im bałwochwalczo, ten […] daleki jest od prawdziwej wiary w Boga i od światopoglądu odpowiadającego takiej wierze”. 19.03.1937 wydał „Divini Redemptoris” (pl. „Boski Odkupiciel”), w której poddał krytyce komunizm rosyjski, materializm dialektyczny i teorię walki klas. Pisał: „Komunizm pozbawia człowieka wolności, a więc duchowej podstawy wszelkich norm życiowych. Odbiera osobie ludzkiej całą jej godność i wszelkie moralne oparcie, z którego pomocą mogłaby się przeciwstawić naporowi ślepych namiętności […] To nowa ewangelia, którą bolszewicki i bezbożny komunizm głosi jako orędzie zbawienia i odkupienia ludzkości”… Pius XI domagał się poddania stanowionego prawa ludzkiego naturalnemu prawu Bożemu, zalecał wcielanie w życie ideału państwa i społeczeństwa chrześcijańskiego, i wzywał katolików do oporu. Dwa lata później narodowo socjalistyczne Niemcy i komunistyczna Rosja porozumiały się i wywołały II wojnę światową. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28], pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28])
źródła
osobowe:
www.irekw.internetdsl.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.26], 1lo.rzeszow.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.12.28], wsd.przemyska.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2026.07.13], wsd.przemyska.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2021.12.19], ipn.gov.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2026.07.13]
bibliograficzne:
„Schematismus Venerabilis Cleri Dioecesis PremisliensisKliknij by wyświetlić stronę źródłową”, Kuria diecezji przemyskiej, od 1866 do 1938
„Misterium iniquitatis. Osoby duchowne i zakonne obrządku łacińskiego zamordowane przez ukraińskich nacjonalistów w latach 1939‐1945”, ks. Józef Marecki, Instytut Pamięci Narodowej, Kraków 2020
„Encyklopedia obozów i gett, 1933‐1945Kliknij by wyświetlić stronę źródłową”, Muzeum Pamięci Holokaustu w Stanach Zjednoczonych, red. Martin Dean, tom II: „Getta w okupowanej przez Niemców wschodniej Europie”, część A
LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORA
Jeśli na Pana/Pani urządzeniu działa klient programu pocztowego — taki jak Mozilla Thunderbird, Windows Mail czy Microsoft Outlook, opisanych m.in. w WikipediiPatrz:
pl.wikipedia.org — proszę spróbować wybierając link poniżej:
LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORAKliknij i spróbuj wywołać własnego klienta poczty E–majlowej
Jeśli natomiast Pan/Pani nie posiada takowego klienta na swoim urządzeniu lub powyższy link nie jest aktywny proszę wysłać Emajl do Kustosza/Administratora za pomocą używanego przez Pana/Panią konta — w stosowanym programie do wysyłania korespondencji — na poniższy adres:
jako temat podając:
MARTYROLOGIUM: ZUBA Józef
Powrót do przeglądania życiorysu:
Kliknij by powrócić do życiorysu