• MATKA BOŻA CZĘSTOCHOWSKA: kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneMATKA BOŻA CZĘSTOCHOWSKA
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
link to OUR LADY of PERPETUAL HELP in SŁOMCZYN infoLOGO PORTALU

Rzymskokatolicka Parafia
pw. św. Zygmunta
05-507 Słomczyn
ul. Wiślana 85
dekanat konstanciński
archidiecezja warszawska

  • św. ZYGMUNT: kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
LINK do Nu HTML Checker

pełna lista:

wyświetlKliknij by wyświetlić pełną listę

displayClick to display full list in English


Martyrologium duchowieństwa — Polska

XX w. (lata 1914 – 1989)

dane osobowe

wersja:

EnglishClick to display this bio in English

link to PERSONAL RECORD - ENGLISH VERSIONClick to display this bio in English

nazwisko

URBANOWYCZ

inne wersje nazwiska

URSYNOWICZ

imiona

Demetriusz

inne wersje imion

Dymitr

funkcja

kapłan eparchialny

wyznanie

Ukraiński Kościół greckokatolicki GKwięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2013.05.19]

diecezja / prowincja

eparchia GK stanisławowskawięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2013.05.19]

narodowość

ukraińska

data i miejsce
śmierci

01.1945

DEATH symbol

Gruszkadziś: grom. Tłumacz miasto, rej. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, obw. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2022.01.16]

szczegóły śmierci

Od ok. 1938 posługiwał w parafii w Jezierzanach, wówczas w pow. Tłumacz polskiego woj. stanisławowskiego, ok. 7 km na południe od Tłumacza, przy drodze z oddalonego o ok. 10 km na północny zachód Tłumacza do Horodenki na południowym wschodzie, mniej więcej 2‐6 km od biegnącego w tym samym kierunku Dniestru, oddzielającego woj. stanisławowskie od woj. tarnopolskiego. W 1939 szacunkowo mieszkało tam ok. 2,200 osób. Trudniej jest oszacować podział narodowościowy mieszkańców wioski. W 1921, według spisu powszechnego, w Jezierzanach polscy rzymskokatolicy stanowili ok. 48%, a greckokatoliccy Ukraińcy ok. 51%, ale wiadomo, że w latach 1921‐1931, między dwoma spisami powszechnymi, w wiejskich okręgach pow. Tłumacz nastąpił ok. 50% wzrost ilości Polaków, i ok. 2% spadek ilości Ukraińców. Odzwierciedla to prawd. stan liczebny parafii w Jezierzanach. Ok. 1939 w rzymskokatolickiej ekspozyturze parafii Tłumacz w Jezierzanach było ok. 2,080 parafian, i.e. ok. 57%, natomiast w parafii greckokatolickiej ok. 1,580, i.e. 43%. Można przyjąć z dużą dozą prawdopodobieństwa, że w samych Jezierzanach struktura narodowościowa była podobna. Prawd. też mieszkało tam kilku Żydów.

Po niemieckiej i rosyjskiej inwazji Polski w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, na mocy ludobójczej umowy niemiecko–rosyjskiej z 23.08.1939, zwanej paktem Ribbentrop–Mołotow, potwierdzonej 28.09.1939 tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja”, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow, jego parafia znalazła się na terytorium przyznanym przez sojuszników Rosji. Rozpoczęła się okupacja rosyjska. Rosjanie represjom poddali szczególnie Polaków, dokonując aresztowań polskiej inteligencji, nauczycieli, lekarzy, ziemian, urzędników państwowych, leśników, policjantów, a także rodzin polskich wojskowych. Wielu innych Polaków stało się ofiarami czterech wielkich fal deportacji „na Syberię”. W relacjach często pojawia się informacja, iż „przychodzili nocą, bez uprzedzenia i zabierali całe rodziny, od niemowląt po staruszków”. „Gdy wyszliśmy na podwórze matce pozwolili zajrzeć do skrzyni — była niestety pusta, bo nasi sąsiedzi zdążyli ją już opróżnić. Praktycznie nie zabraliśmy niczego, bo nie pozwolili nam poruszać się po domu […] Były wtedy duże zaspy i silny mróz”. Ponadto 150,000‐200,000 mężczyzn wcielono do armii rosyjskiej, a ok. 100,000 zmuszono do pracy na rzecz przemysłu rosyjskiego, głównie w kopalniach Zagłębia Donieckiego, w zakładach przemysłu ciężkiego na Uralu i na Syberii. Następnie rozpoczęła się inwigilacja księży i zakonników. Na duchowieństwo nałożono wysokie podatki, usunięto nauczanie religii ze szkół. Losy duchowieństwa greckokatolickiego nie odbiegały od doświadczeń polskiego duchowieństwa w tym okresie.

Po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, okolice jego wioski najpierw opanowały walczące u boku Niemców wojska węgierskie, po tym niemieckie, które w 09.1939 przekazały kontrolę w ręce cywilnych władz niemieckich. Gdy Niemcy przejęli rzeczywistą kontrolę wieś stała się częścią niem. Kreishauptmannschaft Stanislau (pl. powiat Stanisławów), wchodzącego w skład niem. Distrikt Galizien (pl. Dystrykt Galicja), będącego częścią zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. Wprawdzie nie zachowały się informacje o zachowaniach Ukraińców w jego parafii w tym czasie, ale warto przytoczyć znamienny, proroczy wpis zakonnicy, s. Zofii Matyldy Ustyanowicz CSIC, późniejszej ofiary ludobójczego OUN/UPA, która posługiwała wówczas w domu Zgromadzenia ss. Niepokalanek CSIC w Jazłowcu, ok. 35 km na wschód, po drugiej stronie Dniestru, z listu do przełożonej: „Trzeba się oddać ludności miejscowej (to mówię o pracy wychowawczej) […] Szerzenie nienawiści do wszystkiego, co polskie, zdeprawowało do reszty ten lud nieszczęsny. Stosunki socjalne po tej wojnie jeszcze więcej świat zmienią niż po tamtej [i.e. I wojnie światowej]”.

Wprawdzie nadzieje na „wolną Ukrainę” Niemcy szybko wyperswadowali ukraińskim nacjonalistom, ale wykorzystali ujawnione resentymenty antypolskie i antyżydowskie w inny sposób. Lata 1941‐1943 znaczone były bowiem w szczególności eksterminacją Żydów, i.e. realizacją ludobójczego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), który w GG nosił kryptonim niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt). Lokalnym centrum gromadzenia Żydów był Tłumacz. Tam aktywny udział, we wszystkich etapach niem. «Aktion Reinhardt», brały jednostki ukraińskiej, kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), działające w niektórych regionach jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma. Już w 08.1941, jak podają źródła żydowskie, do Tłumacza zagnano ok. 1,200‐1,500 węgierskich Żydów. Żydowska „Encyklopedia obozó i gett” podaje: „Ukraińcy zarządzili ich wyganie [z Tłumacza] do obozu k. Horodenki, wraz z kilka lokalnymi Żydami, którzy im pomagali. [Tam] związali ich drutem kolczastym i wrzucili do Dniestru”. Pod koniec 08.1941 Niemcy nakazali powołanie niem. Judenrat (pl. Rada żydowska), obarczając ją odpowiedzialnością za całokształt spraw społeczności żydowskiej. W realizacji owych celów pomocna miała być niem. Jüdischer Ordnungsdienst (pl. Żydowska Służba Porządkowa). Wiosną 1942 zagnano do Tłumacza Żydów z okolicznych wiosek, w tym prawd. z jego Jezierzan, i ilość Żydów w mieście wzrosła do ok. 3,500. 05‐06.04.1942, w pierwszej tzw. niem. Aktion (pl. akcja), niem. Jüdischer Ordnungsdienst zgromadziła w polskiej szkole ok. 1,000 Żydów, których następnie wywieziono do Stanisławowa, a tam wkrótce zamordowano. Pod koniec 05.1942 zamknięto getto w Tłumaczu — wcześniej, w 03.1942, założone z aktywnym wsparciem niem. Judenrat, jako getto otwarte — prawd. otaczajac je płotem z drutu kolczastego i posterunkami niem. Ukrainische Hilfspolizei. Jak podają źródła żydowskie gettem kierować mieli, z polecenia Niemców, trzej Polacy, agenci niem. Kriminalpolizei (pl. Policja kryminalna), i.e. Kripo, byli „nauczyciele”, pochodzący z różnych miejsc Galicji, acz nie daje się w dostępnych źródłach tej informacji potwierdzić. W samym getcie zamordowano ok. 160‐260 Żydów, ok. 280 zmarło z głodu, chorób i wycieńczenia, a kilkuset deportowano do niem. Zwangsarbeitslager für Juden (pl. obóz pracy przymusowej dla Żydów) we Lwowie przy ul. Janowskiej, i.e. tzw. obozu janowskiego ZALfJ Lemberg, zapewniającego niewolniczą siłę roboczą dla należącej do niem. Die Schutzstaffel der NSDAP (pl. Oddział ochronny NSDAP), i.e. «SS» — paramilitarnej formacji podległej rządzącej w Niemczech Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników NSDAP — spółki Deutsche Ausrüstungswerke DAW, dostarczającej niemieckiej machinie wojennej dostaw mundurów, drewna, metali, napraw sprzętu wojennego. Getto zlikwidowano w 08.09.1942, po zakończeniu żniw i zagnaniu Żydów, którzy brali w nich udział, do getta. Ok. 2,000 Żydów Niemcy i niem. Ukrainische Hilfspolizei zagnali na stację kolejową, a stamtąd zawieziono ich do Stanisławowa, gdzie część zamordowano a resztę wysłano do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec. W 12.1942 władze niemieckie mogły zadeklarować, że Tłumacz i okolice były niem. „Judenfrei” (pl. „wolne od Żydów”).

Zaraz potem, w 02.1943, w oddalonym o ok. 200 km na północ Wołyniu, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

Zaraz potem, w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei, o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.

Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

niem. Distrikt Galizien UPA — by „nie drażnić” Niemców — nie działała. Zamiast tego powstały ugrupowania funkcjonujące pod eufemistyczną nazwą ukr. Українська Народна Самооборона (pl. Ukraińska Narodowa Samoobrona), i.e. UNS, a później także ukr. Самооборонні кущові відділи (pl. Jednostka samoobrony), i.e. SKW, wzmocnione zaprawionymi w ludobójstwie Żydów, „bezrobotnymi” po zakończeniu niem. «Aktion Reinhardt», dezerterami z niem. Ukrainische Hilfspolizei i Schuma. Stanowisko dowódcy UNS Szuchewycz powierzył ludobójcy Aleksandrowi Łuckiemu ps. „Andrijenko”, szkolonemu w 1940 Krakowie, stolicy GG, w tzw. „Szkole Oficerskiej im. Konowalca”, degeneratowi o podobnej do swego dowódcy ścieżce kariery, i.e. przez niem. Sondergruppe Nachtigall i niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 do UNS.

Równocześnie Niemcy zdecydowali o utworzeniu frontowej dywizji ukraińskiej. Od 28.04.1943 rozpoczęło się formowanie, w ramach «SS», niem. 14. Waffen‐Grenadier‐Division der SS – ukrainische Nr. 1 (pl. 14. Dywizja Grenadierów Waffen SS – 1. ukraińska), i.e. «SS‐Galizien».

Powstanie «SS‐Galizien» pogłębiło podział w OUN — jedna frakcja poparła kolaboracyjną dywizję, inna, związana m.in. z Szuchewyczem, potępiła jąpotępiła ją — może dlatego, że poznał przemówienie przemówienie Reichsführera niem. Die Schutzstaffel der NSDAP (pl. Oddział ochronny NSDAP), i.e. «SS», paramilitarnej formacji podległej rządzącej w Niemczech Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników NSDAP, Heinricha Himmlera niem. „auf dem Appell des Führerkorps der Galizischen SS‐Freiw. Infanterie–Division in Heuhammer am 16 Mai 1944” (pl. „na apelu dowódców Galicyjskiej Ochotniczej Dywizji Piechoty SS w Heuhammer 16 maja 1944”), i.e. «SS‐Galizien», w której ów niemiecki przywódca mówił: „Wasza ojczyzna stała się tak znacznie piękniejsza od czasu, gdy pozbyliście się — z naszej inicjatywy, muszę powiedzieć — tych mieszkańców, którzy tak często byli brudną plamą na dobrym imieniu Galicji, mianowicie Żydów. Wiem, że gdybym rozkazał Wam zlikwidować Polaków, dałbym wam pozwolenie dokonania tego, czego i tak bardzo pragniecie. Jednak, przywilej wydania takiego rozkazu należy wyłącznie do zbawcy Europy, Adolfa Hitlera”. Hitler takiego rozkazu, jak się wydaje, nie zdążył wydać, więc Szuchewycz «Genocidium Atrox» realizował bez jego formalnej zgody.

Jeszcze inaczej postąpił ordynariusz jego eparchii stanisławowskiej, bp Grzegorz Chomyszyn, który potępiał nacjonalistyczną i ludobójczą politykę OUN. Jak podaje polski Instytut Pamięci Narodowej IPN, bp Chomyszyn „sprzeciwił się rozporządzeniu niemieckich władz okupacyjnych w sprawie zaangażowania kapłanów greckokatolickich w tworzenie dywizji SS‐Galizien, zabraniając księżom porzucania miejsc pracy w parafiach i pełnienia funkcji kapelanów dywizji”. Dokładnie odwrotnie postąpił greckokatolicki metropolita lwowski, abp Andrzej Szeptycki.

Nieznana jest jego postawa w Jezierzanach wobec tych wydarzeń. Wydaje się wszelako pewne, że postępował zgodnie z zaleceniam swego pasterza, bpa Chomyszyna.

Gdy na przełomie 1943/1944 stało się jasne, że Niemcy wojnę na wschodzie przegrywają — 24.12.1943 rozpoczęła się wielka ofensywa rosyjska zwana operacją dnieprowsko–karpacką, która w szybkim tempie zaczęła przesuwać front walk niemiecko–rosyjskich e.g. w kierunku Lwowa, Tarnopola i Stanisławowa — OUN/UPA podjęło decyzję o rozszerzeniu ludobójstwa «Genocidium Atrox» na niem. Distrikt Galizien. Ludobójcy ukraińscy utworzyli wówczas m.in. grupę operacyjną OUN/UPA „UPA‐Zachód”, pod dowództwem Wasyla Sydora, ps. „Szełest” — degenerata o podobnej ścieżce kariery, co jego przełożony, wspomniany ludobójca, Roman Szuchewycz, i poprzednik na pozycji komendanda UNS, Aleksander Łucki, i.e. od niem. Sondergruppe Nachtigall, przez niem. Schutzmannschaftsbataillon 201, gdzie doświadczenia nabywali przy eksterminacji Żydów — który rozkazał „nieustannie uderzać w Polaków aż do wyniszczenia ich do ostatniego z tych ziem”. Za realizację «Genocidium Atrox» w okolicy Tłumacza odpowiedzialny był Okręg Wojskowy UPA WO‐4 „Howerla”, dowodzony przez Mykołę Twerdochliba, ps. „Hrin” (pl. „Grzmot”), degenerata, który swoje ludobójcze rzemiosło doskonalił — a jakże! — dokładnie tak samo jak jego przełożeni.

W okolicy Jezierzan rozpoczęły się ataki na Polaków. Do 04.1944 miały charakter indywidualny. W Jezierzanach i sąsiedniej wsi Gruszka Ukraińcy zamordowali ok. 4‐5 Polaków.

Mordy ustały, gdy pod koniec 03.1944 okolice Tłumacza zajęli Rosjanie. Na krótko, bo już ok. 07.04.1944 Niemcy przeprowadzili kontratak. Zbiegł się on z zakończeniem operacji dnieprowsko–karpackiej przez Rosjan i wstrzymaniem walk frontowych na okres wiosenny. Niemcy zdołali odrzucić Rosjan na północny wschód, za Buczacz, i okolice stały się obszarem przyfrontowym. I wówczas, w 04.1944, ludobójcy OUN/UPA „na drogach” — jak podają źródła: prawd. chodzi o drogę między Tłumaczem, wówczas w rękach niemieckich, i Horodenką, być może w rękach rosyjskich — zamordowali przy jego wsi 14 Polaków.

Chronologia wydarzeń jego życia w 1944‐1945 niestety nie jest znana. Opisane powyżej wydarzenia miały miejsce pod koniec greckokatolickiego Wielkiego Postu i Wielkanocy, która tego roku przypadała na 16.04.1944. Teza więc, że właśnie wówczas rozpoczął „jawnie na kazaniach potępiać mordowanie Polaków przez ludobójczą ukraińską organizację OUN/UPA”, wydaje się bardzo prawdopodobna, a jej postawienie zasadne.

Jednocześnie, prawd. również w związku z opisywanymi wydarzeniami, greckokatolicką parafię we wsi Gruszka, „opuścił”/„uciekł” — jak to określają różne źródła — jej proboszcz. Objął wówczas opieką duszpasterską również i tę wieś. A Gruszka, ok. 3 km na zachód od Jezierzan, w 1939 zamieszkana przez ok. 2,600 osób, była de facto wsią ukraińską — prawd. ok. 95% stanowili greckokatoliccy Ukraińcy; być może mieszkało tam też ok. 100 Polaków.

Po kilku miesiącach Rosjanie rozpoczęli nową ofensywę, i.e. operację lwowsko–sandomierską, i ok. 24‐25.07.1944 wkroczyli do Jezierzan i Gruszki. Rozpoczęła się okupacja rosyjska.

Ludobójcze OUN/UPA „przyczaiło się” na pół roku, dostosowując do zmienionych warunków — nie miało już wszak taktycznego wsparcia, a przynajmniej neutralności, Niemców, a Rosjanie traktowali OUN/UPA jako wroga. Pod koniec 1944 przystąpiła jednak do kolejnej fali ataków na społeczność polską. Nie znano jeszcze ustaleń konferencji w Teheranie 28.11‐01.12.1943, gdy zdradzieccy Anglicy i Amerykanie zgodzili się na ustalenie powojennej polskiej granicy na linii Curzona–Namiera, czyli de facto uznania zasadności rosyjskiego najazdu na Polskę w 09.1939 i uznania rosyjskich roszczeń wyrażonych w Paktach Ribbentrop–Mołotow z 1939. Jeszcze nie odbyła konferencja w Jałcie 04‐11.02.1945, gdy Alianci i okupant rosyjski już formalnie zdecydowali o przesunięciu granicy Polski na zachód, na linię Bugu. Ale sygnały o mających nastąpić nowych porządkach już docierały i do Polaków i Ukraińców. OUN/UPA wzmogło więc ludobójczą kampanię antypolską.

Ok. 20‐21.12.1944 — polskie źródła mówią o 11.1944 — miał miejsce atak OUN/UPA na więzienie w Tłumaczu. Według źródeł ukraińskich uwolniono 45 więzionych tam Ukraińców. Polskie źródła uzupełniają — zamordowano też 15 Polaków. Według meldunków podziemia polskiego w 11.1944 w województwie stanisławowskim Ukraińcy zamordowali 173 osoby, w tym w Tłumaczu 30.

I wówczas, w 01.1945, został we wsi Gruszka — niektóre źródła uzupełniają, iż „w swoim domu”, co prawd. znaczy plebanię miejscowej parafii — zamordowany.

W zasadzie wszystkie źródła jako przyczynę podają to, iż „w kazaniach potępiał mordy na Polakach”.

Nie wiadomo, kto dokonał mordu. Być może — i taka teza wydaje się najbardziej zasadna — iż była to jednostka ukr. Служба Безпеки (pl. Służba Bezpieczeństwa), i.e. SB OUN, należąca do ludobójczego OUN, tropiąca przeciwników politycznych i ideologicznych OUN, dokonująca ich fizycznej likwidacji, a także biorąca udział w mordach ludności polskiej. Źródła podają, że „SB OUN mogła wydawać wyroki śmierci jedynie na "wrogów narodu ukraińskiego" […] Przy mniejszych przewinach stosowano tzw. buki, czyli bicie bukowymi kijami od 10 do 50 uderzeń. Większe karano śmiercią. Wyrok wykonywano przez rozstrzelanie lub powieszenie […] niektórzy dowódcy grup "odrąbywali głowy swoim ofiarom"”. SB OUN została założona jeszcze w 1940, w GG, pod czujną opieką Niemców, a szkolenia przeprowadzano m.in. w Zakopanem, w hotelu „Stamary”. Jak podaje współczesna strona tego hotelu „nauka obejmowała zasady dywersji, sabotażu, gestapowskich metod przesłuchań i metod zabijania”. W tym samym czasie, i.e. 20.02.1940, w Zakopanem, w willach „Pan Tadeusz” i „Telimena”, rozpoczynała się trzecia tzw. „konferencja tematyczna” niemieckiego niem. Geheime Staatspolizei (pl. Tajna Policja Państwowa), i.e. Gestapo, i rosyjskiego ros. Народный Комиссариат Внутренних Дел (pl. Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych), i.e. NKWD, dwóch ludobójczych organizacji sojuszniczych, debatująca nad współpracą i sposobami zwalczania i eksterminacji Polaków na okupowanych przez siebie terytoriach. W Zakopanem, nad wszystkimi tymi przedsięwzięciami, opiekę sprawowało Gestapo, które swoją siedzibę miało w willi „Palace”, gdzie mordowano polskich patriotów. W 1944/1945 komendantem, i.e. referentem, SB OUN był jej współzałożyciel, ludobójca Mykoła Arsenycz ps. „Mychajło”, a w regionie Stanisławowa dowodził niejaki Petro Fedoriw ps. „Dalnicz”, który w 1940 szkolił się w okolicach Krakowa — być może właśnie w Zakopanem.

Już po jego śmierci, w 03.1945, ludobójcze OUN/UPA zamordowało w Gruszce 12 Polaków, w tym 6‐osobową rodzinę kowala i jego krewnych. 11 osób zarąbali w łóżku podczas snu, a jednego mężczyznę wrzucili — również porąbanego — do Dniestru.

12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. 10.12.2017, w imieniu „Rady Koordynacyjnej ds. Upamiętnienia Odznaczonych Rycerzy OUN i UPA”, ludobójca Wasyl Sydor odznaczony został pośmiertnie we Lwowie Srebrnym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA I klasy (nr 009). 05.12.2017, w imieniu tej samej Rady, ludobójca Mykoła Twerdochlib odznaczony został pośmiertnie w Iwano–Frankiwsku (i.e. Stanisławowie) Brązowym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA (nr 042). Ludobójca Mykoła Arsenycz już w 02.1946 otrzymał Złoty Krzyż Zasługi Wojskowej UPA II klasy, potwierdzony przez Regionalną Radę Lwowską 05.03.2008, a ponieważ przeżył 25 lat w łagrach rosyjskich, po powrocie przyznano mu apartament we Lwowie wraz finansowym wsparciem. W 2007 został też honorowym obywatelem miasteczka Szeptycki, dawniej Krystynopol.

W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe — taki pomnik w rodzinnej wsi Krzywe ma m.in. ludobójca Petro Fedoriw — nazwano szkoły ich imieniem.

łac. „O Tempora! O mores!

przyczyna śmierci

mord

sprawstwo

Ukraińcy

miejsca i wydarzenia

«Genocidium Atrox»Kliknij by przejść do opisu, GeneralgouvernementKliknij by przejść do opisu, Ribbentrop‐MołotowKliknij by przejść do opisu, Encykliki Piusa XIKliknij by przejść do opisu

data i miejsce
urodzenia

1909

BIRTH symbol

prezbiterat (święcenia)
ordynacja

1934

ORDINATION symbol

szczegóły posługi

ok. 1944 – 1945

administrator — Gruszkadziś: grom. Tłumacz miasto, rej. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, obw. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2022.01.16]
⋄ parafia GK pw. Przeniesienia relikwii św. o. Mikołaja ⋄ dekanat GK Tłumaczdziś: grom. Tłumacz miasto, rej. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, obw. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]
— p.o. („ad interim”)

ok. 1938 – 1945

administrator — Jezierzanydziś: grom. Olesza, rej. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, obw. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.12.03]
⋄ parafia GK pw. św. Mikołaja ⋄ dekanat GK Tłumaczdziś: grom. Tłumacz miasto, rej. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, obw. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]

ok. 1935

wikariusz — Żabie‐Ilcianazwa parafii
dziś: Wierchowina i Ilcia, grom. Wierchowina, rej. Wierchowina, obw. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, Ukraina

więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2023.09.10]
⋄ parafia GK pw. Trójcy Świętej ⋄ dekanat GK Kosówdawn.: Kosów Huculski
dziś: grom. Kosów miasto, rej. Kosów, obw. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, Ukraina

więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.11.22]

ok. 1930 – 1934

student — Stanisławówdziś: Iwano‐Frankiwsk, rej. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, obw. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.11.20]
⋄ filozofia i teologia, Greckokatolickie Seminarium Duchowne

inni związani
szczegółami śmierci

USTYANOWICZKliknij by wyświetlić biogram Matylda Stefania Anna (s. Maria Zofia od Serca Jezusowego), WOŁOSZCZUKKliknij by wyświetlić biogram Roman

miejsca i wydarzenia
opisy

«Genocidium Atrox»: W latach 1939‐1947, szczególnie w latach 1943‐1944, niezależne jednostki ukraińskie, głównie przynależące do ludobójczych organizacji OUN (ramię polityczne) i UPA (ramię zbrojne), wspomagane przez ludność ukraińską, wymordowały — zazwyczaj w niezwykle brutalny sposób — na terenach Wołynia oraz sąsiadujących regionów Rzeczypospolitej, od 130,000 do 180,000 Polaków, ludności cywilnej, kobiet, dzieci, starszych, młodszych, mężczyzn. Konflikt polsko‐ukraiński, który otwarcie objawił się podczas i po zakończeniu I wojny światowej (w szczególności skutkując wojną polsko‐ukraińską lat 1918‐1919), który przetrwał, a nawet wzmocnił się podczas czasów II Rzeczpospolity, gdy zachodnia część Ukrainy wchodziła w skład państwa polskiego, wybuchł ponownie z momentem wybuchu II wojny światowej w 09.1939. Za czasów rosyjskiej okupacji 1939‐1941, gdy setki tysięcy Polaków zostało deportowanych w głąb Rosji, gdy dziesiątki tysięcy zostało zamordowanych (m.in. podczas tzw. zbrodni katyńskiej), miał jeszcze ograniczony zasięg, tym bardziej, że Ukraińcy, w szczególności nacjonaliści ukraińscy, również stali się obiektem prześladowań rosyjskich. Dopiero wybuch wojny niemiecko‐rosyjskiej 22.06.1941 i początek niemieckiej okupacji doprowadził do niezwykle krwawego konfliktu. Ukraińcy początkowo otwarcie wspierali Niemców (zakładając policję ukraińską,współuczestnicząc w zagładzie Żydów, wstępując do jednostek wojskowych walczących u boku Niemców). Później, wobec ambiwalentnej postawy Niemców, zaczęli się uniezależniać. I w 1943 jedna z jednostek ukraińskiej organizacji nacjonalistycznej OUN/UPA na Wołyniu doprowadziła do ludobójstwa miejscowej ludności polskiej. W ciągu paru tygodni zamordowano, przy biernej postawie Niemców, ponad 40 tys. Polaków. Strategię wołyńskiego OUN/UPA zaakceptowała i przyjęła cała organizacja i podobne akty ludobójstwa przeniosły się na tereny Małopolski Wschodniej, gdzie zamordowano ponad 20 tys. Polaków, napotykając jednakże na zbrojny opór ludności polskiej. Dalej na zachód, na terenie Chełmszczyzny, Rzeszowszczyzny, etc. ludobójstwo przekształciło się otwarty wręcz konflikt. Generalnie ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów, współpracujących z niemieckimi siłami okupacyjnymi, na bezbronnych Polakach miało miejsce na całym terenie obecności ukraińskiej, zniszczono setki wiosek, mordując w wyrafinowany sposób wszystkich ich mieszkańców. W czasie tego holokaustu — znanego jako «Genocidium Atrox» (pl. „straszne ludobójstwo”) — zginęło ponad 200 kapłanów i sióstr zakonnych. Charakter i cel ludobójstwa może najlepiej oddaje pieśń śpiewana przez morderców: „Polaków wyrżniemy, Żydów wytniemy, wielką Ukrainę zdobyć musimy” (ukr. „Поляків виріжем, Євреїв видусим, велику Україну здобути мусим”). Ludobójstwo i konflikt, które doprowadziły do całkowitej eliminacji polskiej społeczności i polskiej kultury z Ukrainy, zakończyły się przymusowymi deportacji lat 1944‐1945 Polaków z terenów Ukrainy oraz części Ukraińców na Ukrainę, oraz „Akcją Wisła”, w trakcie której komunazistowskie siły kontrolowanych przez Rosjan polskich jednostek wysiedliły Ukraińców z terenów południowo‐wschodnich na zachód polskiej republiki prl. (więcej na: www.swzygmunt.knc.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2021.06.20]
)

Generalgouvernement: Po polskiej klęsce w kampanii 09.1939, będącej rezultatem paktu Ribbentrop‐Mołotow i stanowiącej pierwszy etap II wojny światowej, i rozpoczęciu w części Polski okupacji niemieckiej (w drugiej, wschodniej części Polski rozpoczęła się okupacja rosyjska), Niemcy podzielili okupowane polskie terytorium na pięć głównych rejonów. W dwóch z nich utworzyli nowe niemieckie prowincje, dwie wcielili do innych prowincji. Natomiast piąta część potraktowana została odrębnie, i w sensie politycznym odtwarzać miała niemiecki pomysł z 1915 (po klęsce Rosjan w bitwie pod Gorlicami w 05.1915 w czasie I wojny światowej) utworzenia polskiej enklawy w ramach Niemiec. Nielegalna w sensie prawa międzynarodowego, i.e. konwencji haskiej, i publicznego, zarządzana przez Niemców wedle odrębnych praw — specjalnie ustanowionych dla polskich niem. Untermenschen (pl. podludzie) — do czasu ofensywy rosyjskiej w 1945 stanowiła część niem. Großdeutschland (pl. Wielkie Niemcy). Do 31.07.1940 zwana formalnie niem. Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete (pl. Generalne Gubernatorstwo dla okupowanych ziem polskich) — później już tylko niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), tak jak w latach 1915‐1918. Od 07.1941, czyli po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika Rosjan, w jego skład wchodził też dystrykt Galicja, czyli polskie przedwojenne południowo–wschodnie województwa. Wobec Polaków i Żydów stosowano specjalne prawo karne, umożliwiające dowolne wymierzanie kary śmierci niezależnie od wieku „sprawcy”, sankcjonujące stosowanie odpowiedzialności zbiorowej. Po zakończeniu działań zbrojnych II wojny światowej rząd niem. Generalgouvernement uznano za organizację przestępczą, a jego przywódcę, gubernatora Hansa Franka, za zbrodniarza i stracono. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2024.12.13]
)

Ribbentrop‐Mołotow: Ludobójczy rosyjsko‐niemiecki pakt przyjaźni między przywódcą rosyjskim Józefem Stalinem i niemieckim Adolfem Hitlerem, podpisany 23.08.1939 w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych Rosji — Wiaczesława Mołotowa — i Niemiec — Joachima von Ribbentropa — który sankcjonował i był bezpośrednią przyczyną niemieckiego i rosyjskiego najazdu na Polskę i rozpoczęcia II wojny światowej w 09.1939. W sensie politycznym pakt był próbą przywrócenia status quo ante sprzed 1914, z jednym wyjątkiem, a mianowicie „handlową” wymianą tzw. „Królestwa Polskiego”, wchodzącego w 1914 w skład Imperium Rosyjskiego, na Galicję Wschodnią (dzisiejszą zachodnią Ukrainę), w 1914 należącą do Imperium Austro‐Węgierskiego. Galicję, ze Lwowem, mieli przejąć Rosjanie, „Królestwo Polskie” — pod nazwą Generalnego Gubernatorstwa — Niemcy. Wybuchła w rezultacie „wojna była jedną z największych w historii klęsk i dramatów ludzkości, bo dwie ateistyczne i antychrześcijańskie ideologie: narodowego i międzynarodowego socjalizmu, odrzuciły Boga i Jego piąte przykazanie Dekalogu: Nie zabijaj!” (abp Stanisław Gądecki, 01.09.2019). Ustalenia paktu — wsparte zdradą formalnych sojuszników Polski, Francji i Niemiec, które 12.09.1939 na wspólnej konferencji w Abbeville, zdecydowały o nieudzielaniu pomocy zaatakowanej Polsce i niepodejmowaniu działań zbrojnych wobec Niemiec (co było złamaniem zobowiązań traktatowych z Polską) — zostały sprecyzowane 28.09.1939 w traktacie „o granicach i przyjaźni Niemcy‐Rosja”, podpisanym przez tych samych zbrodniarzy. Jednym z jego ustaleń było podzielenie się strefami wpływów w środkowej i wschodniej Europie oraz IV rozbiór Polski. W jednym z tajnych aneksów zapisano: „Obie strony nie będą tolerować na swych terytoriach jakiejkolwiek polskiej propagandy, która dotyczy terytoriów drugiej strony. Będą one tłumić na swych terytoriach wszelkie zaczątki takiej propagandy i informować się wzajemnie w odniesieniu do odpowiednich środków w tym celu”. Skutkiem porozumień była seria spotkań między ludobójczymi organizacjami — niemieckim Gestapo i rosyjskim NKWD, na których dyskutowano koordynację wysiłków w celu eksterminacji polskiej inteligencji i warstw przywódczych (w Niemczech zwane «Intelligenzaktion», w Rosji przyjęła formę zbrodni katyńskiej). Skutkiem porozumień była śmierć setek tysięcy polskiej inteligencji, w tym tysięcy przedstawianych kapłanów, i dziesiątków milionów zwykłych ludzi. Skutki tej rosyjsko‐niemieckiej umowy trwały do 1989, a i dziś są odczuwalne. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2015.09.30]
)

Encykliki Piusa XI: Wobec powstania w Europie dwóch systemów totalitarnych, które zdawały się ze sobą konkurować, acz więcej było między nimi podobieństw niż sprzeczności, papież Pius XI wydał w 03.1937 (w ciągu 5 dni) dwie encykliki. W wydanej 14.03.1938 „Mit brennender Sorge” (pl. „Z palącą troską”) potępił narodowy socjalizm panujący w Niemczech. Pisał: „Kto idąc za wierzeniami starogermańsko — przedchrześcijańskimi, na miejsce Boga osobowego stawia różne nieosobowe fatum, ten przeczy mądrości Bożej i Opatrzności […], kto wynosi ponad skalę wartości ziemskie: rasę albo naród, albo państwo, albo ustrój państwa, przedstawicieli władzy państwowej albo inne podstawowe wartości ludzkiej społeczności, […] i czyni z nich najwyższą normę wszelkich wartości, także religijnych, i oddaje się im bałwochwalczo, ten […] daleki jest od prawdziwej wiary w Boga i od światopoglądu odpowiadającego takiej wierze”. 19.03.1937 wydał „Divini Redemptoris” (pl. „Boski Odkupiciel”), w której poddał krytyce komunizm rosyjski, materializm dialektyczny i teorię walki klas. Pisał: „Komunizm pozbawia człowieka wolności, a więc duchowej podstawy wszelkich norm życiowych. Odbiera osobie ludzkiej całą jej godność i wszelkie moralne oparcie, z którego pomocą mogłaby się przeciwstawić naporowi ślepych namiętności […] To nowa ewangelia, którą bolszewicki i bezbożny komunizm głosi jako orędzie zbawienia i odkupienia ludzkości”… Pius XI domagał się poddania stanowionego prawa ludzkiego naturalnemu prawu Bożemu, zalecał wcielanie w życie ideału państwa i społeczeństwa chrześcijańskiego, i wzywał katolików do oporu. Dwa lata później narodowo socjalistyczne Niemcy i komunistyczna Rosja porozumiały się i wywołały II wojnę światową. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28]
, pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28]
)

źródła

osobowe:
www.kresowianie.infoKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.05.19]
, www.kresykedzierzynkozle.home.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.13]

bibliograficzne:
Encyklopedia obozów i gett, 1933‐1945Kliknij by wyświetlić stronę źródłową”, Muzeum Pamięci Holokaustu w Stanach Zjednoczonych, red. Martin Dean, tom II: „Getta w okupowanej przez Niemców wschodniej Europie”, część A
Genocidium Atrox”, GTKRK, https://www.swzygmunt.knc.pl/GENOCIDEs/15 GENOCIDUM ATROX/vPOLISH/MAINs/GENATROXsearch01.htm

LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORA

Jeśli na Pana/Pani urządzeniu działa klient programu pocztowego — taki jak Mozilla Thunderbird, Windows Mail czy Microsoft Outlook, opisanych m.in. WikipediiPatrz:
pl.wikipedia.org
 — proszę spróbować wybierając link poniżej:

LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORAKliknij i spróbuj wywołać własnego klienta poczty E–majlowej

Jeśli natomiast Pan/Pani nie posiada takowego klienta na swoim urządzeniu lub powyższy link nie jest aktywny proszę wysłać Emajl do Kustosza/Administratora za pomocą używanego przez Pana/Panią konta — w stosowanym programie do wysyłania korespondencji — na poniższy adres:

ADRES EMAJL

jako temat podając:

MARTYROLOGIUM: URBANOWYCZ Demetriusz

Powrót do przeglądania życiorysu:

kliknij by powrócić do życiorysuKliknij by powrócić do życiorysu