Rzymskokatolicka Parafia
pw. św. Zygmunta
05-507 Słomczyn
ul. Wiślana 85
dekanat konstanciński
archidiecezja warszawska
pełna lista:
wyświetlKliknij by wyświetlić pełną listę
przeszukujKliknij by wyświetlić listę z selekcją kategorii
displayClick to display full list in English
searchClick to display selectable list in English
Martyrologium duchowieństwa — Polska
XX w. (lata 1914 – 1989)
dane osobowe
status
Sługa Boży
nazwisko
BOJAKOWSKI
imiona
Stanisław
imiona zakonne
Andrzej Maria
funkcja
brat zakonny
wyznanie
Kościół łaciński (rzymskokatolicki) RKwięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.09.21]
zakon
Zakon Kaznodziejski OPwięcej na
dominikanie.pl
[dostęp: 2013.01.06]
(i.e. Dominikanie)
diecezja / prowincja
Prowincja Polska pw. św. Jacka OP
Prowincja Galicyjska pw. św. Jacka OP
archidiecezja lwowskawięcej na
www.rkc.lviv.ua
[dostęp: 2013.05.19]
data i miejsce
śmierci
02.07.1941
Czortkówdziś: grom. Czortków miasto, rej. Czortków, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.11.20]
szczegóły śmierci
W 1939 Czortków, powiatowe miasto w woj. tarnopolskim, gdzie oo. Dominikanie OP mieli swój klasztor i gdzie rezydował, zamieszkane było przez ok. 17,500 osób, w tym ok. 48% stanowili rzymskokatoliccy Polacy, ok. 24% greckokatoliccy Ukraińcy, i ok. 27% Żydzi.
Po niemieckim i rosyjskim ataku w 09.1939 na Polskę rozpoczęła się II wojna światowa. Zgodnie z umową dwóch sojuszników, zatwierdzoną ludobójczym paktem Ribbentrop–Mołotow z 23.08.1939, woj. tarnopolskie z Czortkowem, przypadło Rosjanom. Rozpoczęła się okupacja rosyjska.
Jesienią 1939 zaczęły się aresztowania inteligencji, nauczycieli, lekarzy, ziemian, urzędników państwowych, a także rodzin polskich wojskowych. Byli wśród nich mieszkańcy Czortkowa, m.in. Witold Błażyński, prezes Sądu Okręgowego w Czortkowie, byli żołnierze Batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza KOP „Czortków”. Kilku z nich znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej, zwanej też „listą Cwietuchina”, Polaków zamordowanych — prawd. w Kijowie — na podstawie decyzji naczelnych władz rosyjskich z 05.03.1940.
I wówczas grupa młodych ludzi — w wieku 18‐22 lat, a nawet młodszych — zagrożona poborem do wojska rosyjskiego, głównie związana z polskim Stronnictwem Narodowym, skupiła się w organizacji „Młoda Polska”. W okolicy Bożego Narodzenia 1939, bądź na początku 01.1940, w kościele oo. Dominikanów OP, na chórze, odbyło się konspiracyjne ślubowanie jej członków. Podjęto decyzję o próbie przedostania się do Francji, gdzie polski rząd formował wówczas polskie jednostki wojskowe. Zamierzano opanować rosyjskie koszary wojskowe, odbić przetrzymywanych w więzieniu, opanować dworzec kolejowy i zdobytym pociągiem przedostać się — przez oddalone o ok. 45 km graniczne Zaleszczyki — do Rumunii, a stamtąd do Francji.
Akcję — pierwszy taki powstańczy zryw w czasie II wojny światowej, który do historii przeszedł pod określeniem „powstania czortkowskiego” — zaplanowano na rocznicę wybuchu antyrosyjskiego powstania styczniowego w 1863. W niedzielę 21.01.1940, o 20:00 w kościele oo. Dominikanów OP, spotkało się ok. 200 uczestników. Atak na koszary nie powiódł się wszelako i Rosjanie szybko zmobilizowali duże siły zbrojne, w tym ludobójczą NKWD. Wieści o polskiej akcji dotarły na najwyższe szczeble rosyjskiej władzy, na Kreml. Szybko aresztowano ok. 128 młodych Polaków. Do 23.01.1940 aresztowanych było już 242, a do 25.04.1940 aż 540 podejrzanych o działalność konspiracyjną — głównie członków Związku Walki Zbrojnej ZWZ. Wszyscy byli przesłuchiwani i torturowani. Zatrzymanym urządzono proces pokazowy, na którym co najmniej 21 osób skazano na śmierć — wyroki wykonano — 55 zesłano do rosyjskich obozów niewolniczej pracy przymusowej Gułag, a większość z pozostałych deportowano w głąb Rosji, „na Syberię”.
W latach 1940‐1941 wielu innych Polaków z Czortkowa stało się ofiarami czterech wielkich fal deportacji „na Syberię”. Rozpoczęła się inwigilacja zakonników. Majątek klasztorny rozparcelowano. Część klasztoru zajęło wojsko rosyjskie. Na zakonników nałożono wysokie podatki.
22.06.1941 Niemcy zaatakowały uprzedniego sojusznika, Rosjan. Rosjan w dużej mierze ogarnęła panika. Mimo tego ludobójcza NKWD, wśród których w Czortkowie dużą część stanowiły osoby narodowości żydowskiej, rozpoczęła realizację rozkazu naczelnych władz o likwidacji miejscowego więzienia. Część więźniów popędzono pieszo na wschód, w kierunku oddalonego o ponad 400 km Humania. Większość po drodze została przez NKWD zamordowana. Innych przez 17 dni transportowano koleją, ponad 1,700 km, do Gorkiego, czyli dawnego Niżnego Nowogrodu — prawd. ok. 30% z nich w transporcie zginęło. Pozostałe ok. 200 osoby NKWD zamordowało w więzieniu, przy pomocy karabinów maszynowych — znaleziono je zamurowane bądź pogrzebane na więziennym dziedzińcu. Jednym z ludobójców był miejscowy Żyd, nazwiskiem Blum, członek NKWD, mordujący ofiary w pozycji klęczącej strzałami w tył czaszki. Zamordowani mieli ręce zawiązane z tyłu.
I wówczas 02.07.1941 — cztery dni przed wkroczeniem do Czortkowa Niemców — ludobójcza NKWD, w porozumieniu z liniowym wojskiem rosyjskim, wtargnęła do klasztoru i kościoła oo. Dominikanów OP. Splądrowała i klasztor i kościół.
Zbrodniarze pojmali go i wraz z trzema innymi zakonnikami wyprowadzili na drugą stronę rzeki Seret, do dzielnicy Stary Czortków — dawnej wsi — na tzw. groblę zwaną Berda.
Tam ich zamordowano strzałami w tył głowy.
Świadek relacjonował: „Ojciec Jacek [Misiuta] leżał mniej więcej cztery kroki od rzeki. Leżał na prawym boku skulony, z otwartymi oczyma i twarzą w kałuży krwi. Powyżej głowy leżał kaszkiet i okulary. Ubrany był w cywilne ubranie, na nogach miał buty. Strzelany był od tyłu, gdyż w karku miał dwie rany od kul, jedna nad drugą. Kilka kroków powyżej o. Jacka leżeli: pierwszy ojciec Justyn [Spyrłak], obok ojciec Anatol [Znamirowski] i brat Andrzej [Bojakowski]. Wszyscy leżeli na wznak. Ojciec Justyn z zamkniętymi oczyma […] Obok ręki leżała chustka do nosa, wilgotna od potu, koło głowy okulary, splamione krwią i złamane. Ojciec Anatol leżał obok w habicie […] na głowie kaszkiet wewnątrz skrwawiony, na nogach buciki. Strzelany był od tyłu.
We krwi Męczenników maczali ludzie chustki, zbierali ją do naczyń, również ziemię z krwią zabrali jako relikwie”.
Czterej inni współbracia zamordowani zostali w samym klasztorze.
Sprawcami mordów byli miejscowi Żydzi, służący w NKWD, co potwierdzać mają zachowane zeznania mieszkańców Czortkowa. Dwóch z nich, po zakończeniu II wojny światowej, miało pełnić służbę w szeregach komunazistowskiego Wojska Polskiego okupowanej przez Rosjan polskiej republiki rosyjskiej prl, pozyskując wysokie stopnie oficerskie. Niektóre źródła twierdzą nawet, że jeden z nich został generałem.
łac. „O Tempora! O mores!”
przyczyna śmierci
zbiorowy mord
sprawstwo
Rosjanie / Żydzi
miejsca i wydarzenia
CzortkówKliknij by przejść do opisu, Masakry 06.1941 (NKWD)Kliknij by przejść do opisu, Ribbentrop‐MołotowKliknij by przejść do opisu, Encykliki Piusa XIKliknij by przejść do opisu
data i miejsce
urodzenia
14.05.1897
Uszniadziś: grom. Złoczów miasto, rej. Złoczów, obw. Lwów, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]
alt. daty i miejsca
urodzenia
15.05.1897, 05.06.1897
śluby zakonne
13.06.1926 (czasowe)
01.07.1932 (wieczyste)
szczegóły posługi
1936 – 1941
zakonnik — Czortkówdziś: grom. Czortków miasto, rej. Czortków, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.11.20] ⋄ klasztor pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika, Dominikanie OP — zakrystian
1933 – 1936
zakonnik — Jezupoldziś: grom. Jezupol, rej. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, obw. Stanisławów/Iwano‐Frankiwsk, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2022.11.20] ⋄ klasztor pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Dominikanie OP
1932 – 1933
zakonnik — Lwówdziś: grom. Lwów miasto, rej. Lwów, obw. Lwów, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31] ⋄ klasztor pw. Bożego Ciała, Dominikanie OP
1931 – 1932
zakonnik — Jarosławdziś: gm. Jarosław, pow. Jarosław, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31] ⋄ klasztor pw. Najświętszej Maryi Panny Bolesnej, Dominikanie OP
1929 – 1930
zakonnik — Amiensdziś: okr. Amiens, dep. Somma, reg. Hauts‐de‐France, Francja
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2022.11.20] ⋄ Dominikanie OP
1927 – 1928
zakonnik — (terytorium Belgii)dziś: Belgia
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2023.04.10] ⋄ Dominikanie OP
26.05.1925 – 1926
nowicjat — Lwówdziś: grom. Lwów miasto, rej. Lwów, obw. Lwów, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31] ⋄ klasztor pw. Bożego Ciała, Dominikanie OP
1925
wstąpienie — Lwówdziś: grom. Lwów miasto, rej. Lwów, obw. Lwów, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31] ⋄ klasztor pw. Bożego Ciała, Dominikanie OP
inni związani
szczegółami śmierci
CZERWONKAKliknij by wyświetlić biogram Marcin (br. Reginald), IWANISZCZÓWKliknij by wyświetlić biogram Karol (br. Metody), LONGAWAKliknij by wyświetlić biogram Franciszek (o. Hieronim), MISIUTAKliknij by wyświetlić biogram Stanisław (o. Jacek), SPYRŁAKKliknij by wyświetlić biogram Jan (o. Justyn), WINCENTOWICZKliknij by wyświetlić biogram Józef, ZNAMIROWSKIKliknij by wyświetlić biogram Adam (o. Anatol Maria), ŚWIEŻEWSKIKliknij by wyświetlić biogram Kazimierz (br. Fidelis Maria)
miejsca i wydarzenia
opisy
Czortków: Na wieść o ataku niemieckim Rosjanie zlikwidowali więzienie w Czorkowie mordując ok. 200 więźniów (zamurowano ich bądż zamordowano na dziedzińcu). Resztę pognano do Humania, gdzie zamordowano 700 z nich. 350 dalszych zginęło w Rosji na zesłaniu. Rosjanie wtargnęli też 02.07.1941 do klasztoru dominikanów, mordując wszystkich zakonników, z wydatną pomocą lokalnych Żydów (czterech zamordowano w murach klasztoru, czterech innych zagnano nad brzeg rzeki Seret, i tam, w miejscu zwanym Czerwonym Brzegiem, zastrzelono strzałami w tył głowy). Kościół Rosjanie zbeszczeszczyli a klasztor podpalili. W Czortkowie pamiętano jeszcze wówczas — dziś już zapomniano — o próbie opanowania więzienia tamtejszego więzienia 20.01.1940 przez głównie grupę gimnazjalistów, uwolnienia polskich więźniów, opanowania dworca kolejowego i wyjechaniu skonfiskowanym pociągiem do Rumunii. Próba była nieudana, zginęło 3 Rosjan. Rosjanie aresztowali 128 osób, 35 zamordowali a resztę wysłali na Syberię. (więcej na: www.blogpress.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.08.31], www.fronda.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.05.09])
Masakry 06.1941 (NKWD): Po ataku niemieckim 22.06.1941 na tereny okupowane przez Rosjan i w konsekwencji na Rosję, przed paniczną ucieczką, Rosjanie wymordowali — zgodnie z ludobójczym rozkazem rosyjskiego ministra spraw wewnętrznych Wawrzyńca Berii wydanym 24.06.1941 wymordowania wszystkich więźniów (formalnie „skazanych” za „działalność kontrrewolucyjną”, „działalność antyrosyjską”, sabotaż i dywersję, oraz więźniów politycznych „w śledztwie”) przetrzymywanych w więzieniach NKWD na terenach okupowanej przez Rosję przedwojennej Polski, Litwy, Łotwy i Estonii — ok. 40,000‐50,000 osób. Dodatkowo Rosjanie wymordowali tysiące osób, zatrzymanych już po niemieckim ataku, uznając ich za „wrogów ludu” — osoby te w większości nie były ujęte w rejestrach więziennych. Część zamordowana została już w więzieniach, w zbiorowych masakrach, część podczas tzw. „marszów śmierci”, gdy więźniów gnano pieszo na wschód. Po rosyjskiej ucieczce i rozpoczęciu okupacji niemieckiej nastąpiło wiele spontanicznych pogromów lokalnych Żydów, z których znacząca część kolaborowała z Rosjanami i uznana została za współodpowiedzialną za więzienne masakry. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.09.21])
Ribbentrop‐Mołotow: Ludobójczy rosyjsko‐niemiecki pakt przyjaźni między przywódcą rosyjskim Józefem Stalinem i niemieckim Adolfem Hitlerem, podpisany 23.08.1939 w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych Rosji — Wiaczesława Mołotowa — i Niemiec — Joachima von Ribbentropa — który sankcjonował i był bezpośrednią przyczyną niemieckiego i rosyjskiego najazdu na Polskę i rozpoczęcia II wojny światowej w 09.1939. W sensie politycznym pakt był próbą przywrócenia status quo ante sprzed 1914, z jednym wyjątkiem, a mianowicie „handlową” wymianą tzw. „Królestwa Polskiego”, wchodzącego w 1914 w skład Imperium Rosyjskiego, na Galicję Wschodnią (dzisiejszą zachodnią Ukrainę), w 1914 należącą do Imperium Austro‐Węgierskiego. Galicję, ze Lwowem, mieli przejąć Rosjanie, „Królestwo Polskie” — pod nazwą Generalnego Gubernatorstwa — Niemcy. Wybuchła w rezultacie „wojna była jedną z największych w historii klęsk i dramatów ludzkości, bo dwie ateistyczne i antychrześcijańskie ideologie: narodowego i międzynarodowego socjalizmu, odrzuciły Boga i Jego piąte przykazanie Dekalogu: Nie zabijaj!” (abp Stanisław Gądecki, 01.09.2019). Ustalenia paktu — wsparte zdradą formalnych sojuszników Polski, Francji i Niemiec, które 12.09.1939 na wspólnej konferencji w Abbeville, zdecydowały o nieudzielaniu pomocy zaatakowanej Polsce i niepodejmowaniu działań zbrojnych wobec Niemiec (co było złamaniem zobowiązań traktatowych z Polską) — zostały sprecyzowane 28.09.1939 w traktacie „o granicach i przyjaźni Niemcy‐Rosja”, podpisanym przez tych samych zbrodniarzy. Jednym z jego ustaleń było podzielenie się strefami wpływów w środkowej i wschodniej Europie oraz IV rozbiór Polski. W jednym z tajnych aneksów zapisano: „Obie strony nie będą tolerować na swych terytoriach jakiejkolwiek polskiej propagandy, która dotyczy terytoriów drugiej strony. Będą one tłumić na swych terytoriach wszelkie zaczątki takiej propagandy i informować się wzajemnie w odniesieniu do odpowiednich środków w tym celu”. Skutkiem porozumień była seria spotkań między ludobójczymi organizacjami — niemieckim Gestapo i rosyjskim NKWD, na których dyskutowano koordynację wysiłków w celu eksterminacji polskiej inteligencji i warstw przywódczych (w Niemczech zwane «Intelligenzaktion», w Rosji przyjęła formę zbrodni katyńskiej). Skutkiem porozumień była śmierć setek tysięcy polskiej inteligencji, w tym tysięcy przedstawianych kapłanów, i dziesiątków milionów zwykłych ludzi. Skutki tej rosyjsko‐niemieckiej umowy trwały do 1989, a i dziś są odczuwalne. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2015.09.30])
Encykliki Piusa XI: Wobec powstania w Europie dwóch systemów totalitarnych, które zdawały się ze sobą konkurować, acz więcej było między nimi podobieństw niż sprzeczności, papież Pius XI wydał w 03.1937 (w ciągu 5 dni) dwie encykliki. W wydanej 14.03.1938 „Mit brennender Sorge” (pl. „Z palącą troską”) potępił narodowy socjalizm panujący w Niemczech. Pisał: „Kto idąc za wierzeniami starogermańsko — przedchrześcijańskimi, na miejsce Boga osobowego stawia różne nieosobowe fatum, ten przeczy mądrości Bożej i Opatrzności […], kto wynosi ponad skalę wartości ziemskie: rasę albo naród, albo państwo, albo ustrój państwa, przedstawicieli władzy państwowej albo inne podstawowe wartości ludzkiej społeczności, […] i czyni z nich najwyższą normę wszelkich wartości, także religijnych, i oddaje się im bałwochwalczo, ten […] daleki jest od prawdziwej wiary w Boga i od światopoglądu odpowiadającego takiej wierze”. 19.03.1937 wydał „Divini Redemptoris” (pl. „Boski Odkupiciel”), w której poddał krytyce komunizm rosyjski, materializm dialektyczny i teorię walki klas. Pisał: „Komunizm pozbawia człowieka wolności, a więc duchowej podstawy wszelkich norm życiowych. Odbiera osobie ludzkiej całą jej godność i wszelkie moralne oparcie, z którego pomocą mogłaby się przeciwstawić naporowi ślepych namiętności […] To nowa ewangelia, którą bolszewicki i bezbożny komunizm głosi jako orędzie zbawienia i odkupienia ludzkości”… Pius XI domagał się poddania stanowionego prawa ludzkiego naturalnemu prawu Bożemu, zalecał wcielanie w życie ideału państwa i społeczeństwa chrześcijańskiego, i wzywał katolików do oporu. Dwa lata później narodowo socjalistyczne Niemcy i komunistyczna Rosja porozumiały się i wywołały II wojnę światową. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28], pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28])
źródła
osobowe:
www.jerzyrobertnowak.comKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.06], www.zulice31.parafia.info.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.06], cracovia-leopolis.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.06], newsaints.faithweb.comKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.13], jbc.jelenia-gora.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.13]
bibliograficzne:
„Lista strat wśród duchowieństwa metropolii lwowskiej obrządku łacińskiego w latach 1939‐1945”, red. Józef Krętosz, Maria Pawłowiczowa, Opole, 2005
„Słownik biograficzny duchowieństwa metropolii lwowskiej obrządku łacińskiego ofiar II wojny światowej 1939‐1945”, Maria Pawłowiczowa (red.), ks. Józef Krętosz (red.), Wydawnictwo Świętego Krzyża, Opole, 2007
„Misterium iniquitatis. Osoby duchowne i zakonne obrządku łacińskiego zamordowane przez ukraińskich nacjonalistów w latach 1939‐1945”, ks. Józef Marecki, Instytut Pamięci Narodowej, Kraków 2020
„Encyklopedia obozów i gett, 1933‐1945Kliknij by wyświetlić stronę źródłową”, Muzeum Pamięci Holokaustu w Stanach Zjednoczonych, red. Martin Dean, tom II: „Getta w okupowanej przez Niemców wschodniej Europie”, część A
pierwotnych (oryginalnych) zdjęć:
www.findagrave.comKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2025.02.11], newsaints.faithweb.comKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.13], bobrka.przemyska.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2018.09.02], nieobecni.com.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2015.04.18], mbc.malopolska.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2016.03.14]
LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORA
Jeśli na Pana/Pani urządzeniu działa klient programu pocztowego — taki jak Mozilla Thunderbird, Windows Mail czy Microsoft Outlook, opisanych m.in. w WikipediiPatrz:
pl.wikipedia.org — proszę spróbować wybierając link poniżej:
LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORAKliknij i spróbuj wywołać własnego klienta poczty E–majlowej
Jeśli natomiast Pan/Pani nie posiada takowego klienta na swoim urządzeniu lub powyższy link nie jest aktywny proszę wysłać Emajl do Kustosza/Administratora za pomocą używanego przez Pana/Panią konta — w stosowanym programie do wysyłania korespondencji — na poniższy adres:
jako temat podając:
MARTYROLOGIUM: BOJAKOWSKI Stanisław
Powrót do przeglądania życiorysu:
Kliknij by powrócić do życiorysu