• MATKA BOŻA CZĘSTOCHOWSKA: kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneMATKA BOŻA CZĘSTOCHOWSKA
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
link to OUR LADY of PERPETUAL HELP in SŁOMCZYN infoLOGO PORTALU

Rzymskokatolicka Parafia
pw. św. Zygmunta
05-507 Słomczyn
ul. Wiślana 85
dekanat konstanciński
archidiecezja warszawska

  • św. ZYGMUNT: kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
LINK do Nu HTML Checker

pełna lista:

wyświetlKliknij by wyświetlić pełną listę

displayClick to display full list in English


Martyrologium duchowieństwa — Polska

XX w. (lata 1914 – 1989)

dane osobowe

wersja:

EnglishClick to display this bio in English

link to PERSONAL RECORD - ENGLISH VERSIONClick to display this bio in English
  • WRODARCZYK Ludwik, źródło: tekstowisko.com, zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOWRODARCZYK Ludwik
    źródło: tekstowisko.com
    zasoby własne
  • WRODARCZYK Ludwik, źródło: www.parafia.radzionkow.pl, zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOWRODARCZYK Ludwik
    źródło: www.parafia.radzionkow.pl
    zasoby własne
  • WRODARCZYK Ludwik - 03.1939, Markowice; źródło: dzięki uprzejmości p. Karoliny Mykity (korespondencja prywatna, 16.02.2023), zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOWRODARCZYK Ludwik
    03.1939, Markowice
    źródło: dzięki uprzejmości p. Karoliny Mykity (korespondencja prywatna, 16.02.2023)
    zasoby własne
  • WRODARCZYK Ludwik - 1926/7, nowicjat, źródło: www.parafia.radzionkow.pl, zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOWRODARCZYK Ludwik
    1926/7, nowicjat
    źródło: www.parafia.radzionkow.pl
    zasoby własne
  • WRODARCZYK Ludwik - Wyobrażenie współczesne, źródło: zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOWRODARCZYK Ludwik
    Wyobrażenie współczesne
    źródło: zasoby własne
  • WRODARCZYK Ludwik - Franciszek Kucharczak, współczesne wyobrażenie; źródło: z: „Świadkowie prawdy tej ziemi”, Jan Kochel, Opole, 2016 (docplayer.pl), zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOWRODARCZYK Ludwik
    Franciszek Kucharczak, współczesne wyobrażenie
    źródło: z: „Świadkowie prawdy tej ziemi”, Jan Kochel, Opole, 2016 (docplayer.pl)
    zasoby własne

status

Sługa Boży

nazwisko

WRODARCZYK

imiona

Ludwik

  • WRODARCZYK Ludwik - Tablica pamiątkowa, kościół pw. św. Józefa Rzemieślnika, Koszalin, źródło: pl.wikipedia.org, zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOWRODARCZYK Ludwik
    Tablica pamiątkowa, kościół pw. św. Józefa Rzemieślnika, Koszalin
    źródło: pl.wikipedia.org
    zasoby własne
  • WRODARCZYK Ludwik - Tablica pamiątkowa, kościół parafialny, Kałków-Godów, źródło: www.stowarzyszenieuozun.wroclaw.pl, zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOWRODARCZYK Ludwik
    Tablica pamiątkowa, kościół parafialny, Kałków-Godów
    źródło: www.stowarzyszenieuozun.wroclaw.pl
    zasoby własne
  • WRODARCZYK Ludwik - Tablica pamiątkowa, kościół parafialny, Czerwona Woda, źródło: wegliniec.pl, zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOWRODARCZYK Ludwik
    Tablica pamiątkowa, kościół parafialny, Czerwona Woda
    źródło: wegliniec.pl
    zasoby własne
  • WRODARCZYK Ludwik - Tablica pamiątkowa, kościół pw. św. Stanisława, Sankt Petersburg, źródło: ipn.gov.pl, zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOWRODARCZYK Ludwik
    Tablica pamiątkowa, kościół pw. św. Stanisława, Sankt Petersburg
    źródło: ipn.gov.pl
    zasoby własne

funkcja

ojciec zakonny

wyznanie

Kościół łaciński (rzymskokatolicki) RKwięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.09.21]

zakon

Zgromadzenie Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej OMIwięcej na
www.oblaci.pl
[dostęp: 2012.11.23]

(i.e. Oblaci)

diecezja / prowincja

prowincja Polska OMI
diecezja łuckawięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2013.05.19]

honorowe wyróżnienia

Krzyż „Polonia Restituta” — 3. klasy, Komandorskiwięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2019.04.16]

(25.03.2019)
Sprawiedliwy wśród Narodów Światawięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.09.24]

(03.08.2000)
Krzyż Pamięci Ofiar Banderowskiego Ludobójstwa
(25.04.2014)

data i miejsce
śmierci

07.12.1943

DEATH symbol

Karpiłówkadziś: grom. Rokitno, rej. Sarny, obw. Wołyń, Ukraina
więcej na
ce.wikipedia.org
[dostęp: 2026.07.13]

alt. daty i miejsca
śmierci

06.12.1943, 10.12.1943

szczegóły śmierci

29.08.1939 rozpoczął posługę — wraz z towarzyszącym mu br. Karolem Dziembą OMI — w parafii Okop, wówczas w pow. Sarny polskiego woj. wołyńskiego. oo. Oblaci OMI otrzymali od ordynariusza diecezji łuckiej, bpa Adolfa Piotra Szelążka, propozycję objęcia jednej z nowo powołanych parafii, i wybrali właśnie parafię Okop, tuż przy wschodniej granicy Polski z Rosją, na dalekich Kresach państwa polskiego. Siedziba parafii, wieś Okop (także: Okopy), w której znajdował się wybudowany w 1934 kościółek, położona ok. 16 km na południe od miasteczka Rokitno, znajdowała się ok. 4 km od granicy państwa, bronionej przez oddziały Korpusu Ochrony Pogranicza KOP — 18. batalion graniczny „Rokitno” na północy i 2. batalion graniczny „Bereźne” na południu, i w okolicy znajdowały się dwie strażnice KOP — w uroczysku Jamcowa Niwa i niedaleko wsi Netreba.

Rzymskokatolicy — głównie Polacy — żyli w okolicy już przed 1918, w czasach zaborczego Imperium Rosyjskiego. W czasie 20. lecia niepodległej Polski na Kresach, w tym szczególnie na Wołyniu, miało miejsce polskie osadnictwo wojskowe — weteranów walk o niepodłegłości Polski lat 1918‐1921, ale w pow. Sarny było ono bodajże najsłabsze. Źródła zgromadzenia oo. Oblatów OMI podają, że jego parafia obejmowała ok. 1,000 wiernych. Oparta była o trzy wioski z większością polską: Okopy — w 1939 mieszkało w niej, na podstawie szacunkowych obliczeń, opartych o spisy powszechne w 1921 i 1931 oraz odnotowany wzrost ludności pow. Sarny, ok. 230 osób, w zasadzie wszyscy rzymskokatolicy, żyjący w „60 chatach wieśniaczych”; Dołhań — ok. 150 osób, w 98% rzymskokatolików; i Borowskie Budki — ok. 380 osób, w 95% rzymskokatolików i 5% prawosławnych Ukraińców. Obszar parafii obejmował też wsie ukraińskie: Netrebę — ok. 300 mieszkańców, tym ok. 10% rzymskokatolików i 90% prawosławnych; Borowe — odpowiednio ok. 2,100, 5%, 92%, a także ok. 60 Żydów; Karpiłówkę — odpowiednio: 2,500, 5%, 89% i ok. 150 Żydów. Generalnie w parafii mieszkało ok. 5,700 osób, z czego rzymskokatolicy stanowili ok. 18%, prawosławni Ukraińcy ok. 79%, oraz ok. 200 Żydów. Podobnie było w całym pow. Sarny.

Dwa dni po dotarciu do swej nowej parafii, 01.09.1939, Niemcy dokonały inwazji Polski. 17 później, zgodnie z ludobójczą umową dwóch sojuszników, zwaną paktem Ribbentrop–Mołotow z 23.08.1939, potwierdzoną później tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja” z 28.09.1939, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow, Polska została zaatakowana przez Rosję, i rozpoczęła się II wojna światowa. Jego parafię Rosjanie zajęli już pierwszego dnia inwazji, i.e. 17.09.1939, i rozpoczęła się okupacja rosyjska.

Ukraińcy w jego parafii — przynajmniej niektórzy — do „okupanta sowieckiego odnieśli się nadzwyczaj przyjaźnie […] budowali bramy powitalne sowietów wkraczających na te tereny […] Witali delegatów radzieckich kwiatami, chlebem i solą”. „Jak tylko Rosjanie wkroczyli, to Ukraińcy objęli stanowiska miejscowych urzędów. Oni tak to myśleli, że to do nich będzie należeć” — relacjonował jeden z polskich świadków. Tak też było w jego parafii. Zaczęły się aresztowania polskiej inteligencji, nauczycieli, lekarzy, ziemian, urzędników państwowych, leśników, policjantów, a także rodzin polskich wojskowych. W latach 1940‐1941 wielu innych Polaków stało się ofiarami czterech wielkich fal deportacji „na Syberię” czy na północ, e.g. w okolice Archangielska, szczególnie podczas pierwszej, ok. 10.02.1940. W relacjach często pojawia się informacja, iż „przychodzili nocą, bez uprzedzenia i zabierali całe rodziny, od niemowląt po staruszków”. „Gdy wyszliśmy na podwórze matce pozwolili zajrzeć do skrzyni — była niestety pusta, bo nasi sąsiedzi zdążyli ją już opróżnić. Praktycznie nie zabraliśmy niczego, bo nie pozwolili nam poruszać się po domu […] Były wtedy duże zaspy i silny mróz”. Ponadto 150,000‐200,000 mężczyzn wcielono do armii rosyjskiej, a ok. 100,000 zmuszono do pracy na rzecz przemysłu rosyjskiego, głównie w kopalniach Zagłębia Donieckiego, w zakładach przemysłu ciężkiego na Uralu i na Syberii. Następnie rozpoczęła się inwigilacja księży i zakonników. Na duchowieństwo nałożono wysokie podatki. Zlikwidowano katechizację dzieci w szkołach.

Po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, z jego parafii Rosjanie wycofali się na przełomie 06‐07.1941. Władzę przejęli Ukraińcy związani z ukr. Поліська Січ (pl. Sicz Poleska), konspiracyjną ukraińską formacją zbrojną, formowaną od 1940 na polecenie Ukraińskiej Republiki Ludowej URL na emigracji — i.e. działaczy państwa, związanego e.g. z Szymonem Petlurą, które w 1920 de facto przestało istnieć i działało tylko na emigracji, wspieranych m.in. przez Polskę i Czechosłowację. Jej przywódcą był Taras Boroweć ps. „Taras Bulba”, stąd też jednostki Siczy Poleskiej zwane były też „Bulbowcami”. Niemcy, w ofensywie na Rosjan, ominęli region i przez jakiś czas pozostawili go w rękach Ukraińców — obszar pod ich kontrolą przeszedł do historii pod określeniem „republiki Olewskiej”, od miasteczka Olewsk, za czasów niepodległej Polski będącego granicznym miasteczkiem po stronie rosyjskiej. Oznaczało to, że e.g. miasteczko Rokitno znalazło się — według źródeł żydowskich — w „stanie anarchii, a wałęsające się gangi napadały i rabowały żydowskie domostwa”. Dopiero wkroczenie wojsk niemieckich w połowie 07.1941 położyło kres temu bezprawiu. Ale szefem policji w Rokitnie pozostał Ukrainiec, acz już pod niemiecką kontrolą. Tę policję Niemcy wkrótce przekształcili w kolaboracyjną niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), w niektórych regionach określaną też jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma. Bulbowcy kolaborowali z Niemcami — w Rokitnie zorganizowali nawet, de facto za zgodą niemiecką, demonstrację o charakterze antyrosyjskim i antypolskim (Taras Bulba był ok. 20.07.1941 w Rokitnie) — aż do ok. 16.11.1941, gdy Niemcy cofnęli uznanie Siczy Poleskiej. Część Bulbowców, włącznie z ich dowódcą, Tarasem Bulbą, zeszła wówczas do konspiracji.

Jego parafia — tak jak i Rokitno — znalazły się w niem. Kreisgebiet Sarny (pl. powiat Sarny) w ramach niem. Generalbezirk Wolhynien–Podolien (pl. Dystrykt Generalny Wołyń–Podole), w składzie okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Reichskommissariat Ukraine (pl. Komisariat Rzeszy Ukraina). I prawie natychmiast rozpoczęły się prześladowania Żydów. Lokalnym ośrodkiem koncentracji stało się Rokitno. W 1939 w tym miasteczku żyło szacunkowo ok. 2,500 osób, z czego rzymskokatolicy stanowili prawd. ok. 57% (parafia rzymskokatolicka liczyła ok. 5,500 wiernych), prawosławni ok. 10%, a Żydów było ok. 800. Żydów zaczęto zmuszać do niewolniczej pracy na rzecz Niemców. Jak podaje żydowska „Encyklopedia gett i obozów”: „przydzielone Żydom racje żywnościowe stanowiły połowę otrzymywanych przez resztę populacji […] ukraińska policja pomocnicza wykorzystywała sytuację do bezkarnego rabowania i bicia Żydów”. 01.04.1942 powstało getto „otwarte” — i.e. bez jakiegoś otaczającego je płotu, pilnowane przez niem. Ukrainische Hilfspolizei, a także przez niem. Jüdischer Ordnungsdienst (pl. Żydowska Służba Porządkowa) — składające się z ok. 60 domostw, do których zagoniono wszystkich Żydów. W tym samym także czasie zagnano do Rokitna Żydów z okolicznych wiosek, w tym z obszaru jego parafii, w rezultacie czego liczebność getta zwiększyła się ponad 2‐krotnie. To doprowadziło do powstania drugiego, mniejszego getta. 25.08.1942 wszystkich Żydów — ok. 1,630 — zmuszono do zebrania na głównym placu miasteczka. Podzielono ich na dwie grupy: kobiet z dziećmi i mężczyzn. Wówczas część Żydów zaczęła uciekać. Niemcy i niem. Ukrainische Hilfspolizei otwarli do zgromadzonych Żydów ogień. Zginęło ok. 300 Żydów, ale ok. 700 udało się uciec. Pozostałych ok. 600 załadowano na wagony towarowe i wywieziono do Sarn — strategiczną linią kolejową łączącą Sarny z Kijowem — gdzie 27.08.1942 wszyscy zostali zamordowani. Los uciekinierów był różny. Sporą część wydano w mordercze ręce Niemców i niem. Ukrainische Hilfspolizei — jak relacjonował jeden ze świadków „za zabicie Żyda lub wskazanie miejsca jego pobytu albo wskazanie gospodarza przechowującego lub udzielającego pomocy takiej osobie — oczekiwała nagroda”. Niektórzy ukryli się w lasach i włączyli do partyzantów — jak wspominał ten sam świadek: część „ukrywała się niewielkimi grupkami w okolicznych dość dużych masywach leśnych. Ludzie ci na ogół byli wspierani przez okoliczną ludność polską. Kontakty odbywały się przeważnie pod przykryciem nocy aby uniemożliwić rozpoznanie faktu udzielania pomocy Żydom”. Niektórzy wreszcie — po przedostaniu się na wschód, na drugą stronę byłej granicy polsko–rosyjskiej — uzyskali pomoc od tamtejszych baptystów.

Jakaś część Żydów dotarła na teren jego parafii. Świadek opisywał wydarzenie z wchodzących w skład parafii Okopy Borowskich Budek: „Był piękny, słoneczny, letni dzień, w godzinach przedpołudniowych 1942 roku. O tej porze zarówno w przydomostwach jak i na polach trwała wytężona praca. Nagle pojawiła się dziewczyna ubrana w bardzo jaskrawo czerwono‐różową jedwabną lub atłasową sukienkę. Dziewczyna pokonując dość szybko wiejskie opłotki zmierzała w kierunku masywu leśnego. Dziewczyna z widzenia była mi znana. Miała około 14‐16 lat. Przedtem mieszkała z rodziną w miasteczku Rokitno. Tego dnia zmierzała do swoich bliskich, którzy — jak się później okazało — schronili się w specjalnie wzniesionych szałasach na przeciwległym skrawku masywu leśnego. Sylwetkę dziewczyny po jej jaskrawym kolorze sukienki dostrzegł nasz sąsiad [ukraiński policjant z niem. Ukrainische Hilfspolizei] i nie namyślając się zaczął do niej strzelać. Pierwsze strzały z uwagi na odległość nie wyrządziły uciekającej większej szkody. Żydóweczka zaczęła biegiem zbliżać się do masywu leśnego. Nasz nacjonalista strzelając nadal rozpoczął bieg w kierunku lasu usiłując przeciąć dziewczynie drogę ucieczki. W lesie dziewczyna miała minimalną szansę ucieczki bądź ukrycia się w zaroślach, z uwagi na demaskujący ją kolor sukienki”.

Uciekający Żydzi pojawili się również na jego plebanii. Już w 11.1941, mimo zagrożenia życiem — w niem. Reichskommissariat Ukraine Niemcy nie wydali, jak się wydaje, aktu grożącego śmiercią osobom pomagającym Żydom i ich rodzinom, tak jak stało się to w niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), ale w wielu miejscach lokalne władze niemieckie de facto, na łamach niem. Bekanntmachung (pl. ogłoszenie), takie ostrzeżenie formułowały — przyjął do pracy jako organistę młodego Żyda. Ukrywać miał też innych. A w 08.1942, po niem. Aktion (pl. akcja) w Rokitnie i likwidacji tamtejszego getta, na jego plebanię trafiło dwóch uciekających żydowskich chłopców, 17‐letni Samuel i 10‐letni Aleksander Levin. Zostali przez niego i polską nauczycielkę z Okop, Felicję Masojadę przyjęci, a następnie ukryci w lesie i wyżywieni. Jeden z nich, Aleksander Levin, sprawił wiele lat później, że wraz z Felicją Masojadą został pośmiertnie uhonorowany przez Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holokaustu Jad Waszem w Jerozolimie tytułem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”.

Likwidacja polsko–rosyjskiej granicy w 1939 miała jeszcze jeden, niespodziewany skutek. Do Okop zaczęli docierać katolicy, głównie Polacy, którzy w Rosji sowieckiej przez ok. 20 lat nie mieli styczności z kapłanami rzymskokatolickimi. Jak podaje źródło: „Bardzo licznie przybyli na Pasterkę w 1941 roku. Wielu z nich po raz pierwszy widziało księdza i tak uroczyste nabożeństwo. Na zaproszenie przybyłych ze wschodniego Podola Polaków, o. Ludwik wybrał się wiosną 1942 roku w odwiedziny do nich. Dotarł do Żytomierza [ok. 180 km na południowy wschód] i aż po Kijów. Bilans jego jednej dwumiesięcznej wyprawy misyjnej to kilka tysięcy ochrzczonych, zaopatrzenie 500 chorych oraz około 600 nawróceń”.

Pół roku po likwidacji getta w Rokitnie, w 02.1943, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

Zaraz potem, w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.

Taktykę ludobójczych Ukraińców uszczegółowiał rozkaz dowódcy UPA na Wołyniu — od 11.1943 dowódcy grupy operacyjnej „UPA‐Północ” — Dmytro Kłaczkiwskiego ps. „Kłym Sawur” z 06.1943, który przewidując klęskę Niemiec w wojnie z Rosją, wyjaśniał i rozkazywał: „Powinniśmy przeprowadzić wielką akcję likwidacji polskiego elementu. Przy odejściu wojsk niemieckich należy wykorzystać ten dogodny moment dla zlikwidowania całej ludności męskiej w wieku od 16 do 60 lat […] Tej walki nie możemy przegrać, i za każdą cenę trzeba osłabić polskie siły. Leśne wsie oraz wioski położone obok leśnych masywów powinny zniknąć z powierzchni ziemi”.

Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

Współcześni historycy przyjmują, iż «Genocidium Atrox» zaczęło się w niem. Kreisgebiet Sarny, na jej zachodnim krańcu, ok. 30 km na zachód od Sarn, podczas gdy jego parafia znajdowała się ok. 50 km na wschód od tego miasta. Tam, w wiosce Parośla I, ludobójcza OUN/UPA dokonała pierwszej masakry Polaków, 09.02.1943 mordując 155‐173 osób. Od tego momentu fala mordów zaczęła wzbierać się i rozszerzać, a jej kulminacją na Wołyniu miał stać się dzień 11.07.1943, gdy OUN/UPA — głównie we wschodnich powiatach niem. Generalbezirk Wolhynien–Podolien, zaatakowała ok. 99 polskich wiosek. Inne źródła podają, że „od wieczora 11 lipca 1943 r. do rana 12 lipca” OUN/UPA zaatakowała w 167 miejscach. Ogółem w 07.1943 OUN/UPA ludobójczo zaatakowała ok. 520 wsi i kolonii polskich, barbarzyńsko mordując 10,000‐20,000 Polaków.

Przez większą część 1943 masowe mordy ominęły jednak okolice Rokitna. Przyczyny były dwie. Po pierwsze największe wpływy wśród Ukraińców w okolicy miał wspomniany Taras Boroweć ps. „Taras Bulba”. „Taras Bulba”, po przejściu do konspiracji w 01.1942, utworzył Ukraińską Powstańczą Armię, i.e. UPA, która — dążąc do niepodległości Ukrainy — początkowo głównie skupiła się na atakowaniu rosyjskich grup partyzanckich. Później do Rosjan okazjonalnie dołączała ugrupowania polskie, w związku z ambiwalentą postawą Polaków wobec Rosjan, spowodowaną porozumieniem Sikorski–Majski — i.e. między polskim rządem na Zachodzie i władzami rosyjskimi, w którym rząd polski uznał Rosjan za „sojusznika naszych sojuszników” — oraz represyjną polityką niemiecką. Akty niemieckich represji wobec wiosek sprzyjających i pomagających partyzantom rosyjskim sprawiły następnie, że „Taras Bulba” zwrócił się także przeciw Niemcom, acz utrzymywał z nimi kontakty. Jak podają źródła, sprzeciwiał się stosowaniu „odpowiedzialność zbiorowej” przez którąkolwiek stronę konfliktu, także wobec Polaków, których uznawał za część obywateli przyszłego państwa ukraińskiego. To sprawiło, że wszedł w konflikt z ukraińską OUN, która jako metodę walki o „samoistną Ukrainę” wybrała ludobójczy terror wobec ludności polskiej. Konflikt pogłębił się po de facto zawłaszczeniu pod koniec 1942 przez OUN nazwy UPA dla swej partyzanckiej siły zbrojnej. Po wtóre w okolicy jego parafii pojawił się duży oddział rosyjskich partyzantów pod dowództwem kpt Iwan Szytowa, który od 14.10.1943 przyjął nazwę Partyzanckiego Zgrupowania Tarnopolskiego im. N. Chruszczowa. Oddział ów e.g. w 05.1943 zaatakował Rokitno, niszcząc stację na wspomnianej strategicznej linii kolejowej Sarny–Kijów, wysadzając w powietrze lokalną elektrownię i fabrykę szkła, burząc most kolejowy na rzece Rokitnianka.

W okolicy Rokitna i jego parafii miała jednak miejsce cała seria ataków na wybranych Polaków, w wielu przypadkach przypisywana oddziałom UPA „Bulbowców”, acz prawd. przeprowadzane były przez członków ludobójczej OUN/UPA, bądź przez sympatyzujących z nimi Ukraińców z oddziałów „Tarasa Bulby”. I tak we wspomnianej Netrebie 16‐28.02.1943 „Właściciel majątku Czeszejko‐Sochacki grał w karty z dwoma znajomymi Ukraińcami. Po skończonej grze Ukraińcy wstali i powiedzieli, że przyszły takie czasy, że będą musieli go zamordować. Czeszejko‐Sochacki uznał to za żart i roześmiał się, zaś goście przystąpili do "dzieła". Zamordowali Czeszejkę‐Sochackiego, jego żonę (oboje lat 50‐60), oraz ich 15‐letniego syna. Uratował się 12‐letni syn, który schował się pod piecem”.

Mimo iż sam „Taras Bulba” twierdził, iż „Ukraina ma bardziej groźnych wrogów, niż Polacy […] Naród polski tak czy inaczej istnieje, i jak długo będzie on w tej samej niewoli, co i my, tak długo w następstwie okoliczności będzie on nie naszym wrogiem, a sojusznikiem”, jego ludzie coraz bardziej się radykalizowali, a w 06.1943 ludobójcza OUN/UPA zdecydowała się na siłowe przejęcie oddziałów UPA „Bulbowców”. 19.08.1943 rozbili ich sztab oraz wzięli do niewoli żonę Tarasa Borowecia, by w 11.1943 ją zamordować. Pomogli i Niemcy, aresztując 01.12.1943 „Tarasa Bulbę”.

W 06.1943 aliści Ukraińców jego parafii nie ogarnął jednakże jeszcze zbiorowy amok, choć już wówczas, „w czasie powrotu z Rokitna do domu we wsi Kisorycze została zatrzymana przez nacjonalistów ukraińskich [wspomniana nauczycielka, Felicja Masojada, pomagająca ukrywającym się Żydom], którzy po stwierdzeniu, że jest Polką, powiesili ją na drzewie i po zadaniu nożami kilkunastu ran kłutych zamordowali wraz z trzema innymi Polakami]”. 24.06.1943 więc, w święto św. Jana Chrzciciela, do jego parafii „przybyli bardzo licznie [wierni z rosyjskich] terenów za Zbruczem, a dołączyli do nich pielgrzymi z wszystkich okolicznych parafii. Na odpuście w Okopach było przewidziane bierzmowanie dorosłych. Biskup Adolf Szelążek, ze względu na podeszły wiek, nie był w stanie sam przybyć, ale mianował księdza dziekana z Sarn do bierzmowania wiernych i siedmiu kapłanów do pomocy. Odpust musiał być wyjątkowy skoro sześć tysięcy osób otrzymało sakrament bierzmowania, a do Komunii św. przystąpiło ponad dziewięć tysięcy wiernych”.

Kilka miesięcy później sytuacja w jego parafii uległa drastycznemu pogorszeniu. Nie tylko ludobójcze OUN/UPA rozpoczęło siłowe przejmowanie oddziałów UPA „Tarasa Bulby”, ale rosyjskie oddziały partyzanckie, zwalczające OUN/UPA, uznające tę bandę — zasadnie — za niemieckich sojuszników, przesunęły się na kilkadziesiąt kilometrów na wschód, atakując tamtejsze strategiczne, z rosyjskiego punktu widzenia wobec nieubłaganie przesuwającego się na zachód frontu walk niemiecko–rosyjskich, instalacje infrastrukturalne. W szeregi rosyjskiej partyzantki, wobec zagrożenia OUN/UPA, wstąpiło też prawd. kilkudziesięciu młodych Polaków. I w powstałej pustce OUN/UPA rozpoczęło realizację «Genocidium Atrox» w jego parafii.

Polscy mieszkańcy wsi jego parafii od ok. 09.1943 zaczęli chronić się nocami „w pobliskich, ogromnych lasach oraz na zalesionych bagnach i moczarach. Ludność wsi Okopy ukrywała się głównie na uroczyskach "Chlebniki", "Kubły" ("Chwalisów") i "Jamcowa Niwa"”.

Atak OUN/UPA na jego parafię nastąpił z poniedziałku na wtorek 06‐07.12.1943. „Upowcy i chłopi ukraińscy wymordowali około 60 Polaków. Oprawcy ofiarom rozcinali brzuchy, wbijali kołki w brzuch przytwierdzając ciała do ziemi, rąbali siekierami na kawałki, rozdzierali dzieci. Gdy na drugi dzień przyszli z lasu ci, którym udało się uciec w bieliźnie i uratować — niektórzy na widok zmasakrowanych ciał doznali zaburzeń psychicznych i kilka osób w szoku zmarło”. Zaatakowano trzy wsie: Budki Borowskie, Okop i Dołhań, a wśród ofiar był też nacjonalista ukraiński, niejaki Czorny. „Żona Czornego Elena pozbawiona została życia strzałem karabinowym, najstarszy syn zginął cięty wzdłuż ciała siekierą. Kilkumiesięczne dziecko trzymane na rękach matki zamarzło, gdyż zabójcy opuszczając komórkę zostawili na oścież otwarte drzwi”. „Grabieżą zajmowały się głównie kobiety, mężczyźni mordowaniem, a dzieci i wyrostki podpalaniem obejść”.

Współcześnie jego współbracia ze zgromadzenia oo. Oblatów OMI tak opisywali wydarzenia: „Wieczorem 6 grudnia 1943 roku o. Wrodarczyk pisał nuty dla chóru kościelnego na Uroczystość Niepokalanego Poczęcia, a później razem z br. Karolem Dziembą OMI i stuletnią staruszką, która pomagała w pracy na plebani, odmawiał Litanię Loretańską. Jakby przeczuwając — co niebawem miało nadejść — pożegnał się z bratem zakonnym, a wychodząc do kościoła powiedział: «Zostań z Bogiem Bracie i kochaj Matkę Najświętszą. Zdajmy się na wolę Bożą. Ja pójdę do kościoła, nie mogę zostawić Najświętszego Sakramentu».

[…] O godzinie 22.00 […] UPA wtargnęło do kościoła w Okopach. Proboszcza spotkali na stopniach ołtarza i od pierwszych chwil zaczęli się na nim znęcać.

Przed drzwiami kościoła leżały wiązki słomy, którą chciano podpalić kościół. Błagalne prośby o. Wrodarczyka odprowadziły od złych zamiarów banderowców i kościół ocalał. Na czekającą przed kościołem furmankę załadowali szaty i przedmioty liturgiczne, takie jak: monstrancję, kielichy i powieźli w kierunku Karpiłówki.

Do odległej o 7 kilometrów Karpiłówki, gdzie znajdował się sztab bandy UPA, wleczono także związanego i przywiązanego do sań o. Wrodarczyka. Na śniegu pozostały ślady bicia i maltretowania ‐ krople krwi”.

Inne źródło uzupełnia: „pojmali go sprzed ołtarza kościoła zabijając na jego oczach 18‐letnią dziewczynę Weronikę Kozińską i 90‐letnią staruszkę Łucję Skurzyńską”.

Jeden ze świadków tak opisał dalsze jego losy: „Po wywiezieniu księdza samochodem z Karpiłówki do uroczyska Pałki, położonego w pobliżu kolejki wąskotorowej na linii Rokitno–Moczulanka, rozebranego do naga poddano nieludzkim torturom. Kłucie bagnetami i igłami, przypiekanie zbolałych nóg rozpalonym żelazem nie odnosiło pożądanego skutku. Kapłan wciąż jeszcze żył.

Rozwścieczeni oprawcy przystąpili do bardziej bestialskich tortur.

Widząc swą niechybną śmierć, męczennik poprosił oprawców o pozwolenie odmówienia modlitwy. Zezwoli wspaniałomyślnie. Uklęknąwszy na mchu, kapłan długo się modlił.

Po zakończeniu powiedział: «Jestem gotów».

Dwanaście ubranych w czerwone spódnice ukraińskich dziewcząt położyło księdza na ziemi i przywiązało do leżącej kłody drzewa.

Następnie z zimną krwią rozpoczęły przecinanie jego ciała piłą.

Przerżniętego do połowy, dającego jeszcze znaki życia postawiły na nogi i przywiązały do rosnącego drzewa, by z kolei z odległości kilkunastu metrów otworzyć do niego karabinowy ogień”.

Bp Wincenty Urban, sufragan archidiecezji wrocławskiej, pisał: „Obnażyły one księdza, na jego głowę włożyły koronę uplecioną z drutu kolczastego i zbitego do omdlenia ukrzyżowały głową w dół na dębie”.

Według jeszcze innego świadectwa „jeden z oprawców rozrąbał mu klatkę piersiową siekierą i wyjął serce”.

Następnie „po wykopaniu dołu i wrzuceniu do niego zwłok, zbrodniarze przykryli brudnym workiem z sieczką głowę swej ofiary. Na przysypany piaskiem grób nałożyli darń i kilka urwanych gałęzi”. Miał być „początkowo zakopany w obejściu Ukraińca Bryczki, a kiedy zbliżał się front jego szczątki, w obawie przed represjami, zostały przeniesione na bagnistą łąkę”. „W latach pięćdziesiątych te rozległe bagniste tereny zostały zmeliorowane i osuszone. Teraz rośnie tam pszenica”. Poszukiwania zwłok po 1990 nie przyniosły rezultatu.

24.12.1943 ruszyła wielka rosyjska operacja dnieprowsko–karpacka. Ok. 06.01.1943 nacierający Rosjanie przekroczyli przedwojenną granicę Polski i wkroczyli do Rokitna i okolic. Rozpoczęła się okupacja rosyjska.

A 12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. W 12.2020 Rada Najwyższa Ukrainy w uchwale uznała ludobójcę Dymitra Kłaczkiwskiego „kierownikiem Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu i uczestnikiem walk o niepodległość Ukrainy w XX wieku”. W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły ich imieniem.

łac. „O Tempora! O mores!

przyczyna śmierci

mord

sprawstwo

Ukraińcy

miejsca i wydarzenia

«Genocidium Atrox»Kliknij by przejść do opisu, Pomoc ŻydomKliknij by przejść do opisu, Ribbentrop‐MołotowKliknij by przejść do opisu, Encykliki Piusa XIKliknij by przejść do opisu

data i miejsce
urodzenia

25.08.1907

BIRTH symbol

Radzionkówdziś: gm. Radzionków miasto, pow. Tarnowskie Góry, woj. śląskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]

rodzice

WRODARCZYK Karol
🞲 04.11.1876, Radzionkówdziś: gm. Radzionków miasto, pow. Tarnowskie Góry, woj. śląskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
🕆 10.06.1926, Bytomdziś: pow. Bytom miasto, woj. śląskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]

MAN and WOMAN symbol

WRODARCZYK Justyna
🞲 25.09.1881, Radzionkówdziś: gm. Radzionków miasto, pow. Tarnowskie Góry, woj. śląskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
🕆 13.08.1941, ?

chrzest

27.08.1907

BAPTISM symbol

Radzionkówdziś: gm. Radzionków miasto, pow. Tarnowskie Góry, woj. śląskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]

kościół RK pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika

śluby zakonne

15.08.1927 (czasowe)
15.08.1930 (wieczyste)

prezbiterat (święcenia)
ordynacja

10.06.1933

ORDINATION symbol

Obradziś: gm. Wolsztyn, pow. Wolsztyn, woj. wielkopolskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]

szczegóły posługi

29.08.1939 – 1943

administrator — Okoptakże: Okopy
dziś: nieistniejąca wieś, grom. Rokitno, rej. Sarny, obw. Równe, Ukraina

więcej na
www.swzygmunt.knc.pl
[dostęp: 2022.07.05]
⋄ parafia RK pw. św. Jana Chrzciciela ⋄ dekanat RK Sarnydziś: grom. Sarny miasto, rej. Sarny, obw. Równe, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2022.07.05]

1936 – 1939

zakonnik — Markowicedziś: gm. Strzelno, pow. Mogilno, woj. kujawsko‐pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.06.07]
⋄ dom Zgromadzenia pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, Oblaci OMI — ekonom, rekolekcjonista; także: od 19.07.1937, na krótko, kapelan prawd. ss. Elżbietanek CSSE w Łopiennie k. Gniezna, gdzie prowadziły sierociniec, ochronkę i szkołę gospodarstwa domowego (źródła mówią o „Łopieniu k. Gniezna” i „urszulankach”, ale takiej miejscowości, ani ss. Urszulanek, w okolicy Gniezna nie ma I nie było)

28.08.1934 – 25.08.1936

wikariusz — Kodeńdziś: gm. Kodeń, pow. Biała Podlaska, woj. lubelskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.09.18]
⋄ parafia RK pw. św. Anny ⋄ dekanat RK Terespoldziś: gm. Terespol miasto, pow. Biała Podlaska, woj. lubelskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]
— także: prefekt szkoły powszechnej

1934 – 1936

zakonnik — Kodeńdziś: gm. Kodeń, pow. Biała Podlaska, woj. lubelskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.09.18]
⋄ dom Zgromadzenia, Oblaci OMI — ekonom

1933

zakonnik — Poznańdziś: pow. Poznań miasto, woj. wielkopolskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
⋄ dom Zgromadzenia pw. Chrystusa Króla, Oblaci OMI — zastępstwo

1927 – 1934

student — Obradziś: gm. Wolsztyn, pow. Wolsztyn, woj. wielkopolskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
⋄ Wyższe Seminarium Duchowne i.e. Scholastykat, dom Zgromadzenia pw. św. Bernarda, Oblaci OMI

08.1926 – 15.08.1927

nowicjat — Markowicedziś: gm. Strzelno, pow. Mogilno, woj. kujawsko‐pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.06.07]
⋄ dom Zgromadzenia pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, Oblaci OMI

od 1926

zakonnik — Oblaci OMI

1924 – 1926

uczeń — Chumiętkidziś: gm. Krobia, pow. Gostyń, woj. wielkopolskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2022.11.20]
⋄ Małe Seminarium Duchowne i.e. Juniorat, dom Zgromadzenia pw. św. Jana Kantego Wyznawcy („Krobia”), Oblaci OMI — nauka uwieńczona w 06.1926 egzaminem dojrzałości (matura)

ok. 03.1922 – 1924

uczeń — Lubliniecdziś: gm. Lubliniec miasto, pow. Lubliniec, woj. śląskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
⋄ Małe Seminarium Duchowne i.e. Juniorat, dom Zgromadzenia pw. św. Stanisława Kostki Wyznawcy, Oblaci OMI

1921 – 1922

uczeń — Krotoszyndziś: gm. Krotoszyn, pow. Krotoszyn, woj. wielkopolskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
⋄ Małe Seminarium Duchowne i.e. Juniorat, dom Zgromadzenia, Oblaci OMI

do 1921

uczeń — Radzionkówdziś: gm. Radzionków miasto, pow. Tarnowskie Góry, woj. śląskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
⋄ Szkoła Powszechna Nr 1

miejsca i wydarzenia
opisy

«Genocidium Atrox»: W latach 1939‐1947, szczególnie w latach 1943‐1944, niezależne jednostki ukraińskie, głównie przynależące do ludobójczych organizacji OUN (ramię polityczne) i UPA (ramię zbrojne), wspomagane przez ludność ukraińską, wymordowały — zazwyczaj w niezwykle brutalny sposób — na terenach Wołynia oraz sąsiadujących regionów Rzeczypospolitej, od 130,000 do 180,000 Polaków, ludności cywilnej, kobiet, dzieci, starszych, młodszych, mężczyzn. Konflikt polsko‐ukraiński, który otwarcie objawił się podczas i po zakończeniu I wojny światowej (w szczególności skutkując wojną polsko‐ukraińską lat 1918‐1919), który przetrwał, a nawet wzmocnił się podczas czasów II Rzeczpospolity, gdy zachodnia część Ukrainy wchodziła w skład państwa polskiego, wybuchł ponownie z momentem wybuchu II wojny światowej w 09.1939. Za czasów rosyjskiej okupacji 1939‐1941, gdy setki tysięcy Polaków zostało deportowanych w głąb Rosji, gdy dziesiątki tysięcy zostało zamordowanych (m.in. podczas tzw. zbrodni katyńskiej), miał jeszcze ograniczony zasięg, tym bardziej, że Ukraińcy, w szczególności nacjonaliści ukraińscy, również stali się obiektem prześladowań rosyjskich. Dopiero wybuch wojny niemiecko‐rosyjskiej 22.06.1941 i początek niemieckiej okupacji doprowadził do niezwykle krwawego konfliktu. Ukraińcy początkowo otwarcie wspierali Niemców (zakładając policję ukraińską,współuczestnicząc w zagładzie Żydów, wstępując do jednostek wojskowych walczących u boku Niemców). Później, wobec ambiwalentnej postawy Niemców, zaczęli się uniezależniać. I w 1943 jedna z jednostek ukraińskiej organizacji nacjonalistycznej OUN/UPA na Wołyniu doprowadziła do ludobójstwa miejscowej ludności polskiej. W ciągu paru tygodni zamordowano, przy biernej postawie Niemców, ponad 40 tys. Polaków. Strategię wołyńskiego OUN/UPA zaakceptowała i przyjęła cała organizacja i podobne akty ludobójstwa przeniosły się na tereny Małopolski Wschodniej, gdzie zamordowano ponad 20 tys. Polaków, napotykając jednakże na zbrojny opór ludności polskiej. Dalej na zachód, na terenie Chełmszczyzny, Rzeszowszczyzny, etc. ludobójstwo przekształciło się otwarty wręcz konflikt. Generalnie ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów, współpracujących z niemieckimi siłami okupacyjnymi, na bezbronnych Polakach miało miejsce na całym terenie obecności ukraińskiej, zniszczono setki wiosek, mordując w wyrafinowany sposób wszystkich ich mieszkańców. W czasie tego holokaustu — znanego jako «Genocidium Atrox» (pl. „straszne ludobójstwo”) — zginęło ponad 200 kapłanów i sióstr zakonnych. Charakter i cel ludobójstwa może najlepiej oddaje pieśń śpiewana przez morderców: „Polaków wyrżniemy, Żydów wytniemy, wielką Ukrainę zdobyć musimy” (ukr. „Поляків виріжем, Євреїв видусим, велику Україну здобути мусим”). Ludobójstwo i konflikt, które doprowadziły do całkowitej eliminacji polskiej społeczności i polskiej kultury z Ukrainy, zakończyły się przymusowymi deportacji lat 1944‐1945 Polaków z terenów Ukrainy oraz części Ukraińców na Ukrainę, oraz „Akcją Wisła”, w trakcie której komunazistowskie siły kontrolowanych przez Rosjan polskich jednostek wysiedliły Ukraińców z terenów południowo‐wschodnich na zachód polskiej republiki prl. (więcej na: www.swzygmunt.knc.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2021.06.20]
)

Pomoc Żydom: W czasie II wojny światowej na okupowanych ziemiach polskich Niemcy zabronili udzielania pomocy Żydom pod karą śmierci. M.in. 15.10.1941 niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG, Hans Frank, wydał „3. rozporządzenie o ograniczeniach pobytu w Generalnym Gubernatorstwie”, w którym w §1 oznajmiał iż: „1) Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”; oraz „2) Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany. W lżejszych wypadkach można orzec ciężkie więzienie lub więzienie”. Owo rozporządzenie uszczegółowiane bywało przez przywódców dystryktów GG. I tak 10.11.1941 niem. Gouverneur (pl. Gubernator) niem. Distrikt Warschau (pl. Dystrykt warszawski) w GG, Ludwig Fischer, który wydał obwieszczenie, w którym oznajmiał, iż: „żyd, który w przyszłości opuści nieuprawniony wyznaczoną mu dzielnicę mieszkaniową, będzie karany śmiercią”. I dodawał: „Tej samej karze podlega ten, kto takim żydom udziela świadomie schronienia lub im w inny sposób pomaga (np. przez udostępnienie noclegu, utrzymania, przez zabranie na pojazdy wszelkiego rodzaju itp.)”. W praktyce oznaczało to, że odpowiedzialność za ukrywanie Żydów ponosili nie tylko właściciele lokali, lecz także wszystkie osoby tam przebywające, czyli na ogół rodzina ukrywającego. Gdy na przełomie 1941/1942 Niemcy rozpoczęli realizację ludobójczego planu niem. Endlösung der Judenfrage (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), gdy trwała wywózka Żydów z getta w Warszawie do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Treblinka, polska pisarka, Zofia Kossak–Szczucka, wystosowała 11.08.1942 apel „Protest!”, wydany w prasie konspiracyjnej w nakładzie 5,000 egzemplarzy. Pisała:. „Świat patrzy na tę zbrodnię, straszliwszą niż wszystko, co widziały dzieje i — milczy […] Tego milczenia dłużej tolerować nie można. Jakiekolwiek są jego pobudki — jest ono nikczemne. Wobec zbrodni nie wolne pozostawać biernym. Kto milczy w obliczu mordu — staje się wspólnikiem mordercy. Kto nie potępia — ten przyzwala. Zabieramy przeto głos my, katolicy — Polacy. Uczucia nasze względem żydów nie uległy zmianie. Nie przestajemy uważać ich za politycznych, gospodarczych i ideowych wrogów Polski. Co więcej, zdajemy sobie sprawę z tego, iż nienawidzą nas oni więcej niż Niemców […] Świadomość tych uczuć jednak nie zwalnia nas z obowiązku potępienia zbrodni […] Kto tego nie rozumie, kto dumną, wolną przyszłość Polski śmiałby łączyć z nikczemną radością z nieszczęścia bliźniego — nie jest przeto ani katolikiem, ani Polakiem!”. „Protest” podpisany był przez „Front Odrodzenia Polski”, i.e. FOP, tajną organizację katolicką, stanowiącą kontynuację Akcji Katolickiej podczas okupacji niemieckiej. 27.09.1942 Polskie Państwo Podziemne, największa organizacja oporu w okupowanej przez Niemców Europie, z inicjatywy Zofii Kossak–Szczuckiej i Wandy Krahelskiej–Filipowicz, członka Polskiej Partii Socjalistycznej, powołała Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom. 04.12.1942 w jego miejsce powołano Radę Pomocy Żydom przy Delegaturze Rządu RP na Kraj, pod kryptonimem „Konrad Żegota”. Setki kapłanów i duchowieństwa, mimo zagrożenia życia, pomocy Żydom udzielało. Wielu poniosło śmierć.

Ribbentrop‐Mołotow: Ludobójczy rosyjsko‐niemiecki pakt przyjaźni między przywódcą rosyjskim Józefem Stalinem i niemieckim Adolfem Hitlerem, podpisany 23.08.1939 w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych Rosji — Wiaczesława Mołotowa — i Niemiec — Joachima von Ribbentropa — który sankcjonował i był bezpośrednią przyczyną niemieckiego i rosyjskiego najazdu na Polskę i rozpoczęcia II wojny światowej w 09.1939. W sensie politycznym pakt był próbą przywrócenia status quo ante sprzed 1914, z jednym wyjątkiem, a mianowicie „handlową” wymianą tzw. „Królestwa Polskiego”, wchodzącego w 1914 w skład Imperium Rosyjskiego, na Galicję Wschodnią (dzisiejszą zachodnią Ukrainę), w 1914 należącą do Imperium Austro‐Węgierskiego. Galicję, ze Lwowem, mieli przejąć Rosjanie, „Królestwo Polskie” — pod nazwą Generalnego Gubernatorstwa — Niemcy. Wybuchła w rezultacie „wojna była jedną z największych w historii klęsk i dramatów ludzkości, bo dwie ateistyczne i antychrześcijańskie ideologie: narodowego i międzynarodowego socjalizmu, odrzuciły Boga i Jego piąte przykazanie Dekalogu: Nie zabijaj!” (abp Stanisław Gądecki, 01.09.2019). Ustalenia paktu — wsparte zdradą formalnych sojuszników Polski, Francji i Niemiec, które 12.09.1939 na wspólnej konferencji w Abbeville, zdecydowały o nieudzielaniu pomocy zaatakowanej Polsce i niepodejmowaniu działań zbrojnych wobec Niemiec (co było złamaniem zobowiązań traktatowych z Polską) — zostały sprecyzowane 28.09.1939 w traktacie „o granicach i przyjaźni Niemcy‐Rosja”, podpisanym przez tych samych zbrodniarzy. Jednym z jego ustaleń było podzielenie się strefami wpływów w środkowej i wschodniej Europie oraz IV rozbiór Polski. W jednym z tajnych aneksów zapisano: „Obie strony nie będą tolerować na swych terytoriach jakiejkolwiek polskiej propagandy, która dotyczy terytoriów drugiej strony. Będą one tłumić na swych terytoriach wszelkie zaczątki takiej propagandy i informować się wzajemnie w odniesieniu do odpowiednich środków w tym celu”. Skutkiem porozumień była seria spotkań między ludobójczymi organizacjami — niemieckim Gestapo i rosyjskim NKWD, na których dyskutowano koordynację wysiłków w celu eksterminacji polskiej inteligencji i warstw przywódczych (w Niemczech zwane «Intelligenzaktion», w Rosji przyjęła formę zbrodni katyńskiej). Skutkiem porozumień była śmierć setek tysięcy polskiej inteligencji, w tym tysięcy przedstawianych kapłanów, i dziesiątków milionów zwykłych ludzi. Skutki tej rosyjsko‐niemieckiej umowy trwały do 1989, a i dziś są odczuwalne. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2015.09.30]
)

Encykliki Piusa XI: Wobec powstania w Europie dwóch systemów totalitarnych, które zdawały się ze sobą konkurować, acz więcej było między nimi podobieństw niż sprzeczności, papież Pius XI wydał w 03.1937 (w ciągu 5 dni) dwie encykliki. W wydanej 14.03.1938 „Mit brennender Sorge” (pl. „Z palącą troską”) potępił narodowy socjalizm panujący w Niemczech. Pisał: „Kto idąc za wierzeniami starogermańsko — przedchrześcijańskimi, na miejsce Boga osobowego stawia różne nieosobowe fatum, ten przeczy mądrości Bożej i Opatrzności […], kto wynosi ponad skalę wartości ziemskie: rasę albo naród, albo państwo, albo ustrój państwa, przedstawicieli władzy państwowej albo inne podstawowe wartości ludzkiej społeczności, […] i czyni z nich najwyższą normę wszelkich wartości, także religijnych, i oddaje się im bałwochwalczo, ten […] daleki jest od prawdziwej wiary w Boga i od światopoglądu odpowiadającego takiej wierze”. 19.03.1937 wydał „Divini Redemptoris” (pl. „Boski Odkupiciel”), w której poddał krytyce komunizm rosyjski, materializm dialektyczny i teorię walki klas. Pisał: „Komunizm pozbawia człowieka wolności, a więc duchowej podstawy wszelkich norm życiowych. Odbiera osobie ludzkiej całą jej godność i wszelkie moralne oparcie, z którego pomocą mogłaby się przeciwstawić naporowi ślepych namiętności […] To nowa ewangelia, którą bolszewicki i bezbożny komunizm głosi jako orędzie zbawienia i odkupienia ludzkości”… Pius XI domagał się poddania stanowionego prawa ludzkiego naturalnemu prawu Bożemu, zalecał wcielanie w życie ideału państwa i społeczeństwa chrześcijańskiego, i wzywał katolików do oporu. Dwa lata później narodowo socjalistyczne Niemcy i komunistyczna Rosja porozumiały się i wywołały II wojnę światową. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28]
, pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28]
)

źródła

osobowe:
pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.11.23]
, www.duszki.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.11.23]
, www.parafia.radzionkow.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2026.07.13]
, nawolyniu.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.06]
, old.wolynskie.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2026.07.13]
, pch24.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2021.04.11]
, web.archive.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2026.07.13]
, jagiellonia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2026.07.13]

bibliograficzne:
Słownik biograficzny duchowieństwa metropolii lwowskiej obrządku łacińskiego ofiar II wojny światowej 1939‐1945”, Maria Pawłowiczowa (red.), ks. Józef Krętosz (red.), Wydawnictwo Świętego Krzyża, Opole, 2007
Genocidium Atrox”, GTKRK, https://www.swzygmunt.knc.pl/GENOCIDEs/15 GENOCIDUM ATROX/vPOLISH/MAINs/GENATROXsearch01.htm
pierwotnych (oryginalnych) zdjęć:
tekstowisko.comKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2017.03.11]
, www.parafia.radzionkow.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2017.03.11]
, www.parafia.radzionkow.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2017.03.11]
, docplayer.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2018.02.15]
, pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.12.04]
, www.stowarzyszenieuozun.wroclaw.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.01.16]
, wegliniec.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.10.31]
, ipn.gov.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2019.02.02]

LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORA

Jeśli na Pana/Pani urządzeniu działa klient programu pocztowego — taki jak Mozilla Thunderbird, Windows Mail czy Microsoft Outlook, opisanych m.in. WikipediiPatrz:
pl.wikipedia.org
 — proszę spróbować wybierając link poniżej:

LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORAKliknij i spróbuj wywołać własnego klienta poczty E–majlowej

Jeśli natomiast Pan/Pani nie posiada takowego klienta na swoim urządzeniu lub powyższy link nie jest aktywny proszę wysłać Emajl do Kustosza/Administratora za pomocą używanego przez Pana/Panią konta — w stosowanym programie do wysyłania korespondencji — na poniższy adres:

ADRES EMAJL

jako temat podając:

MARTYROLOGIUM: WRODARCZYK Ludwik

Powrót do przeglądania życiorysu:

kliknij by powrócić do życiorysuKliknij by powrócić do życiorysu