Rzymskokatolicka Parafia
pw. św. Zygmunta
05-507 Słomczyn
ul. Wiślana 85
dekanat konstanciński
archidiecezja warszawska
pełna lista:
wyświetlKliknij by wyświetlić pełną listę

przeszukujKliknij by wyświetlić listę z selekcją kategorii
displayClick to display full list in English

searchClick to display selectable list in English

Martyrologium duchowieństwa — Polska
XX w. (lata 1914 – 1989)
dane osobowe
nazwisko
SZCZEPANKIEWICZ
imiona
Stanisław
funkcja
kapłan diecezjalny
wyznanie
Kościół łaciński (rzymskokatolicki) RKwięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.09.21]
diecezja / prowincja
archidiecezja lwowskawięcej na
www.rkc.lviv.ua
[dostęp: 2013.05.19]
akademickie wyróżnienia
magister świętej teologii
data i miejsce
śmierci
24.12.1944

Ihrowicadziś: grom. Biała, rej. Tarnopol, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
szczegóły śmierci
Od 1934 był administratorem ekspozytury, i.e. kuracji parafii Płotycz we wsi Ihrowica, położonej ok. 16 km na północ od wojewódzkiego miasta Tarnopol. W 1939 mieszkało w niej szacunkowo ok. 2,700 osób, z czego rzymskokatoliccy Polacy i greckokatoliccy Ukraińcy stanowili po ok. 48% mieszkańców, a Żydzi ok. 2%, czyli ok. 50 osób. Do kuracji należało też kilka kolonii w pobliżu Ihrowicy, w których osiadły — głównie, jak się wydaje, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości — polskie rodziny weteranów wojen o granice Polski, e.g. wojny polsko–rosyjskiej 1919‐1921, zwani przez Ukraińców „Mazurami”. W Ihrowicy funkcjonowała też parafia greckokatolicka archieparchii lwowskiej.
Po niemieckim i rosyjskim najeździe w 09.1939 na Polskę i rozpoczęciu II wojny światowej, organizował na plebanii punkt opatrunkowych dla rannych polskich żołnierzy. Natomiast Ukraińcy, szczególnie po rosyjskim ataku na Polskę 17.09.1939, „długo nie przestawali świętować”. Według świadka wydarzeń „w Ihrowicy, na Kazimierzowie [i.e. jednej z kolonii polskich w okolicy wsi], zatrzymano dwóch polskich oficerów, których zaprowadzono do piwnicy szkolnej. Tam obrabowano ich, rozebrano i zamordowano”. Ludobójcza umowa niemiecko‐rosyjska z 23.08.1939, zwana paktem Ribbentrop–Mołotow, potwierdzona 28.09.1939 tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja”, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow, która stała się zaczynem II wojny światowej, miała w niektórych Ukraińcach jeszcze jednego sprzymierzeńca.
Po rozpoczęciu okupacji rosyjskiej rozpoczęły się aresztowania polskiej inteligencji, nauczycieli, lekarzy, ziemian, urzędników państwowych, leśników, policjantów, a także rodzin polskich wojskowych. Świadek relacjonował dalej: „Zimą na przełomie 1939 i 1940, w czasie jednego z zebrań, doszło do głosowania nad losem osadników polskich zamieszkujących pobliskie kolonie — Obroczówka, Kalinka, Korczunek i Kazimierzów (Chomy). Polaków tych, jako wrogów Ukrainy, proponowano wypędzić […] Podczas głosowania, na pytanie, "czy wyhnaty Mazuriw?" (pl. "Czy wypędzić kolonistów zwanych Mazurami?"), wypełniona sala huczała gromkim krzykiem "wyhnaty! wyhnaty!" wznosząc coraz wyżej zaciśnięte pięści”. Rosjanie mieli jednak inne plany i „po kilku tygodniach NKWD rozpoczęło aresztowania Ukraińców aktywnych w czasie zebrania”.
W latach 1940‐1941 wielu Polaków stało się ofiarami czterech wielkich fal deportacji „na Syberię”. W relacjach często pojawia się informacja, iż „przychodzili nocą, bez uprzedzenia i zabierali całe rodziny, od niemowląt po staruszków”. „Gdy wyszliśmy na podwórze matce pozwolili zajrzeć do skrzyni — była niestety pusta, bo nasi sąsiedzi zdążyli ją już opróżnić. Praktycznie nie zabraliśmy niczego, bo nie pozwolili nam poruszać się po domu […] Były wtedy duże zaspy i silny mróz”. Świadek opisywał jedną z nich — być może 10.02.1940, gdy m.in. wywieziono kolonistów, bądź drugą, z 04.1940, gdy wywieziono polską inteligencję: „Ksiądz Szczepankiewicz został powiadomiony przez parafian o wywózce w chwili, gdy pierwsze sanie z bojcami NKWD jechały po kolonistów. Kiedy wywożono Polaków, ksiądz ustawił w oknie plebanii obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, a sam błogosławił wywożonych na Syberię. Modlił się o ich szybki powrót. Później często odprawiał nabożeństwa w intencji zesłańców, wcześniej dyskretnie zawiadamiając wiernych. A gdy zesłańcy prosili w listach o pomoc żywnościową, ksiądz mobilizował wiernych do wysyłania paczek. Osobiście przygotowywał lekarstwa i zioła dla chorych na zesłaniu. Wywieziono kolonistów a majątek zrabowali Ukraińcy”.
Rozpoczęła się inwigilacja księży i zakonników. Na duchowieństwo nałożono wysokie podatki. Mimo to dalej pełnił posługę, uzupełnianą o rady medyczne — studiował bowiem wcześniej medycynę. „Za pierwszej okupacji sowieckiej zabroniono mu tych praktyk, ponieważ stanowił zbyt silną konkurencję dla przysłanego z głębi Rosji wracza, [i.e. lekarza], który wszystkie choroby leczył adikałonem [(ros. одеколон), i.e. wodą kolońską]”.
Po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, i rozpoczęciu okupacji niemieckiej, udzielał pomocy medycznej już bardziej otwarcie. „Mieszkańcy Ihrowicy i okolicznych wsi chętnie prosili go o pomoc, której nikomu nie odmawiał. Za leczenie nie żądał zapłaty, jednak rodziny chorych odwdzięczały się księdzu żywnością, o którą w czasie wojny było trudno. Za tę żywność ks. Stanisław zdobywał lekarstwa dla chorych. Jednocześnie wspomagał głodującą w Lwowie i Tarnopolu polską inteligencję”.
Ihrowica znalazła się wówczas w niem. Kreishauptmannschaft Tarnopol (pl. powiat Tarnopol) w niem. Distrikt Galizien (pl. dystrykt Galicja), części okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. Świadkowie wspominali, że „Ukraińcy nie mogli doczekać się przybycia Niemców. Po ustąpieniu Sowietów po Ihrowicy grupami paradowała młodzież ukraińska uzbrojona w broń krótką i automatyczną. Wymachiwali pistoletami celując w domy Polaków”. Inni wspominali, że „manifestowali powstanie wolnej Ukrainy oraz głosili antypolskie i antyżydowskie hasła”. Nadzieje na „wolną Ukrainę” Niemcy szybko Ukraińcom wyperswadowali, ale wykorzystali ich ujawnione resentymenty antypolskie i antyżydowskie.
Być może właśnie dlatego władzę administracyjną m.in. w Ihrowicy Niemcy oparli „na aktywistach ukraińskich”. Zorganizowali „we wsi policję ukraińską. Posterunek umieszczono w pałacu na folwarku. Do policji wstąpiły przeważnie miejscowe męty, ludzie bez zasad moralnych, skłonni do pijatyk i awantur. Jako uzbrojeni funkcjonariusze stale szukali okazji do zaczepki i zemsty na Polakach za domniemane krzywdy doznane ponoć w przeszłości”.
Ale w pierwszych latach okupacji niemieckiej głównym zadaniem owej niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), w niektórych regionach działającej jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma — powstałej e.g. z przekształcenia powstałych na początku okupacji niemieckiej bojówek „Siczy Ukraińskiej” — stała się eksterminacja Żydów. Żydów z Ihrowic prawd. zagnano do getta Tarnopolu. W 06.1941 przebywało ich tam ok. 18,600. Część prawd. uciekła z Rosjanami. Już 05.09.1941 Niemcy zarządzili utworzenie getta. Otoczono je wysokim płotem i drutem kolczastym. Dwie bramy obsadzone zostały przez Niemców i kolaborujących z nimi Ukraińców z niem. Ukrainische Hilfspolizei. Od strony getta bramy chronili sami Żydzi z niem. Jüdischer Ordnungsdienst (pl. Żydowska Służba Porządkowa). Do 06.1943 Niemcy, z udziałem i wsparciem niem. Ukrainische Hilfspolizei, dokonali — w ramach niemieckiego, ludobójczego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), który od 1942 w GG realizowany był pod nazwą niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt) — eksterminacji Żydów z Tarnopola oraz okolicznych miejscowości, dowiezionych do getta głównie w 07‐08.1942. Ok. 10,000 zamordowano w samym getcie, na cmentarzu w Tarnopolu i w okolicznych lasach — w szczególności w lasach k. wsi Petryków i Janówka, na południowy zachód od miasta. Ok. 6,000 wysłano do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec. Ok. 1,000 przetransportowano do kilku obozów niewolniczej pracy przymusowej — e.g. na plantacje mniszka kok‐sagizu, rośliny z Azji Środkowej, uprawianej dla kauczuku zawartego w soku mlecznym jej korzeni, który niemiecka firma Continental AG produkowała na rzecz niemieckiej machiny wojennej. Kilkuset Żydów zginęło w getcie z głodu i chorób. 23.06.1943 Niemcy z Tarnopola mogli dumnie raportować, iż miasto jest niem. „Judenrein” (pl. „wolne od Żydów”).
Udzielanie pomocy było w praktyce niemożliwe. Za wszelką pomoc groziła śmierć — od 25.10.1941 obowiązywał bowiem dekret niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) GG, Hansa Franka, zgodnie z którym „Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”, oraz „Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany. W lżejszych wypadkach można orzec ciężkie więzienie lub więzienie”. Mimo to pomocy Żydom, na miarę możliwości, udzielano, a żydowskie źródła podają, że „kilkoro Polaków z Tarnopola aktywnie wspomagało Żydów”.
I właśnie wówczas, w 02.1943 — jeszcze przed ostateczną eksterminacją Żydów w Tarnopolu — Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, główny komendant ludobójczej, ukraińskiej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Schutzmannschaft) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał na Wołyniu, wchodzącym wówczas w skład innej okupacyjnej jednostki niem. Reichskommissariat Ukraine (pl. Komisariat Rzeszy Ukraina), rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.
Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.
Zaraz potem, w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei i Schuma, o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.
Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.
Choć rozkaz Szuchewycza i apel UPA formalnie nie były skierowane do oddziałów niem. Ukrainische Hilfspolizei w niem. Distrikt Galizien — tam bowiem w 1943 ludobójcza OUN nie powołała zbrojnego ramienia pod nazwą UPA, ale formowała oddziały zbrojne pod eufemistyczną nazwą, dla „zmylenia” Niemców, ukr. Українська Народна Самооборона (pl. Ukraińska Narodowa Samoobrona), i.e. UNS — ale de facto również i tam ludobójcy ukraińscy, „bezrobotni” po zakończeniu niem. «Aktion Reinhardt», dezerterowali i wstępowali do UNS. Dowódcą UNS był wówczas niejaki Aleksander Łucki ps. „Andrijenko”, a jego z kolei rozkazy w okolicy Tarnopola realizował Emilian (Omelian) Polowy ps. „Ostap”. Obaj ci degeneraci przeszli podobną drogę, co wspomniany ludobójca, Roman Szuchewycz — od niem. Sondergruppe Nachtigall, przez niem. Schutzmannschaftsbataillon 201, gdzie doświadczenia nabywali przy eksterminacji Żydów, do UNS.
W Tarnopolu ludobójstwo Żydów trwało do 06.1943 i wówczas UNS skierował swoją uwagę na Polaków. UNS nie miała zresztą wtedy nic innego do roboty, bowiem — jak potwierdza to nawet ukraińska Wikipedia — „podczas ostatnich miesięcy 1943 oddziały UNS nie prowadziły operacji zbrojnych w związku z wprowadzeniem 02.10.1943 przez Niemców w Galicji systemu [odpowiedzialności zbiorowej] egzekucji 10 zakładników za zabójstwa każdego żołnierza niemieckiego lub przedstawiciela władz”. Polacy nie uczestniczyli w tej okupacyjnej władzy.
W okolicy Ihrowic i Tarnopola uchodźcy z Wołynia pojawili się już wcześniej, przynosząc ze sobą wiadomości o ukraińskim barbarzyństwie, potęgując obawy miejscowych Polaków. Ale właśnie w 10.1943 zagrożenie zaczęło się materializować i miały miejsce pierwsze ataki na Polaków. M.in. 02.11.1943 Ukraińcy zamordowali ks. Karola Procyka w Baworowie, na południe od Tarnopola. Te wydarzenia sprawiły, że Polacy w Ihrowicy — w wiosce, w której ok. 01.03.1943, mieszkało już tylko 2,138 osób — zaczęli organizować samoobronę, opartą o lokalne struktury konspiracyjnej Armii Krajowej AK (część Polskiego Państwa Podziemnego).
Zaczęli nabywać broń — głównie od Węgrów, którzy wycofywali się z frontu walk rosyjsko–niemieckich. „Członkowie AK namówili ks. Szczepankiewicza do przeniesienia sygnaturki z kościoła na plebanię. Uznano, że donośny dźwięk dzwonu będzie dobrym sygnałem alarmowym dla całej wsi”.
Ludobójcy ukraińcy również zmieniali formy działania. Gdy na przełomie 1943/1944 stało się jasne, że Niemcy wojnę na wschodzie przegrywają — 24.12.1943 rozpoczęła się wielka ofensywa rosyjska zwana operacją dnieprowsko–karpacką, która w 04.1944 miała dotrzeć do linii oddalonej o ok. 80 km na wschód od Lwowa — OUN/UPA podjęło decyzję o rozszerzeniu ludobójstwa «Genocidium Atrox» na niem. Distrikt Galizien. M.in. przekształcono UNS w grupę operacyjną OUN/UPA „UPA‐Zachód”, pod dowództwem Wasyla Sydora, ps. „Szełest”, o podobnej ścieżce kariery co wspomniani wyżej przywódcy UNS, który rozkazał „nieustannie uderzać w Polaków aż do wyniszczenia ich do ostatniego z tych ziem”. W okolicy Tarnopola rozkaz realizować miał okręg wojskowy OUN/UPA WO‐3 „Łysonia”, pod dowództwem wspomnianego degenarata Emiliana Polowego. Powstawały też, głównie w ośrodkach wiejskich, inne ugrupowania, kontrolowane przez ludobójczą OUN/UPA, funkcjonujące m.in. pod eufemistyczną nazwą ukr. Самооборонні кущові відділи (pl. Jednostka samoobrony), i.e. SKW.
W nocy 22‐23.02.1944 — tuż przed Wielkim Postem, który tego roku w kościele rzymskokatolickim rozpoczynał się właśnie 23.02.1944 — ludobójcza OUN/UPA uderzyła na wieś Berezowica Mała, ok. 7 km na północ od Ihrowicy. W bestialski sposób zamordowano ponad 130 Polaków. Część z tych, którzy uszli z życiem, schroniła się w Ihrowicy. A w samej Ihrowicy w 02.1944 zamordowano ok. 3 Polaków. Wówczas, jak wspominano, „narastającemu zagrożeniu Polaków ze strony Ukraińców wiosną 1944 r.
[w Ihrowicy] miały przeciwdziałać wspólne rekolekcje wielkopostne. Poprowadzili je w cerkwi trzej misjonarze grekokatoliccy. Ks. Szczepankiewicz wielokrotnie zachęcał Polaków do uczestnictwa w rekolekcjach i wieńczącej je uroczystości. Polacy dość licznie wzięli udział w procesji, która poprzedzała uroczystości zakończenia rekolekcji […] W procesji grekokatolicy wspólnie z łacinnikami nieśli na ramionach masywny, dębowy krzyż. Było dosyć ciepło, wiał lekki, południowy wiatr. Procesja zdążała ku najwyższej w okolicy górze zwanej Dyblanką, by tam na pamiątkę kończących się rekolekcji ustawić przyniesiony symbol wiary. Na szczycie wzgórza rozpoczęła się ceremonia poświęcenia miejsca, na którym miał stanąć krzyż. Ku zaskoczeniu Polaków uroczystość religijna zamieniła się w mityng polityczny przepełniony wrogością wobec wszystkiego, co nie ukraińskie. Szokująco brzmiały słowa padające z ust osób duchownych zachęcające do likwidacji innych narodowości mieszkających na tej ziemi. Jeden z kaznodziejów posłużył się słowami przypowieści o kąkolu, który należy wyplenić z "naszej ukraińskiej pszenicy"”. Nie dziwi więc, że „jedynym — jak się wydawało — ratunkiem dla Polaków były odgłosy zbliżającego się od wschodu frontu. Mimo tragicznych doświadczeń gorąco modliliśmy się o jak najszybsze przybycie Armii Czerwonej”.
Rosyjskie wojska frontowe do Ihrowicy wkroczyły na przełomie 03‐04.1944, w trakcie trzytygodniowego oblężenia niem. Festung Tarnopol (pl. twierdza Tarnopol), w którą Niemcy zamienili miasto Tarnopol. Tarnopol padł 15.04.1944. Rozpoczęła się okupacja rosyjska.
Jeszcze w 04.1944 Rosjanie rozpoczęli pobór do wojska. Polacy zaciągani byli do walczącej u boku okupanta rosyjskiego tzw. 1. Armii Polskiej, pod dowództwem Zygmunta Berlinga, wcześniej, bo 26.07.1943, skazanego zaocznie przez odnośne władze Polski na karę śmierci za dezercję. Ok. 170‐180 młodych Polaków z Ihrowicy to uczyniło, co sprawiło, że de facto Armia Krajowa AK zaprzestała w okolicy działalności, a w Ihrowicy pozostały głównie kobiety, dzieci i starcy. Jakaś część Ukraińców, również powoływanych do armii rosyjskiej, zaczęła się wszelako ukrywać. Gdy 13.07.1944 rozpoczęła się kolejna ofensywa rosyjska, operacja lwowsko–sandomierska, i rosyjskie wojska frontowe opuściły okolice Tarnopola, ukrywający się Ukraińcy zaczęli wstępować do OUN/UPA. Zaraz potem do ludobójczej OUN/UPA zaczęli wstępować ukraińscy żołdacy niem. 14. Waffen–Grenadier–Division der SS /ukrainische Nr. 1/ (pl. 14. Dywizja Grenadierów Waffen SS /1. ukraińska/), zwanej potocznie SS‐Galizien, frontowej jednostki ludobójczego niem. Die Schutzstaffel der NSDAP (pl. Oddział ochronny NSDAP), i.e. «SS», paramilitarnej formacji podległej rządzącej w Niemczech Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników NSDAP, którzy zdołali uniknąć rosyjskiej niewoli po klęsce w bitwie pod Brodami.
Gdy rosyjski okupant zaczął aktywnie zwalczać OUN/UPA, dowódca „UPA‐Zachód”, ludobójca Wasyl Sydor, nakazał 01.09.1944 wstrzymanie akcji przeciw polskiej ludności cywilnej, ale rozkazem nie objął „polskiego elementu współpracującego z NKWD i organami moskiewskiego imperializmu”. Nadal OUN/UPA miało atakować „polską milicję liczącą 20 osób w jakiejś miejscowości. Jedną trzecią lub połowę z nich należy zniszczyć, resztę rozbroić i ostrzec, że jeśli nie przestaną współpracować przeciwko nam z bolszewikami, następnym razem również zostaną zniszczeni”.
Wstrzymanie było krótkotrwałe. Już na przełomie 1944/1945 ludobójcy ukraińscy z OUN/UPA — dowódcą okręgu WO‐3 „Łysonia”, w miejsce rannego Emiliana Polowego, był już wówczas inny ludobójca, Wołodymyr Jakubowski ps. „Bondarenko” — ponowili mordy polskiej ludności cywilnej. I właśnie wówczas przyszła kolej na Ihrowicę.
Według źródeł mordów dokonała sotnia OUN/UPA z kurenia „Burłaki”, dowodzona przez niejakiego Iwana Szemczyszyna ps. „Czornyj” — a jakże, byłego członka Germ.
Sondergruppe Nachtigall — wspomagana przez miejscowy oddział SKW.
Był ostrzegany o grożącym niebezpieczeństwie. Miał odpowiadać: „Tego, co się stało w Berezowicy Małej, ja się nie spodziewam od naszych ihrowickich Ukraińców. Zresztą ja i tak zostanę ze swoimi parafianami”. I, gdy proszono go radę, „uspokajał ludzi twierdząc, że utrzymuje kontakt z księdzem greckokatolickim Piotrem Hałasiem, który zapewniał, że w Ihrowicy nic złego wydarzyć się nie może”.
Ludobójcy ukraińscy zaatakowali, jak miało to miejsce w wielu innych przypadkach, tuż przed świętami, w rzymskokatolicką Wigilię 1944, gdy Polacy świętowali narodziny Chrystusa. Kronikarz wydarzeń pisał:
„Po pierwszych seriach karabinowych rozdzwoniła się sygnaturka na plebanii”.
„Do ostatniej minuty życia ksiądz zawiadamiał i ostrzegał swoich parafian o napadzie dzwoniąc sygnaturką”. „Donośny dźwięk sygnaturki z plebanii uratował życie wielu Ihrowiczanom. Ci, którzy natychmiast rzucili się od stołów wigilijnych do ucieczki — w większości przeżyli.
Jednak księdzu i jego rodzinie nie mógł już nikt pomóc. Ukraińcy przystąpili do rozbijania drzwi wejściowych i okien. Zdobywanie zabezpieczonej w masywne drzwi i okiennice plebanii trwało ok. 15 minut.
Po wyrąbaniu drzwi ks. Stanisław Szczepankiewicz, jego matka Anna, siostra Maria i brat Bronisław zostali bestialsko zamordowani siekierami”.
Inne źródło podaje, że „upowcy wyrwali mu serce z piersi żywcem i zanieśli sotnikowi, którym był Wołodymyr Jakubowśkyj "Bondarenko", gdyż zażyczył on sobie serca kapłana”.
Oprawcy zamordowali ok. 79‐92 Polaków. Jak podają źródła „mordu dokonali za pomocą siekier, noży, bagnetów i różnych innych narzędzi; znaczna część ciał spaliła się razem z zabudowaniami, stąd liczba ofiar jest niepełna”. „Małżeństwo lat 60 i 62 powiesili na kolczastym drucie; 17‐letniemu Kazimierzowi Litwinowi piłą stolarską odcięli głowę i przynieśli sotnikowi”.
12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. 10.12.2017, w imieniu „Rady Koordynacyjnej ds. Upamiętnienia Odznaczonych Rycerzy OUN i UPA”, ludobójca Wasyl Sydor odznaczony został pośmiertnie we Lwowie Srebrnym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA I klasy (nr 009). Znacznie wcześniej, bo już 14.01.1945, jeszcze w czasie trwania II wojny światowej, Emilian Polowy miał otrzymać Brązowy Krzyż Zasługi Wojskowej UPA. W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki — m.in. taki pomnik ma ludobójca Wołodymyr Jakubowski — i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły i ulice ich imieniem.
łac. „O Tempora! O mores!”
przyczyna śmierci
zbiorowy mord
sprawstwo
Ukraińcy
miejsca i wydarzenia
«Genocidium Atrox»Kliknij by przejść do opisu, Ribbentrop‐MołotowKliknij by przejść do opisu, Encykliki Piusa XIKliknij by przejść do opisu
data i miejsce
urodzenia
10.02.1906

Radziechówdziś: grom. Radziechów miasto, rej. Szeptycki, obw. Lwów, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
alt. daty i miejsca
urodzenia
1904
prezbiterat (święcenia)
ordynacja
26.06.1932

Lwówdziś: grom. Lwów miasto, rej. Lwów, obw. Lwów, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
archikatedra RK pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Pannywięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2015.05.09]
szczegóły posługi
01.1934 – 1944
kuratus/rektor/ekspozyt — Ihrowicadziś: grom. Biała, rej. Tarnopol, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31] ⋄ kościół RK pw. Matki Bożej z Góry Karmel ⋄ Płotyczdziś: grom. Biała, rej. Tarnopol, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.11.20], parafia RK pw. św. Erazma Biskupa i Męczennika ⋄ dekanat RK Tarnopoldziś: grom. Tarnopol miasto, rej. Tarnopol, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19] — początkowo administrator
do ok. 1935
student — Lwówdziś: grom. Lwów miasto, rej. Lwów, obw. Lwów, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31] ⋄ Wydział Teologiczny, Uniwersytet im. Jana Kazimierza [i.e. Uniwersytet im. Jana Kazimierza w podziemiu (1941‐1944) / Uniwersytet im. Iwana Franki (1940‐1941) / Uniwersytet im. Jana Kazimierza (1919‐1939) / Uniwersytet Franciszkański (1817‐1918)] — podyplomowe studia specjalistyczne, uwieńczone tytułem Magistra Świętej Teologii; także: uczestnik, jako wolny słuchacz,wykładów z medycyny
1932 – 1934
prefekt — Zborówdziś: grom. Zborów miasto, rej. Tarnopol, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19] ⋄ parafia RK pw. św. Jana Chrzciciela ⋄ dekanat RK Złoczówdziś: grom. Złoczów miasto, rej. Złoczów, obw. Lwów, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]
ok. 1927 – 1932
student — Lwówdziś: grom. Lwów miasto, rej. Lwów, obw. Lwów, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31] ⋄ filozofia i teologia, Metropolitalne Seminarium Duchowne
do ok. 1927
uczeń — Radziechówdziś: grom. Radziechów miasto, rej. Szeptycki, obw. Lwów, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31] ⋄ Gimnazjum Koedukacyjne im. Marszałka Badeniego Towarzystwa Gimnazjum — prawd.
miejsca i wydarzenia
opisy
«Genocidium Atrox»: W latach 1939‐1947, szczególnie w latach 1943‐1944, niezależne jednostki ukraińskie, głównie przynależące do ludobójczych organizacji OUN (ramię polityczne) i UPA (ramię zbrojne), wspomagane przez ludność ukraińską, wymordowały — zazwyczaj w niezwykle brutalny sposób — na terenach Wołynia oraz sąsiadujących regionów Rzeczypospolitej, od 130,000 do 180,000 Polaków, ludności cywilnej, kobiet, dzieci, starszych, młodszych, mężczyzn. Konflikt polsko‐ukraiński, który otwarcie objawił się podczas i po zakończeniu I wojny światowej (w szczególności skutkując wojną polsko‐ukraińską lat 1918‐1919), który przetrwał, a nawet wzmocnił się podczas czasów II Rzeczpospolity, gdy zachodnia część Ukrainy wchodziła w skład państwa polskiego, wybuchł ponownie z momentem wybuchu II wojny światowej w 09.1939. Za czasów rosyjskiej okupacji 1939‐1941, gdy setki tysięcy Polaków zostało deportowanych w głąb Rosji, gdy dziesiątki tysięcy zostało zamordowanych (m.in. podczas tzw. zbrodni katyńskiej), miał jeszcze ograniczony zasięg, tym bardziej, że Ukraińcy, w szczególności nacjonaliści ukraińscy, również stali się obiektem prześladowań rosyjskich. Dopiero wybuch wojny niemiecko‐rosyjskiej 22.06.1941 i początek niemieckiej okupacji doprowadził do niezwykle krwawego konfliktu. Ukraińcy początkowo otwarcie wspierali Niemców (zakładając policję ukraińską,współuczestnicząc w zagładzie Żydów, wstępując do jednostek wojskowych walczących u boku Niemców). Później, wobec ambiwalentnej postawy Niemców, zaczęli się uniezależniać. I w 1943 jedna z jednostek ukraińskiej organizacji nacjonalistycznej OUN/UPA na Wołyniu doprowadziła do ludobójstwa miejscowej ludności polskiej. W ciągu paru tygodni zamordowano, przy biernej postawie Niemców, ponad 40 tys. Polaków. Strategię wołyńskiego OUN/UPA zaakceptowała i przyjęła cała organizacja i podobne akty ludobójstwa przeniosły się na tereny Małopolski Wschodniej, gdzie zamordowano ponad 20 tys. Polaków, napotykając jednakże na zbrojny opór ludności polskiej. Dalej na zachód, na terenie Chełmszczyzny, Rzeszowszczyzny, etc. ludobójstwo przekształciło się otwarty wręcz konflikt. Generalnie ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów, współpracujących z niemieckimi siłami okupacyjnymi, na bezbronnych Polakach miało miejsce na całym terenie obecności ukraińskiej, zniszczono setki wiosek, mordując w wyrafinowany sposób wszystkich ich mieszkańców. W czasie tego holokaustu — znanego jako «Genocidium Atrox» (pl. „straszne ludobójstwo”) — zginęło ponad 200 kapłanów i sióstr zakonnych. Charakter i cel ludobójstwa może najlepiej oddaje pieśń śpiewana przez morderców: „Polaków wyrżniemy, Żydów wytniemy, wielką Ukrainę zdobyć musimy” (ukr. „Поляків виріжем, Євреїв видусим, велику Україну здобути мусим”). Ludobójstwo i konflikt, które doprowadziły do całkowitej eliminacji polskiej społeczności i polskiej kultury z Ukrainy, zakończyły się przymusowymi deportacji lat 1944‐1945 Polaków z terenów Ukrainy oraz części Ukraińców na Ukrainę, oraz „Akcją Wisła”, w trakcie której komunazistowskie siły kontrolowanych przez Rosjan polskich jednostek wysiedliły Ukraińców z terenów południowo‐wschodnich na zachód polskiej republiki prl. (więcej na: www.swzygmunt.knc.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2021.06.20])
Ribbentrop‐Mołotow: Ludobójczy rosyjsko‐niemiecki pakt przyjaźni między przywódcą rosyjskim Józefem Stalinem i niemieckim Adolfem Hitlerem, podpisany 23.08.1939 w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych Rosji — Wiaczesława Mołotowa — i Niemiec — Joachima von Ribbentropa — który sankcjonował i był bezpośrednią przyczyną niemieckiego i rosyjskiego najazdu na Polskę i rozpoczęcia II wojny światowej w 09.1939. W sensie politycznym pakt był próbą przywrócenia status quo ante sprzed 1914, z jednym wyjątkiem, a mianowicie „handlową” wymianą tzw. „Królestwa Polskiego”, wchodzącego w 1914 w skład Imperium Rosyjskiego, na Galicję Wschodnią (dzisiejszą zachodnią Ukrainę), w 1914 należącą do Imperium Austro‐Węgierskiego. Galicję, ze Lwowem, mieli przejąć Rosjanie, „Królestwo Polskie” — pod nazwą Generalnego Gubernatorstwa — Niemcy. Wybuchła w rezultacie „wojna była jedną z największych w historii klęsk i dramatów ludzkości, bo dwie ateistyczne i antychrześcijańskie ideologie: narodowego i międzynarodowego socjalizmu, odrzuciły Boga i Jego piąte przykazanie Dekalogu: Nie zabijaj!” (abp Stanisław Gądecki, 01.09.2019). Ustalenia paktu — wsparte zdradą formalnych sojuszników Polski, Francji i Niemiec, które 12.09.1939 na wspólnej konferencji w Abbeville, zdecydowały o nieudzielaniu pomocy zaatakowanej Polsce i niepodejmowaniu działań zbrojnych wobec Niemiec (co było złamaniem zobowiązań traktatowych z Polską) — zostały sprecyzowane 28.09.1939 w traktacie „o granicach i przyjaźni Niemcy‐Rosja”, podpisanym przez tych samych zbrodniarzy. Jednym z jego ustaleń było podzielenie się strefami wpływów w środkowej i wschodniej Europie oraz IV rozbiór Polski. W jednym z tajnych aneksów zapisano: „Obie strony nie będą tolerować na swych terytoriach jakiejkolwiek polskiej propagandy, która dotyczy terytoriów drugiej strony. Będą one tłumić na swych terytoriach wszelkie zaczątki takiej propagandy i informować się wzajemnie w odniesieniu do odpowiednich środków w tym celu”. Skutkiem porozumień była seria spotkań między ludobójczymi organizacjami — niemieckim Gestapo i rosyjskim NKWD, na których dyskutowano koordynację wysiłków w celu eksterminacji polskiej inteligencji i warstw przywódczych (w Niemczech zwane «Intelligenzaktion», w Rosji przyjęła formę zbrodni katyńskiej). Skutkiem porozumień była śmierć setek tysięcy polskiej inteligencji, w tym tysięcy przedstawianych kapłanów, i dziesiątków milionów zwykłych ludzi. Skutki tej rosyjsko‐niemieckiej umowy trwały do 1989, a i dziś są odczuwalne. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2015.09.30])
Encykliki Piusa XI: Wobec powstania w Europie dwóch systemów totalitarnych, które zdawały się ze sobą konkurować, acz więcej było między nimi podobieństw niż sprzeczności, papież Pius XI wydał w 03.1937 (w ciągu 5 dni) dwie encykliki. W wydanej 14.03.1938 „Mit brennender Sorge” (pl. „Z palącą troską”) potępił narodowy socjalizm panujący w Niemczech. Pisał: „Kto idąc za wierzeniami starogermańsko — przedchrześcijańskimi, na miejsce Boga osobowego stawia różne nieosobowe fatum, ten przeczy mądrości Bożej i Opatrzności […], kto wynosi ponad skalę wartości ziemskie: rasę albo naród, albo państwo, albo ustrój państwa, przedstawicieli władzy państwowej albo inne podstawowe wartości ludzkiej społeczności, […] i czyni z nich najwyższą normę wszelkich wartości, także religijnych, i oddaje się im bałwochwalczo, ten […] daleki jest od prawdziwej wiary w Boga i od światopoglądu odpowiadającego takiej wierze”. 19.03.1937 wydał „Divini Redemptoris” (pl. „Boski Odkupiciel”), w której poddał krytyce komunizm rosyjski, materializm dialektyczny i teorię walki klas. Pisał: „Komunizm pozbawia człowieka wolności, a więc duchowej podstawy wszelkich norm życiowych. Odbiera osobie ludzkiej całą jej godność i wszelkie moralne oparcie, z którego pomocą mogłaby się przeciwstawić naporowi ślepych namiętności […] To nowa ewangelia, którą bolszewicki i bezbożny komunizm głosi jako orędzie zbawienia i odkupienia ludzkości”… Pius XI domagał się poddania stanowionego prawa ludzkiego naturalnemu prawu Bożemu, zalecał wcielanie w życie ideału państwa i społeczeństwa chrześcijańskiego, i wzywał katolików do oporu. Dwa lata później narodowo socjalistyczne Niemcy i komunistyczna Rosja porozumiały się i wywołały II wojnę światową. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28], pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28])
źródła
osobowe:
www.irekw.internetdsl.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.06], nawolyniu.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.06], www.cracovia-leopolis.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2017.03.11], pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.06]
bibliograficzne:
„Lista strat wśród duchowieństwa metropolii lwowskiej obrządku łacińskiego w latach 1939‐1945”, red. Józef Krętosz, Maria Pawłowiczowa, Opole, 2005
„Słownik biograficzny duchowieństwa metropolii lwowskiej obrządku łacińskiego ofiar II wojny światowej 1939‐1945”, Maria Pawłowiczowa (red.), ks. Józef Krętosz (red.), Wydawnictwo Świętego Krzyża, Opole, 2007
„Schematismus Universi Saecularis et Regularis Cleri Archi Diaeceseos Metropol. Leopol. Rit. Lat.”, Kuria Metropolitalna Lwowska, od 1860 do 1938
„Misterium iniquitatis. Osoby duchowne i zakonne obrządku łacińskiego zamordowane przez ukraińskich nacjonalistów w latach 1939‐1945”, ks. Józef Marecki, Instytut Pamięci Narodowej, Kraków 2020
„Encyklopedia obozów i gett, 1933‐1945Kliknij by wyświetlić stronę źródłową”, Muzeum Pamięci Holokaustu w Stanach Zjednoczonych, red. Martin Dean, tom II: „Getta w okupowanej przez Niemców wschodniej Europie”, część A
„Genocidium Atrox”, GTKRK, https://www.swzygmunt.knc.pl/GENOCIDEs/15 GENOCIDUM ATROX/vPOLISH/MAINs/GENATROXsearch01.htm
pierwotnych (oryginalnych) zdjęć:
www.cracovia-leopolis.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2017.03.11], ioh.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2017.03.11], www.cracovia-leopolis.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2017.03.11], www.stowarzyszenieuozun.wroclaw.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.12.04], www.stowarzyszenieuozun.wroclaw.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.12.04], ioh.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2017.03.11], wegliniec.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.10.31]
Jeśli na Pana/Pani urządzeniu działa klient programu pocztowego — taki jak Mozilla Thunderbird, Windows Mail czy Microsoft Outlook, opisanych m.in. w WikipediiPatrz:
pl.wikipedia.org — proszę spróbować wybierając link poniżej:
LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORAKliknij i spróbuj wywołać własnego klienta poczty E–majlowej
Jeśli natomiast Pan/Pani nie posiada takowego klienta na swoim urządzeniu lub powyższy link nie jest aktywny proszę wysłać Emajl do Kustosza/Administratora za pomocą używanego przez Pana/Panią konta — w stosowanym programie do wysyłania korespondencji — na poniższy adres:

jako temat podając:
MARTYROLOGIUM: SZCZEPANKIEWICZ Stanisław
Powrót do przeglądania życiorysu:
Kliknij by powrócić do życiorysu