W czasie I wojny światowej żołnierz Armii Monarchii Austro–Węgierskiej. Służył prawd w niem. Infanterieregiment Freiherr von Georgi Nr. 15 (pl. 15. Galicyjski Pułk Piechoty Hrabiego von Georgi), w 1914 wchodzącego w skład 22. Brygady Piechoty w Lwowie. W Pułku ok. 62% stanowili Ukraińcy, 29% Polacy. W przeddzień wojny większość Pułku wraz z komendą stacjonowała w Tarnopolu, a jeden z jego batalionów we Lwowie. W ramach służby w 1914‐1916 przebywał w Berettyóújfalu na Węgrzech — prawd. po Austro–Węgierskich klęskach w Galicji w walkach z Rosjanami; następnie w 1916‐1917 w Preszowie na Słowacji — prawd. jako żołnierz formacji tyłowych; w Szumperku w Czechach, gdzie odbył kurs podoficerski; w 1917 przy budowie dróg na terenie byłej rosyjskiej ros. Радомская губерния (pl. Gubernia radomska) tzw. ros. Царство Польское (pl. Królestwo Polskie), zdobytej przez Cesarstwo Niemieckie i Monarchię Austriacką po rosyjskiej klęsce w bitwie pod Gorlicami w 05.1915, znajdującej się wówczas na obszarze Austro–Węgierskiego okupacyjnego niem. Militärgeneralgouvernement in Polen (pl. Generalne Gubernatorstwo Wojskowe w Polsce); w 1917‐1918 w cenzurze wojskowej w Cieszynie i Lublinie w tymże niem. Militärgeneralgouvernement in Polen; wreszcie pod koniec wojny, od 08.1918 do prawd. 11.1918, w szkole oficerskiej we Wiedniu.

Po upadku Monarchii Austro–Węgier, zakończeniu I wojny światowej i odrodzeniu w 11.1918 państwa polskiego zgłosił akces do Wojska Polskiego i przydzielony został jako attaché wojskowy do polskiego poselstwa w Wiedniu. Posługiwał tam do 10.04.1921, po czym 20.05.1921 został zdemobilizowany.

Od 1937 proboszcz parafii z siedzibą w Stojanowie, niewielkim miasteczku w pow. Radziechów, na samej północy polskiego woj. tarnopolskiego, przy linii kolejowej łączącej Lwów z wołyńskim Łuckiem. Stojanów od 1772 i pierwszego rozbioru Polski, był de facto miastem granicznym, położonym tuż przy granicy, po stronie Galicji: w czasie rozbiorów między niem. Königreich Galizien und Lodomerien (pl. Królestwo Galicji i Lodomerii), i.e. prowincji i kraju koronnego zaborczej Monarchii Austro–Węgierskiej, i początkowo okrojną Polską, a po trzecim rozbiorze Polski w 1795 ros. Волынская губерния (pl. gubernia wołyńska) zaborczego Imperium Rosyjskiego; a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 między woj. tarnopolskim a woj. wołyńskim. W 1939 mieszkało w nim ok. 3,400 osób, z czego rzymskokatoliccy Polacy stanowili ok. 33%, greckokatoliccy Ukraińcy, ok. 47%, a Żydzi ok. 18%.

Podczas niemieckiego i rosyjskiego najazdu na Rzeczpospolitą w 09.1939, ukraińscy nacjonaliści spod znaku ludobójczej organizacji ukraińskiej OUN w okolicy Stojanowa dokonywali napadów na polskich żołnierzy z rozbitych bądź wycofujących się na zachód, pod naporem nacierającej od 17.09.1939 armii rosyjskiej, oddziałów. Wyłapywanych mordowano — w okolicy Stojanowa dotyczyło to co najmniej 30 polskich żołnierzy. Ludobójcza umowa niemiecko–rosyjska z 23.08.1939, zwana paktem Ribbentrop–Mołotow, potwierdzona 28.09.1939 tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja”, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow, która stała się zaczynem II wojny światowej, miała w OUN jeszcze jednego sprzymierzeńca. Jak podaje biogram wikariusza jego parafii, ks. Franciszka Kutrowskiego, już po rozpoczęciu okupacji rosyjskiej parafia „organizowała pomoc dla ubogich, opiekowała się sierotami i samotnymi kobietami, [a] na plebanii ukrywano skazanych na śmierć i pomagano im w zorganizowaniu ucieczki”.

Musiał o tym widzieć — więcej: musiał to inicjować i aprobować. Było to odpowiedzią na aresztowania polskiej inteligencji, nauczycieli, lekarzy, ziemian, urzędników państwowych, leśników, policjantów, a także rodzin polskich wojskowych. W latach 1940‐1941 wielu innych Polaków stało się ofiarami czterech wielkich fal deportacji „na Syberię”. W relacjach często pojawia się informacja, iż „przychodzili nocą, bez uprzedzenia i zabierali całe rodziny, od niemowląt po staruszków”. „Gdy wyszliśmy na podwórze matce pozwolili zajrzeć do skrzyni — była niestety pusta, bo nasi sąsiedzi zdążyli ją już opróżnić. Praktycznie nie zabraliśmy niczego, bo nie pozwolili nam poruszać się po domu […] Były wtedy duże zaspy i silny mróz”. Ponadto 150,000‐200,000 mężczyzn wcielono do armii rosyjskiej, a ok. 100,000 zmuszono do pracy na rzecz przemysłu rosyjskiego, głównie w kopalniach Zagłębia Donieckiego, w zakładach przemysłu ciężkiego na Uralu i na Syberii. Następnie rozpoczęła się inwigilacja księży i zakonników. Na duchowieństwo nałożono wysokie podatki.

Jednocześnie OUN nie zaprzestała infiltracji regionu. W Stojanowie pojawił — konspiracyjnie — agent OUN, którego zadaniem był zorganizowanie sieci ukraińskich nacjonalistów na Wołyniu, a który poźniej stał się jednym z głównych organizatorów „łączności osobowej między jednostkami OUN”.

Po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, i rozpoczęciu okupacji niemieckiej, jego parafia znalazła się w niem. Kreishauptmannschaft Kamionka Strumiłowa (pl. powiat Kamionka Strumiłowa) w niem. Distrikt Galizien (pl. dystrykt Galicja), części okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. I znów Stojanów stał się miastem granicznym, tym razem między GG, a niem. Reichskommissariat Ukraine (pl. Komisariat Rzeszy Ukraina), innym okupacyjnym organizmem, obejmującym m.in. Wołyń.

Świadkowie wspominali, że „nową sytuacją najbardziej byli ucieszeni nacjonaliści ukraińscy. W pochodach i demonstracjach manifestowali powstanie wolnej Ukrainy oraz głosili antypolskie i antyżydowskie hasła”. Nadzieje na „wolną Ukrainę” Niemcy szybko Ukraińcom wyperswadowali, ale wykorzystali ich ujawnione resentymenty antypolskie i antyżydowskie. Lata 1941‐1943 znaczone były bowiem w szczególności eksterminacją Żydów i udziałem w niej kolaboracyjnych jednostek ukraińskich. Od 25.10.1941 obowiązywać zaczął dekret Hansa Franka, niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) GG, zgodnie z którym „Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”, oraz „Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany. W lżejszych wypadkach można orzec ciężkie więzienie lub więzienie”. Bezwzględne przestrzeganie zakazu egzekwowali członkowie kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), w niektórych regionach określanej też jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma. W Stojanowie oznaczało to de facto uwięzienie ok. 600 mieszkających tam Żydów.

A na przełomie 1941/1942 Niemcy rozpoczęli realizachę ludobójczego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), który w GG nosił kryptonim niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt).

Ośrodkiem koncentracji Żydów w okolicy jego parafii był oddalony o ok. 11 km na południe Radziechów. Tam, zaraz po rozpoczęciu okupacji niemieckiej, latem 1941, Niemcy powołali niem. Judenrat (pl. Rada Żydowska), mający reprezentować interesy ludności żydowskiej wobec władz okupacyjnych. niem. Judenrat podlegała nowa niem. Jüdischer Ordnungsdienst (pl. Żydowska Służba Porządkowa), odpowiedzialna za utrzymanie porządku wśród Żydów. Na początku 1942 powstało tam otwarte getto, do którego systematycznie dowożono Żydów z okolicznych miasteczek i wsi. Pierwsza niem. Aktion (pl. akcja) deportacyjna miała miejsce 15.09.1942, gdy ok. 1,400 Żydów — w tym Żydów ze Stojanowa — załadowano do pociągu i wywieziono do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec, gdzie wszystkich zamordowano. Druga miała miejsce 21.09.1942, gdy ok. 500 Żydów Niemcy i niem. Ukrainische Hilfspolizei zagnali pieszo do oddalonej o ok. 30 km Kamionki Strumiłowa — po drodze dołączając grupy Żydów z mijanych miejscowości — i tam wszystkich zamordowano w pobliskich lasach, gdzie czekały na nich piaszczyste doły śmierci. 07.10.1942 do VL Belzec wywieziono kolejną grupę ponad 1,000 Żydów. Pozostałych przy życiu zamknięto w getcie otoczonym płotem i zamordowano 15.03.1943.

I właśnie wówczas, w 02.1943, gdy mordy Żydów się kończyły, Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, komendant ukraińskiej, ludobójczej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Zespołu ochrony) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał na Wołyniu, i.e. w niem. Reichskommissariat Ukraine, rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.

Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.

Zaraz potem, w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło.

Taktykę ludobójczych Ukraińców uszczegółowiał rozkaz dowódcy UPA na Wołyniu — od 11.1943 dowódcy grupy operacyjnej „UPA‐Północ” — Dmytro Kłaczkiwskiego ps. „Kłym Sawur” z 06.1943, który przewidując klęskę Niemiec w wojnie z Rosją, wyjaśniał i rozkazywał: „Powinniśmy przeprowadzić wielką akcję likwidacji polskiego elementu. Przy odejściu wojsk niemieckich należy wykorzystać ten dogodny moment dla zlikwidowania całej ludności męskiej w wieku od 16 do 60 lat […] Tej walki nie możemy przegrać, i za każdą cenę trzeba osłabić polskie siły. Leśne wsie oraz wioski położone obok leśnych masywów powinny zniknąć z powierzchni ziemi”.

Kulminacyjnym dniem był 11.07.1943, „krwawa niedziela”, gdy ludobójcy ukraińscy zaatakowali 99 miejscowości, gdzie żyli Polacy. W całym 07.1943 zaatakowali ok. 520 wsi i osad. Wołyń spłynął polską krwią. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało przez Ukraińców zamordowanych — przy bierności Niemców — w niezwykle barbarzyński sposób. Setki wsi spłonęły.

Gdy na przełomie 1943/1944 stało się jasne, że Niemcy wojnę na wschodzie przegrywają — 24.12.1943 rozpoczęła się wielka ofensywa rosyjska zwana operacją dnieprowsko–karpacką, która w 04.1944 dotarła do linii oddalonej o ok. 80 km na wschód od Lwowa — OUN/UPA podjęło decyzję o rozszerzeniu ludobójstwa «Genocidium Atrox» na niem. Distrikt Galizien. Do tego czasu działały tam głównie — by „nie drażnić” Niemców — ugrupowania zbrojne OUN funkcjonujące pod eufemistyczną nazwą ukr. Українська Народна Самооборона (pl. Ukraińska Narodowa Samoobrona), i.e. UNS, wzmocnione zaprawionymi w ludobójstwie Żydów, „bezrobotnymi” dezerterami z niem. Ukrainische Hilfspolizei i Schuma. M.in. ludobójcy ukraińscy utworzyli grupę operacyjną OUN/UPA „UPA‐Zachód”, pod dowództwem Wasyla Sydora, ps. „Szełest”, który rozkazał „nieustannie uderzać w Polaków aż do wyniszczenia ich do ostatniego z tych ziem”. Za realizację «Genocidium Atrox» w okolicy Stojanowa odpowiedzialny był podległy „UPA‐Zachód” Okręg Wojskowy WO‐2 „Bug”, dowodzony przez Ostapa Łyndę, ps. „Jarema”, o od 06.1944 przez Wasyla Łewkowycza ps. „Woronyj”, który natychmiast po objęciu pozycji potwierdził rozkaz Sydora i nakazał: „likwidację silnych i aktywnych polskich skupisk”. Dwaj pierwsi degeneraci szczycili się podobną „ścieżką kariery”, jak ich główny komendant, wspomniany Roman Szuchewycz — przez ukraiński niem. Sondergruppe Nachtigall i niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 do UNS; ten ostatni, Łewkowicz, był „tylko” policjantem w Schuma w Dubnie na Wołyniu, która ponosi współodpowiedzialność za niem. «Endlösung der Judenfrage» tamże, a potem — po dezercji do ludobójczej OUN/UPA — uczestniczył w «Genocidium Atrox» na Wołyniu i mordowaniu Polaków.

17.04.1944, gdy operację dnieprowsko–karpacką Rosjanie wstrzymali na okres wiosennych roztopów, front walk ustalił się ok. 30 km na wschód od Stojanowa, w pobliżu Beresteczka. 13.07.1944 Rosjanie wznowili ofensywę, i rozpoczęli tak zwaną operację lwowsko–sandomierską. Stojanów znalazł się na osi natarcia w kierunku Sokala i dalej Rawy Ruskiej, na północ od Lwowa. Walki o przełamanie niemieckiej linii obronnej trwały kilka dni.

I właśnie wówczas, dosłownie prawd. w przeddzień wkroczenia Rosjan, został przez ludobójców z OUN/UPA porwany ze swojej plebanii.

W nocy 15‐16.07.1944 — w oczekiwaniu na przejście frontu — na plebanii gromadzili się Polacy, a także Ukraińcy. Mimo zagrożenia — także, a może przede wszystkim, w związku «Genocidium Atrox», wszak jego parafia znajdowała się tuż przy granicy z Wołyniem — nie chciał opuścić swoich wiernych i mawiał: „jestem proboszczem nawet dla tych najbiedniejszych, którzy wyjechać na zachód nie mogą”.

Różne relacje podkreślają inne szczegóły wydarzenia. I tak wikariusz, wspomniany ks. Franciszek Starzewicz, miał wspominać, że jego proboszcz „został wyprowadzony z budynku plebanii przez UPA, zarzucił na siebie futro [sic!; było lato!] i trzymał w ręku brewiarz”.

Przerażeni, chroniący się na plebanii, parafianie byli bezradni.

Jak relacjonował ks. Starzewicz jego zwłoki „odnaleziono 1,5 km od plebanii na polu między konopiami, twarzą zwróconą ku ziemi. Był obdarty z odzienia, a w ręku trzymał brewiarz, a w drugiej chusteczkę, którą ocierał śmiertelny pot po odzyskaniu przytomności.

Śmierć poniósł na skutek ugodzenia trzema kulami”.

Inne wspomnienie zawiera passus, iż „został zamordowany w strasznych mękach (wycięli mu ornat ze skóry na plecach)”.

Według tego ostatniego źródła wraz z nim ludobójcy zamordować mieli też jego siostrzenicę i matkę.

Według niektórych źródeł oprawcy OUN/UPA mieli być „przebrani za żołnierzy rosyjskich”.

16‐17.07.1944 do Stojanowa wkroczyli Rosjanie.

12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. W 12.2020 Rada Najwyższa Ukrainy w uchwale uznała ludobójcę Dymitra Kłaczkiwskiego „kierownikiem Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu i uczestnikiem walk o niepodległość Ukrainy w XX wieku”. 05.03.2008 ludobójca Wasyl Łewkowicz ceremonialnie otrzymał ponownie Złoty Krzyż Zasługi Wojskowej UPA II klasy (pierwszy raz w 1946). 10.12.2017, w imieniu „Rady Koordynacyjnej ds. Upamiętnienia Odznaczonych Rycerzy OUN i UPA”, ludobójca Wasyl Sydor odznaczony został pośmiertnie we Lwowie Srebrnym Krzyżem Zasługi Wojskowej UPA I klasy (nr 009). W kilku miejscowościach owym łac. „hostis humani generis” wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły ich imieniem, wpisano na listę honorowych obywateli miast Ukrainy (e.g. Łewkowicza w Szeptycki).

łac. „O Tempora! O mores!”