Od 1938 posługiwał w wiosce Tuligłowy, w pow. Jarosław woj. lwowskiego, położonej w rogu rzeki San, wyznaczonym zmianą kierunku nurtu ze wschodniego na północny. W wiosce mieszkało szacunkowo ok. 1,000 osób, z czego rzymskokatoliccy Polacy stanowili 99%. Poza tym żylo tam kilku grekokatolików i ok. 10 Żydów. Natomiast skład narodowościowy powiatu był bardziej zróżnicowany — większość, ok. 58%, stanowili Polacy, ale ok. 38% to greckokatoliccy Ukraińcy, oraz ok. 2.5% Żydzi.

Po niemieckim i rosyjskim ataku na Polskę w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, powiat Jarosław zajęli Niemcy, ale krótko potem część powiatu na prawym brzegu Sanu przekazali Rosjanom, zgodnie z ludobójczą umową dwóch sojuszników, zwaną paktem Ribbentrop–Mołotow z 23.08.1939, potwierdzoną później tzw. „Traktatem o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja” z 28.09.1939, zwanym też 2. paktem Ribbentrop–Mołotow. Tuligłowy pozostały pod niemiecką okupacją i włączone zostały do niem. Kreishauptmannschaft Jarosław (pl. powiat Jarosław) w niem. Distrikt Krakau (pl. dystrykt Kraków), jako część okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG.

W pierwszych latach wojny szczególnym represjom poddano Polaków. Szczegóły precyzowane były na czterech tzw. konferencjach tematycznych, gdy niemiecka niem. Geheime Staatspolizei (pl. Tajna Policja Państwowa), i.e. Gestapo, i rosyjska ros. Народный Комиссариат Внутренних Дел (pl. Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych), i.e. NKWD, dwie ludobójcze organizacje sojusznicze, debatowały nad współpracą i sposobami zwalczania i eksterminacji Polaków na okupowanych przez siebie terytoriach. Pierwsza miała miejsce 27.11.1939 w Brześciu nad Bugiem; druga zaraz potem w Przemyślu. Trzecia odbyła się 20.02.1940, w Zakopanem, w willach „Pan Tadeusz” i „Telimena”, czwarta w 03.1940 w Krakowie. W międzyczasie, na początku 02.1940, w pałacyku myśliwskim Hermanna Göringa w Romintach w Puszczy Rominckiej, doszło do spotkania dwóch ludobójców, Heinricha Himmlera i Ławrentija Berii, gdzie prawd. sfinalizowano decyzję o eksterminacji społeczeństwa polskiego i zwalczaniu polskiego ruchu oporu. W konsekwencji w 04.1940, niemal równocześnie, w Rosji rozpoczęto ludobójcze mordy polskich jeńców wojennych, które do historii przeszły pod nazwą «ludobójstwa katyńskiego», a w okupowanym przez Niemców GG rozpoczęto niem. Außerordentliche Befriedungsaktion (pl. Nadzwyczajna Akcja Pacyfikacyjna), i.e. «Aktion AB», stanowiącą część tzw. niem. «Intelligenzaktion» (pl. Akcja Inteligencja), eksterminacji polskich elit politycznych i intelektualnych.

Jednocześnie Niemcy w GG prowadzili wyraźnie proukraińską politykę. Ukraińcom zagwarantowano samorząd, stosowanie języka ukraińskiego w administracji, szkolnictwo ukraińskie. Rozpoczęła działalność policja ukraińska niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), w niektórych regionach określana też jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma. Ukraińcom powierzano też służbę więzienną, angażowano do załóg obozów koncentracyjnych, zatrudniano w niższej administracji. Otwarcie działały ukraińskie organizacje polityczne, takie jak Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów OUN, Ukraiński Komitet Centralny UKC, który stał się reprezentacją ukraińską wobec władz niemieckich. Dozwalano na przejmowanie polskich i organizowanie ukraińskich szkół, czytelni oraz cerkwi. W 1940 dozwolono też na założenie, pod czujną opieką Niemców, ukr. Служба Безпеки (pl. Służba Bezpieczeństwa), i.e. SB OUN, której zadaniem stało się tropienie przeciwników politycznych i ideologicznych OUN. Szkolenia SB OUN przeprowadzano m.in. w Zakopanem, w hotelu „Stamary”. Jak podaje współczesna strona tego hotelu „nauka obejmowała zasady dywersji, sabotażu, gestapowskich metod przesłuchań i metod zabijania”. Nad wszystkimi tymi przedsięwzięciami, opiekę sprawowało Gestapo, które swoją siedzibę miało w willi „Palace”, gdzie mordowano polskich patriotów. SB OUN miała później uczestniczyć w ludobójczych atakach na społeczność polską, i.e. «Genocidium Atrox».

Przykładowo, w sąsiedztwie jego wsi, w oddalonym o ok. 7 km Pruchniku, Niemcy — jak podają źródła żydowskie — wyrzucili większość Polaków ze stanowisk w administracji gminnej i zastąpili ich Ukraińcami, choć w miasteczku Ukraińcy stanowili ledwie 8.5% ludności, Polacy ok. 40%, natomiast Żydzi ok. 51%. Stało się to prawd. także dlatego, że równolegle do represji wobec Polaków Niemcy systematycznie odseparowywali Żydów. I właśnie w Pruchniku dla owej większości żydowskiej utworzyli w 11.1939 otwarte — i.e. zamknięte tylko wybranymi ulicami miasta — getto, do którego prawd. już wówczas zagnano Żydów m.in. z jego parafialnych Tuligłów. W 12.1939 w miasteczku było ok. 600 Żydów, w większości kobiet, dzieci i starszych — bo młodsi mężczyźni uciekli pod okupację rosyjską. Odseparowanie, połączone z namiastką samorządu, e.g. powołaniem niem. Judenratu (pl. Rada Żydowska), odpowiedzialnego z administrację wewnętrzną żydowskiego getta, w wielu miejscowościach spotkało się początkowo z pewną przychylnością społeczeństwa żydowskiego. Przez następne dwa lata Niemcy wprowadzali jednak coraz ostrzejsze restrykcje, głównie natury finansowej, i sytuacja w getcie stawala się coraz trudniejsza. A po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, los Żydów stał się tragiczny. Getta stały się pułapką, szczególnie po 25.10.1941, gdy w GG wszedł w życie dekret niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) GG, Hansa Franka, zgodnie z którym „Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”, oraz „Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany”. Zaraz potem, na początku 1942, Niemcy rozpoczęli realizację ludobójczego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), który w GG znany był pod nazwą niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt). Getto w Pruchniku Niemcy, z pomocą niem. Ukrainische Hilfspolizei, zlikwidowali 01‐03.08.1942 wywożąc wszystkich Żydów do getta w Birczy, skąd wkrótce większość została przetransportowana do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec, gdzie zostali zamordowani.

niem. Kreishauptmannschaft Jarosław i niem. Distrikt Krakau sąsiadował z niem. Distrikt Lublin (pl. dystrykt Lublin) — w ramach GG. Dowódcą niem. SS‐ und Polizeiführer (pl. Dowódca SS i Policji) w niem. Distrikt Lublin, i de facto zastępcą gubernatora tego dystryktu, był jeden z największych zbrodniarzy w historii ludzkości, Austriak, Odilo Lotario Globočnik, którego jeden z historyków określił jako „najpodlejszego osobnika w najpodlejszej organizacji, jaka kiedykolwiek istniała”. To właśnie on był pomysłodawcą i realizatorem VL Belzec, gdzie zamordowano m.in. Żydów z Tuligłów. I w drugiej połowie 1942, gdy VL Belzec kończył ludobójczą działalność, Niemcy z Globočnikiem przenieśli swe główne zainteresowanie na niem. Aktion Zamość (pl. Akcja Zamość), czyli szereg operacji wysiedleńczych i pacyfikacyjnych polskich wsi na Zamojszczyźnie, w ramach niem. Generalplan Ost (pl. Generalny Plan Wschodni), niemieckiego programu osiedleńczego i germanizacyjnego, w celu zdobycia niem. Lebensraum (pl. przestrzeń życiowa) dla niemieckiej niem. Herrenvolk (pl. rasa panów). Zamierzano wysiedlić setki tysięcy Polaków, a na ich miejsce sprowadzić niemieckich kolonistów, całość zaś otoczyć od wschodu swego rodzaju barierą, wioskami które zamierzano zasiedlić przyjazną Niemcom społecznością ukraińską. Razem Niemcom udało się, przy pomocy ukraińskich kolaborantów, wysiedlić 100,000‐110,000 Polaków, w tym 30,000 dzieci, z których część — uznanych za najbardziej „czyste” rasowo — odebrano rodzicom i oddano rodzinom w głębi Niemiec.

Ale nie wszystko poszło po myśli Niemców. Pierwszy etap niem. Aktion Zamość zaczął się 28.11.1942 i objął 116 polskich wiosek, z których ok. 21% wysiedlonych przeznaczono do eksterminacji i wysłano do obozów koncentracyjnych. Etap zakończył się 03.1943. Spotkał się aliści ze zbrojną reakcją polskich sił partyzanckich, zgrupowanych głównie w Puszczy Solskiej — oddziałów Armii Krajowej AK, Batalionów Chłopskich BCh (części Polskiego Państwa Podziemnego) i komunazistowskiej Gwardii Ludowej GL. W 12.1942 rozpoczęło się powstanie zamojskie, w którym odpowiedzią polskich partyzantów na wysiedlenia było atakowanie wiosek niemieckich i ukraińskich kolonistów. M.in. 01.02.1943 pod Zaborecznem oddziały BCh stoczyły zwycięską bitwę, zmuszając do wycofania się 600‐osobowy niemiecki batalion żandarmerii, i doprowadzając Niemców do czasowego zaprzestania wysiedleń ludności polskiej.

Siła polskiej reakcji zaniepokoiła dowództwo niemieckie nie tylko w niem. Distrikt Lublin, ale także w niem. Distrikt Krakau, w tym w niem. Kreishauptmannschaft Jarosław. Armia Krajowa AK w tym rejonie liczyła ok. 1,500‐3,000 żołnierzy, natomiast BCh prawd. ok. 1,000‐2,000, działających głównie w terenie wiejskim. I wówczas Niemcy zaczęli planować akcję pacyfikacyjną wiosek położonych w rogu Sanu, w celu zastraszenia wiosek i ich mieszkańców podejrzewanych o współpracę z polską partyzantką i Polskim Państwem Podziemnym. Przygotowano — prawd. przy pomocy miejscowych Ukraińców i policjantów z niem. Ukrainische Hilfspolizei — listy proskrypcyjne.

Pretekstem stało się wykonanie trzech wyroków wydanych przez grupę dywersyjną Obwodu AK Jarosław na konfidentach Gestapo. M.in. w wiosce Łopuszka, ok. 16 km na zachód od Tuligłów, na początku 03.1943 wykonano wyrok na miejscowej dziewczynie, Anieli Bawor, „która współpracując z Gestapo wydała wiele osób działających lub podejrzewanych o działalność w konspiracji”.

06.08.1943 — była to ostatnia sobota karnawału, Popielec przypadał tego roku na 10.03.1943 — prawd. z Jarosławia wyruszyła „karna ekspedycja” niemiecka. Skład jej nie jest precyzyjnie znany, ale prawd. dowodził nią niejaki Franz Schmidt, urodzony na czeskich Morawach, pochodzenia austriackiego, który od 1927 mieszkał w Jarosławiu, a po rozpoczęciu niemieckiej okupacji związał się z niemieckim okupacyjnym aparatem przymusu, awansując na stanowisko zastępcy szefa placówki Gestapo w Jarosławiu. Skład „ekspedycji” oparł prawd. na niemieckich żandarmach (znane jest nazwisko Antona Hachmanna, komendanta żandarmerii niemieckiej z Łańcuta, który wcześniej, 04.12.1942, kierował mordem 4 Polaków, braci Deców, za ukrywanie i dożywianie w bunkrze leśnym gromady Żydów) i niem. Ukrainische Hilfspolizei z Radymna (z komendantem tej placówki Włodzimierzem Januszem). Wśród podkomendnych tego ostatniego był Anton Jarka z Pełnatyczy, ok. 10 km na północ od Tuligłów, gdzie w 1939 — a prawd. także w 1943 — greckokatolickim proboszczem był jego ojciec, ks. Teodor Jarka.

„Rajd śmierci” rozpoczęto od skupiska wsi oddalonych o ok. 15 km na zachód do Tuligłów. W Łopuszcze Wielkiej w ciągu kilku godzin zamordowano 19 osób. Następnie przemieszczono się do Rączyny, gdzie zamordowano 30 osób. Stamtąd udano się do Pantalowic, gdzie rozstrzelano 11 osób — w tym wypadku, ja się wydaje, wyłapanych na chybił trafił na drodze. Po libacji trwającej do niedzieli rano, po południu przenieśli się do wsi Kaszyce, ok. 10 km na wschód od Tuligłów. Tam dokonano rzezi mieszkańców. Jej skala wskazuje, że i tu nie stosowano wspomnianych list proskrypcyjnych, ale mordowano wręcz wszystkich schwytanych. Razem zamordowano 136 osób, w tym 114 mieszkańców wioski i 22 osoby z pobliskich wiosek. W tym kobiety, dzieci, starców.

Następnego dnia wkroczyli do Rokietnicy, ok. 3 km na wschód od Tuligłów. Tu źródła mówią o wybieraniu konkretnych ofiar z listy — oprawcy wkroczyli do wsi, rozpoczęli przeszukiwania domost, po czym zamordowali 44 osoby. Zaraz potem przeszli do sąsiedniej wsi Czelatyce, gdzie zamordowali 15 osób.

Następnego dnia, 09.03.1943, w tzw. ostatki przed Wielki Postem, wkroczyli do Tuligłów. Świadek tak opisywała wydarzenia:

„Ksiądz stał przy oknie. W pewnej chwili złożył ręce jak do modlitwy i krzyknął: «Matko Boska koniec życia naszego». Przez okno widać było jak na plebanię zajeżdża dwie furmanki z Niemcami.

[…] Niemcy szybko otoczyli plebanię, a jeden z nich stanął w drzwiach kuchni. Był wysoki, barczysty i miał taki straszny wzrok. Stanął w drzwiach w taki sposób, że zagrodził nam drogę ucieczki. Jedną ręką oparł się o futrynę, a w drugiej trzymał długi karabin.

[…] Nie chciałam umierać. Nie wiem ile jeszcze czasu minęło, nagle ciszę przerwał przeraźliwy, głuchy strzał. Pani gospodyni wykrzyknęła «Jezus Maria», a gestapowiec, który stal w drzwiach, w języku polskim wykrzyknął «uciekajcie».

[…] Po jakimś czasie zobaczyłyśmy, że chyba pięciu gestapowców wsiada na furmankę i odjeżdża.

[…] Kiedy weszłyśmy do budynku [plebanii, w kancelarii parafialnej] zobaczyłyśmy ciało księdza leżące na podłodze w ogromnej kałuży krwi […] Strzelono mu w tył głowy.

[…] Ułożyli jego ciało na stole. Mnie kazano wziąć wiadro z zimną wodą, szmatę i pozmywać krew z podłogi. Myłam tę krew i płakałam. Musiałam kilka zrazy zmieniać wodę, bo krew nie chciała się zmywać z podłogi”.

Źródła podają, że wśród morderców był Niemiec Anton Hachmann i Ukrainiec, syn kapłana greckokatolickiego, Anton Jarka.

Prawd. była to jedyna ofiara tego dnia w Tuligłowach. W trakcie całej „ekspedycji” zamordować miano co najmniej 233 osoby.

Wspomniany Franz Schmidt, znany jako „kat Jarosławia” nie został osądzony. Po wojnie zarzucano mu o udział w zamordowaniu około 1,000 Polaków, ponad 4,000 Żydów, ok. 300 jeńców rosyjskich, ale demokratyczne władze niemieckie, mimo wiedzy o jego zamieszkaniu, nigdy go nie skazały. Podobnie, jak się wydaje, kary nie poniósł Anton Jarka, który zaraz po opisywanych mordach wstąpił do formowanej wśród Ukraińców niem. 14. Waffen–Grenadier–Division der SS / ukrainische Nr. 1 (pl. 14. Dywizja Grenadierów Waffen SS / 1. ukraińska), potocznie określanej jako SS‐Galizien, części niem. Die Schutzstaffel der NSDAP (pl. Oddział ochronny NSDAP), i.e. «SS», ludobójczej, paramilitarnej formacji podległej rządzącej w Niemczech Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników NSDAP.

łac. „O Tempora! O mores!”