Rzymskokatolicka Parafia
pw. św. Zygmunta
05-507 Słomczyn
ul. Wiślana 85
dekanat konstanciński
archidiecezja warszawska
pełna lista:
wyświetlKliknij by wyświetlić pełną listę
przeszukujKliknij by wyświetlić listę z selekcją kategorii
displayClick to display full list in English
searchClick to display selectable list in English
Martyrologium duchowieństwa — Polska
XX w. (lata 1914 – 1989)
dane osobowe
nazwisko
MAJKA
imiona
Bronisław
funkcja
kapłan diecezjalny
wyznanie
Kościół łaciński (rzymskokatolicki) RKwięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.09.21]
diecezja / prowincja
archidiecezja lwowskawięcej na
www.rkc.lviv.ua
[dostęp: 2013.05.19]
data i miejsce
śmierci
15.09.1943
Szypowcedziś: grom. Tłuste, rej. Czortków, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]
alt. daty i miejsca
śmierci
16.09.1943
Myszkówdziś: grom. Bilcze Złote, rej. Czortków, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]
Bilcze Złotedziś: grom. Bilcze Złote, rej. Czortków, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2022.08.05]
szczegóły śmierci
Od 1939, zaraz po święceniach, posługiwał w niewielkim miasteczku Tłuste, na południu polskiego województwa tarnopolskiego, przy drodze i linii kolejowej łączącej Tarnopol i rumuńskie wówczas Czerniowce, ok. 25 km na północ od Zaleszczyk nad Dniestrem, granicznym miasteczku między Polską a Rumunią. W 1939 mieszkało w nim szacunkowo ok. 4,200 osób, w tym ok. 29% Polaków — rzymskokatolików, 34% Ukraińców i 36% Żydów.
Po niemieckiej i rosyjskiej inwazji Polski w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, droga na Zaleszczyki stała się główną trasą ewakuacyjną polskiego przywództwa politycznego i wojskowego, a także wojsk i ludności cywilnej na Rumunię. Przez Tłuste przeszły dziesiątki tysięcy polskich uciekinierów przed niemieckim i rosyjskim najazdem.
Po rozpoczęciu okupacji rosyjskiej, na polską ludność, w tym szczególnie na Kościół katolicki, rosyjski komunazistowski okupant nałożył niebotyczne podatki. Wielu nauczycieli, oficerów i osadników wojskowych, działaczy politycznych, właścicieli majątków, biznesmenów, urzędników i innych majętnych osób, uznawanych za „wrogi i szkodliwy element”, zostało wywiezionych przez Rosjan w głąb Rosji, „na Syberię”, w szczególności ok. 10.02.1940, daty wielkiej deportacji Polaków. Tak było m.in. w przypadku s. Marii Furkałowskiej, zakonnicy, która próbowała się schronić u rodziny w niedalekiej wiosce Biała. W powszechnym odczuciu sporą część odpowiedzialności za działania wobec Polaków — a także Ukraińców — ponosili miejscowi Żydzi, ochoczo przysługujący się okupantowi rosyjskiemu, uczestniczący w deportacjach, zajmujący najważniejsze stanowiska administracyjne i wdrażający rosyjską politykę represyjną — mającą w pewnych aspektach charakter ludobójczy.
Dlatego zupełnie niezwykła sytuacja miała miejsce w Tłuste w 1941, po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika, Rosjan, i rozpoczęciu okupacji niemieckiej. Miasteczko stało się częścią niem. Landkreis Czortków (pl. powiat Czortków), wchodząc w skład niem. Distrikt Galizien (pl. Dystrykt Galicja), który z kolei stał się częścią okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG. Niemieckie wojska bardzo szybko przeszły przez Tłuste, w pogoni za panicznie uciekającymi Rosjanami, nie pozostawiając aliść za sobą wielkich jednostek okupacyjnych. W tej części byłych polskich województw tarnopolskiego i stanisławowskiego władzę administracyjną szybko przejmowali Ukraińcy — Polacy pozbawieni byli swoich przywódców, wywiezionych przez Rosjan „na Syberię” w 1940. Powoływali swoje „zarządy gminy” — w Tłustem stało się 07.07.1941. Organizowali policyjne bojówki, które nazywali często — tak było w Tłustem, gdzie sformowano 150‐osobowy oddział — „Siczą Ukraińską”. Urządzali wielkie manifestacje, wspierane przez greckokatolickie duchowieństwo, na których usypywano kurhany/mogiły ku czci poległych Ukraińców, wrzeszcząc przy tym ukr. „Смерть' Лахам та єврейкомуністом” (pl. „śmierć Lachom i żydokomunistom”). I rozpoczynali polowania na przeciwników — początkowo głównie na Żydów.
W okolicy Tłustego zaczęli od sąsiednich wiosek, w tym oddalonych o ok. 10 km Ułaszkowców. Ukraińcy zamordowali wówczas ok. 200 Żydów. Przerażeni Żydzi uciekli do Tłustego. I wówczas miejscowy proboszcz greckokatolicki, ks. Antoni Nawolski, z eparchii stanisławowskiej, zorganizował posterunki ukraińskie na obrzeżach miasteczka, które wstrzymały napływ morderców ukraińskich do miasteczka. Całymi dniami przemierzał miasteczko uspokajając Żydów. Nie poświęcił też kurhanu/mogiły wystawionej przez Ukraińców w Tłustem.
Wspomagał go polski duszpasterz, jego proboszcz, ks. Stanisław Szkodziński. Według źródeł żydowskich miał mówić w kazaniach swym wiernym, by „nie brudzili swoich rąk krwią żydowską”. Cytować miał słowa Pańskie z Księgi Powtórzonego Prawa 31:38 o niewiernym ludzie, skierowane do Mojżesza: «A Ja zakryję swe oblicze w tym dniu z powodu wszelkiego zła, które popełnił, zwracając się do obcych bogów». I komentował: „Obecnie Bóg zakrywa swe oblicze przed Żydami oddając ich w ręce swych prześladowców. Ale nam nie wolno ich ranić, by Bóg nie zapłonął gniewem wobec nas i nie uczynił nam tego, co stało się udziałem Żydów”.
Obaj kapłani chronili swoje owczarnie w Tłustem przed udziałem w atakach na Żydów prawd. również i poźniej, przez następne dwa lata. Bo tragedia Żydów z Tłustego trwała dłużej, niż w innych miejscach niem. Distrikt Galizien. Strategicznie położone miasteczko, przy wspomnianej linii kolejowej, stało się lokalnym centrum gromadzenia Żydów. Już w 07‐08.1941, gdy władzę formalnie przejęły walczące u boku Niemiec wojska węgierskie, do Tłustego deportowano kilka tysięcy Żydów z Węgier. Powołano niem. Judenrat (pl. Rada Żydowska), odpowiedzialny za zarząd społeczności żydowskiej, a gdy ok. 09.1941 władzę z rąk węgierskich przejęli Niemcy także kolaboracyjną niem. Jüdischer Ordnungsdienst (pl. Żydowska Służba Porządkowa). Formalnie getto powstało dopiero w 03.1942, już po rozpoczęciu niemieckiego, ludobójczego planu niem. «Endlösung der Judenfrage» (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), który od 1942 w GG realizowany był pod nazwą niem. «Aktion Reinhardt» (pl. Akcja Reinhardt). Do getta nieustannie Niemcy i kolaborująca z nimi niem. Ukrainische Hilfspolizei (pl. Ukraińska Policja Pomocnicza), działająca także jako niem. Schutzmannschaft (pl. Bataliony ochrony), i.e. Schuma, powstała z przekształcenia wspomnianej „Siczy Ukraińskiej”, dowozili nowe grupy Żydów z wielu pobliskich miejscowości i gett. Równolegle trwał proces dystrybucji Żydów do innych miejsc — i tak m.in. Żydów węgierskich jeszcze w 1941 wywieziono do Kamieńca Podolskiego; w 1942 zaś, pod pozorem wyjazdu na nowe miejsce osiedlenia, ok. 1,300‐2,300 przetransportowano do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Belzec, gdzie wszystkich zamordowano. Duża część Żydów jednak zmuszana była — przy pomocy niem. Jüdischer Ordnungsdienst — do niewolniczej pracy przymusowej, w tym na plantacjach mniszka kok‐sagizu, rośliny z Azji Środkowej, uprawianej dla kauczuku zawartego w soku mlecznym jej korzeni, który niemiecka firma Continental AG produkowała na rzecz niemieckiej machiny wojennej. Mordy w Tłustem zaczęły się de facto jesienią 1942. Getto było zatłoczone — w pewnym momencie przetrzymywano w nim ok. 5,000 Żydów. Szerzyły się zarazy. Śmiertelność wzrastała. W końcu zagłady getta w Tłustem Niemcy — z pomocą niem. Ukrainische Hilfspolizei i niem. Jüdischer Ordnungsdienst — dokonali 27‐28.05.1943 i 06.06.1943, gdy na cmentarzu żydowskim zamordowano 3,000‐4,100 osób, a w następnych dniach obie kolaboracyjne organizacje policyjne dokonywały polowań na ukrywających się, mordując kilkaset kolejnych. Jeszcze przez kilka następnych miesięcy w samym Tłustem, ale i w okolicy, dokonywano mordów na Żydów.
Społeczność polska i ukraińska Tłustego musiała być przytłoczona tymi wydarzeniami. Za wszelką pomoc groziła śmierć — od 25.10.1941 obowiązywał bowiem dekret niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) GG, Hansa Franka, zgodnie z którym „Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”, oraz „Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany. W lżejszych wypadkach można orzec ciężkie więzienie lub więzienie”. Mimo to pomocy Żydom, na miarę możliwości, udzielano, a żydowskie źródła podają, że „Żydzi w Tłuste niewiele ucierpieli od swych polskich i ukraińskich sąsiadów”.
O tej działalności swego proboszcza, ks. Szkodzińskiego, nie tylko musiał wiedzieć, ale musiał aktywnie w niej uczestniczyć.
Ale, by zacytować laureata nagrody Nobla z 1905, Henryka Sienkiewicza, „nienawiść wrosła w serca i zatruła krew pobratymczą”. Niemcy prowadzili politykę, którą jedna z zakonnic ss. Niepokalanek CSIC opisała tak: „Dwulicowa polityka niemiecka dążyła do rozbudzenia coraz silniejszej nienawiści narodowościowej. Wobec Polaków udawali, że są ich opiekunami i usiłowali nawiązać stosunki towarzyskie, Ukraińcom obiecywali niezależną Ukrainę, potajemnie pozwalali na gromadzenie broni i tworzenie organizacji zbrojnych, w celu tępienia Polaków”.
I właśnie wówczas, w 02.1943 — jeszcze przed eksterminacją Żydów w Tłustem — Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”, główny komendant ludobójczej, ukraińskiej organizacji OUN/UPA, który w 1941 był członkiem ukraińskiej niem. Sondergruppe Nachtigall (pl. Grupa Specjalna Słowik) — jednostki niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) biorącej udział w niemieckim ataku na Rosjan w 1941, oskarżanej o uczestnictwo w pogromie Żydów we Lwowie w 1941 — a później członkiem niem. Schutzmannschaftsbataillon 201 (pl. 201. Batalion Schutzmannschaft) — odpowiedzialnego za mordy Żydów i ludności cywilnej na terytorium Białorusi — wydał rozkaz: „Akcję wytępienia [Polaków] przeprowadzić należy na zasadach następujących: Wsie polskie mają być palone, ich zaś ludność wycinana w pień. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. We wsiach mieszanych należy likwidować samą ludność polską, zagrody natomiast palić tylko w takich wypadkach, jeśli są one o 15 metrów i gdy w ogóle nie grozi przerzucenie się ognia na sąsiednie budynki ukraińskie. Ludność ukraińska otrzyma wskazówki co do miejsca, gdzie ma się zgrupować w czasie trwania napadu […] Za każdego Ukraińca zamordowanego czy to przez Polaków, czy też Niemców stracić 100 (stu) Polaków”.
Był to de facto sygnał do rozpoczęcia «Genocidium Atrox» — i.e. ludobójstwa popełnionego przez Ukraińców na Polakach, zwanego „wołyńskim”.
Zaraz potem, w 03.1943 UPA wydało apel skierowany do członków kolaboracyjnej niem. Ukrainische Hilfspolizei i Schuma, o dezercję i wstępowanie w szeregi UPA. Być może nawet 10,000 Ukraińców tak uczyniło. Choć apel Szuchewycza formalnie nie był skierowany do oddziałów niem. Ukrainische Hilfspolizei w niem. Distrikt Galizien — tam bowiem w 1943 ludobójcza OUN nie powołała zbrojnego ramienia pod nazwą UPA, ale formowała oddziały zbrojne pod eufemistyczną nazwą, dla zmylenia Niemców, ukr. Українська Народна Самооборона (pl. Ukraińska Narodowa Samoobrona), i.e. UNS — ale de facto również i tam ludobójcy ukraińscy, „bezrobotni” po zakończeniu niem. «Aktion Reinhardt», dezerterowali i wstępowali do UNS. Dowódcą UNS był wówczas niejaki Aleksander Łucki ps. Andrijenko, tak jak jego szef Szuchewycz doświadczony w zbrodniach niem. Sondergruppe Nachtigall i niem. Schutzmannschaftsbataillon 201.
W Tłustem ludobójstwo Żydów trwało do 06‐09 .1943 i wówczas UNS skierował swoją uwagę na Polaków. Atak nastąpił 15.09.1943.
Jak podają źródła: „Poczerniwszy sobie twarze sadzą i posługując się nieumiejętnie językiem rosyjskim, zajechali furą na plebanię rzymsko‐katolicką w Tłustem, powiat Zaleszczyki, wywieźli przemocą ks. Szkodzińskiego Stanisława dziekana i ks. Majkę Bronisława”.
Jak podają źródła „Proboszcza i wikarego banderowcy więzili w piwnicach”.
Następnie zatrzymanych wywieziono ok. 6 km na wschód, do lasków nad rzeką Seret.
Tam — między wsiami Szypowce, gdzie m.in. jedna z jego parafianek ukrywała pięcioro Żydów, a Myszków —torturowano ich i zamordowano.
Źródła podają: „Proboszcza po torturach przywiązali do pnia drzewa i wrzucili do rzeki.
Wikarego torturowali, wbijając mu w plecy (w formie krzyża) gwoździe trzycalowe. Następnie rozpięli jego ciało na drzewie i tak przywiązany konał przez trzy dni”.
Wraz z kapłanami Ukraińcy porwali i zamordowali 8 innych Polaków, w tym naczelnika poczty z żoną i jednorocznym dzieckiem i dwóch nauczycieli. Drugi z wikariuszy uratował się, ukrywając się w lesie.
Wspomniany ks. Antoni Nawolski, który przeżył, został po latach uhonorowany tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Podobnego zaszczytu dostąpiła wspomniana Polka z Szypowiec. Polscy kapłani zaś, których śmierci z rąk swych pobratymców ks. Nawolski nie zdołał zapobiec, już aliści nie.
Za to 12.10.2007 ludobójca Roman Szuchewycz został pośmiertnie nagrodzony tytułem Bohatera Ukrainy. W kilku miejscowościach owemu łac. „hostis humani generis” — a także ludobójcy Aleksandrowi Łuckiemu — wystawiono pomniki i tablice pamiątkowe, nazwano szkoły ich imieniem.
łac. „O Tempora! O mores!”
alt. szczegóły śmierci
Według niektórych źródeł — nie potwierdzonych w innych — ciała pomordowanych miano odnaleć 14.10.1943 w jednej z grot w okolicy Bilcz Złotych, ok. 15 km od Tłustego, ale po drugiej stronie rzeki Seret. Region znany jest z takich grot krasowych: m.in. niedaleko znajduje się znana Jaskinia Werteba czy też Jaskinia Jeziorna, w których kilku ukrywających się Żydów przeżyło niem. Aktion Reinhardt.
przyczyna śmierci
zbiorowy mord
sprawstwo
Ukraińcy
miejsca i wydarzenia
«Genocidium Atrox»Kliknij by przejść do opisu, Pomoc ŻydomKliknij by przejść do opisu, GeneralgouvernementKliknij by przejść do opisu, Ribbentrop‐MołotowKliknij by przejść do opisu, Encykliki Piusa XIKliknij by przejść do opisu
data i miejsce
urodzenia
1913
prezbiterat (święcenia)
ordynacja
18.06.1939
Lwówdziś: grom. Lwów miasto, rej. Lwów, obw. Lwów, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
archikatedra RK pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Pannywięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2015.05.09]
szczegóły posługi
1939 – 1943
wikariusz — Tłustedziś: grom. Tłuste, rej. Czortków, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19] ⋄ parafia RK pw. Trójcy Świętej ⋄ dekanat RK Jazłowiecdziś: grom. Buczacz miasto, rej. Czortków, obw. Tarnopol, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
1934 – 1939
student — Lwówdziś: grom. Lwów miasto, rej. Lwów, obw. Lwów, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31] ⋄ filozofia i teologia, Metropolitalne Seminarium Duchowne
inni związani
szczegółami śmierci
SZKODZIŃSKIKliknij by wyświetlić biogram Stanisław, FURKAŁOWSKAKliknij by wyświetlić biogram Maria (s. Urszula od św. Józefa)
miejsca i wydarzenia
opisy
«Genocidium Atrox»: W latach 1939‐1947, szczególnie w latach 1943‐1944, niezależne jednostki ukraińskie, głównie przynależące do ludobójczych organizacji OUN (ramię polityczne) i UPA (ramię zbrojne), wspomagane przez ludność ukraińską, wymordowały — zazwyczaj w niezwykle brutalny sposób — na terenach Wołynia oraz sąsiadujących regionów Rzeczypospolitej, od 130,000 do 180,000 Polaków, ludności cywilnej, kobiet, dzieci, starszych, młodszych, mężczyzn. Konflikt polsko‐ukraiński, który otwarcie objawił się podczas i po zakończeniu I wojny światowej (w szczególności skutkując wojną polsko‐ukraińską lat 1918‐1919), który przetrwał, a nawet wzmocnił się podczas czasów II Rzeczpospolity, gdy zachodnia część Ukrainy wchodziła w skład państwa polskiego, wybuchł ponownie z momentem wybuchu II wojny światowej w 09.1939. Za czasów rosyjskiej okupacji 1939‐1941, gdy setki tysięcy Polaków zostało deportowanych w głąb Rosji, gdy dziesiątki tysięcy zostało zamordowanych (m.in. podczas tzw. zbrodni katyńskiej), miał jeszcze ograniczony zasięg, tym bardziej, że Ukraińcy, w szczególności nacjonaliści ukraińscy, również stali się obiektem prześladowań rosyjskich. Dopiero wybuch wojny niemiecko‐rosyjskiej 22.06.1941 i początek niemieckiej okupacji doprowadził do niezwykle krwawego konfliktu. Ukraińcy początkowo otwarcie wspierali Niemców (zakładając policję ukraińską,współuczestnicząc w zagładzie Żydów, wstępując do jednostek wojskowych walczących u boku Niemców). Później, wobec ambiwalentnej postawy Niemców, zaczęli się uniezależniać. I w 1943 jedna z jednostek ukraińskiej organizacji nacjonalistycznej OUN/UPA na Wołyniu doprowadziła do ludobójstwa miejscowej ludności polskiej. W ciągu paru tygodni zamordowano, przy biernej postawie Niemców, ponad 40 tys. Polaków. Strategię wołyńskiego OUN/UPA zaakceptowała i przyjęła cała organizacja i podobne akty ludobójstwa przeniosły się na tereny Małopolski Wschodniej, gdzie zamordowano ponad 20 tys. Polaków, napotykając jednakże na zbrojny opór ludności polskiej. Dalej na zachód, na terenie Chełmszczyzny, Rzeszowszczyzny, etc. ludobójstwo przekształciło się otwarty wręcz konflikt. Generalnie ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów, współpracujących z niemieckimi siłami okupacyjnymi, na bezbronnych Polakach miało miejsce na całym terenie obecności ukraińskiej, zniszczono setki wiosek, mordując w wyrafinowany sposób wszystkich ich mieszkańców. W czasie tego holokaustu — znanego jako «Genocidium Atrox» (pl. „straszne ludobójstwo”) — zginęło ponad 200 kapłanów i sióstr zakonnych. Charakter i cel ludobójstwa może najlepiej oddaje pieśń śpiewana przez morderców: „Polaków wyrżniemy, Żydów wytniemy, wielką Ukrainę zdobyć musimy” (ukr. „Поляків виріжем, Євреїв видусим, велику Україну здобути мусим”). Ludobójstwo i konflikt, które doprowadziły do całkowitej eliminacji polskiej społeczności i polskiej kultury z Ukrainy, zakończyły się przymusowymi deportacji lat 1944‐1945 Polaków z terenów Ukrainy oraz części Ukraińców na Ukrainę, oraz „Akcją Wisła”, w trakcie której komunazistowskie siły kontrolowanych przez Rosjan polskich jednostek wysiedliły Ukraińców z terenów południowo‐wschodnich na zachód polskiej republiki prl. (więcej na: www.swzygmunt.knc.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2021.06.20])
Pomoc Żydom: W czasie II wojny światowej na okupowanych ziemiach polskich Niemcy zabronili udzielania pomocy Żydom pod karą śmierci. M.in. 15.10.1941 niem. Generalgouverneur (pl. Generalny Gubernator) niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG, Hans Frank, wydał „3. rozporządzenie o ograniczeniach pobytu w Generalnym Gubernatorstwie”, w którym w §1 oznajmiał iż: „1) Żydzi, którzy bez upoważnienia opuszczają wyznaczoną im dzielnicę, podlegają karze śmierci. Tej samej karze podlegają osoby, które takim Żydom świadomie dają kryjówkę”; oraz „2) Podżegacze i pomocnicy podlegają tej samej karze jak sprawca, czyn usiłowany karany będzie jak czyn dokonany. W lżejszych wypadkach można orzec ciężkie więzienie lub więzienie”. Owo rozporządzenie uszczegółowiane bywało przez przywódców dystryktów GG. I tak 10.11.1941 niem. Gouverneur (pl. Gubernator) niem. Distrikt Warschau (pl. Dystrykt warszawski) w GG, Ludwig Fischer, który wydał obwieszczenie, w którym oznajmiał, iż: „żyd, który w przyszłości opuści nieuprawniony wyznaczoną mu dzielnicę mieszkaniową, będzie karany śmiercią”. I dodawał: „Tej samej karze podlega ten, kto takim żydom udziela świadomie schronienia lub im w inny sposób pomaga (np. przez udostępnienie noclegu, utrzymania, przez zabranie na pojazdy wszelkiego rodzaju itp.)”. W praktyce oznaczało to, że odpowiedzialność za ukrywanie Żydów ponosili nie tylko właściciele lokali, lecz także wszystkie osoby tam przebywające, czyli na ogół rodzina ukrywającego. Gdy na przełomie 1941/1942 Niemcy rozpoczęli realizację ludobójczego planu niem. Endlösung der Judenfrage (pl. Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej), gdy trwała wywózka Żydów z getta w Warszawie do niem. Vernichtungslager (pl. obóz zagłady) VL Treblinka, polska pisarka, Zofia Kossak–Szczucka, wystosowała 11.08.1942 apel „Protest!”, wydany w prasie konspiracyjnej w nakładzie 5,000 egzemplarzy. Pisała:. „Świat patrzy na tę zbrodnię, straszliwszą niż wszystko, co widziały dzieje i — milczy […] Tego milczenia dłużej tolerować nie można. Jakiekolwiek są jego pobudki — jest ono nikczemne. Wobec zbrodni nie wolne pozostawać biernym. Kto milczy w obliczu mordu — staje się wspólnikiem mordercy. Kto nie potępia — ten przyzwala. Zabieramy przeto głos my, katolicy — Polacy. Uczucia nasze względem żydów nie uległy zmianie. Nie przestajemy uważać ich za politycznych, gospodarczych i ideowych wrogów Polski. Co więcej, zdajemy sobie sprawę z tego, iż nienawidzą nas oni więcej niż Niemców […] Świadomość tych uczuć jednak nie zwalnia nas z obowiązku potępienia zbrodni […] Kto tego nie rozumie, kto dumną, wolną przyszłość Polski śmiałby łączyć z nikczemną radością z nieszczęścia bliźniego — nie jest przeto ani katolikiem, ani Polakiem!”. „Protest” podpisany był przez „Front Odrodzenia Polski”, i.e. FOP, tajną organizację katolicką, stanowiącą kontynuację Akcji Katolickiej podczas okupacji niemieckiej. 27.09.1942 Polskie Państwo Podziemne, największa organizacja oporu w okupowanej przez Niemców Europie, z inicjatywy Zofii Kossak–Szczuckiej i Wandy Krahelskiej–Filipowicz, członka Polskiej Partii Socjalistycznej, powołała Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom. 04.12.1942 w jego miejsce powołano Radę Pomocy Żydom przy Delegaturze Rządu RP na Kraj, pod kryptonimem „Konrad Żegota”. Setki kapłanów i duchowieństwa, mimo zagrożenia życia, pomocy Żydom udzielało. Wielu poniosło śmierć.
Generalgouvernement: Po polskiej klęsce w kampanii 09.1939, będącej rezultatem paktu Ribbentrop‐Mołotow i stanowiącej pierwszy etap II wojny światowej, i rozpoczęciu w części Polski okupacji niemieckiej (w drugiej, wschodniej części Polski rozpoczęła się okupacja rosyjska), Niemcy podzielili okupowane polskie terytorium na pięć głównych rejonów. W dwóch z nich utworzyli nowe niemieckie prowincje, dwie wcielili do innych prowincji. Natomiast piąta część potraktowana została odrębnie, i w sensie politycznym odtwarzać miała niemiecki pomysł z 1915 (po klęsce Rosjan w bitwie pod Gorlicami w 05.1915 w czasie I wojny światowej) utworzenia polskiej enklawy w ramach Niemiec. Nielegalna w sensie prawa międzynarodowego, i.e. konwencji haskiej, i publicznego, zarządzana przez Niemców wedle odrębnych praw — specjalnie ustanowionych dla polskich niem. Untermenschen (pl. podludzie) — do czasu ofensywy rosyjskiej w 1945 stanowiła część niem. Großdeutschland (pl. Wielkie Niemcy). Do 31.07.1940 zwana formalnie niem. Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete (pl. Generalne Gubernatorstwo dla okupowanych ziem polskich) — później już tylko niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), tak jak w latach 1915‐1918. Od 07.1941, czyli po niemieckim ataku 22.06.1941 na uprzedniego sojusznika Rosjan, w jego skład wchodził też dystrykt Galicja, czyli polskie przedwojenne południowo–wschodnie województwa. Wobec Polaków i Żydów stosowano specjalne prawo karne, umożliwiające dowolne wymierzanie kary śmierci niezależnie od wieku „sprawcy”, sankcjonujące stosowanie odpowiedzialności zbiorowej. Po zakończeniu działań zbrojnych II wojny światowej rząd niem. Generalgouvernement uznano za organizację przestępczą, a jego przywódcę, gubernatora Hansa Franka, za zbrodniarza i stracono. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2024.12.13])
Ribbentrop‐Mołotow: Ludobójczy rosyjsko‐niemiecki pakt przyjaźni między przywódcą rosyjskim Józefem Stalinem i niemieckim Adolfem Hitlerem, podpisany 23.08.1939 w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych Rosji — Wiaczesława Mołotowa — i Niemiec — Joachima von Ribbentropa — który sankcjonował i był bezpośrednią przyczyną niemieckiego i rosyjskiego najazdu na Polskę i rozpoczęcia II wojny światowej w 09.1939. W sensie politycznym pakt był próbą przywrócenia status quo ante sprzed 1914, z jednym wyjątkiem, a mianowicie „handlową” wymianą tzw. „Królestwa Polskiego”, wchodzącego w 1914 w skład Imperium Rosyjskiego, na Galicję Wschodnią (dzisiejszą zachodnią Ukrainę), w 1914 należącą do Imperium Austro‐Węgierskiego. Galicję, ze Lwowem, mieli przejąć Rosjanie, „Królestwo Polskie” — pod nazwą Generalnego Gubernatorstwa — Niemcy. Wybuchła w rezultacie „wojna była jedną z największych w historii klęsk i dramatów ludzkości, bo dwie ateistyczne i antychrześcijańskie ideologie: narodowego i międzynarodowego socjalizmu, odrzuciły Boga i Jego piąte przykazanie Dekalogu: Nie zabijaj!” (abp Stanisław Gądecki, 01.09.2019). Ustalenia paktu — wsparte zdradą formalnych sojuszników Polski, Francji i Niemiec, które 12.09.1939 na wspólnej konferencji w Abbeville, zdecydowały o nieudzielaniu pomocy zaatakowanej Polsce i niepodejmowaniu działań zbrojnych wobec Niemiec (co było złamaniem zobowiązań traktatowych z Polską) — zostały sprecyzowane 28.09.1939 w traktacie „o granicach i przyjaźni Niemcy‐Rosja”, podpisanym przez tych samych zbrodniarzy. Jednym z jego ustaleń było podzielenie się strefami wpływów w środkowej i wschodniej Europie oraz IV rozbiór Polski. W jednym z tajnych aneksów zapisano: „Obie strony nie będą tolerować na swych terytoriach jakiejkolwiek polskiej propagandy, która dotyczy terytoriów drugiej strony. Będą one tłumić na swych terytoriach wszelkie zaczątki takiej propagandy i informować się wzajemnie w odniesieniu do odpowiednich środków w tym celu”. Skutkiem porozumień była seria spotkań między ludobójczymi organizacjami — niemieckim Gestapo i rosyjskim NKWD, na których dyskutowano koordynację wysiłków w celu eksterminacji polskiej inteligencji i warstw przywódczych (w Niemczech zwane «Intelligenzaktion», w Rosji przyjęła formę zbrodni katyńskiej). Skutkiem porozumień była śmierć setek tysięcy polskiej inteligencji, w tym tysięcy przedstawianych kapłanów, i dziesiątków milionów zwykłych ludzi. Skutki tej rosyjsko‐niemieckiej umowy trwały do 1989, a i dziś są odczuwalne. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2015.09.30])
Encykliki Piusa XI: Wobec powstania w Europie dwóch systemów totalitarnych, które zdawały się ze sobą konkurować, acz więcej było między nimi podobieństw niż sprzeczności, papież Pius XI wydał w 03.1937 (w ciągu 5 dni) dwie encykliki. W wydanej 14.03.1938 „Mit brennender Sorge” (pl. „Z palącą troską”) potępił narodowy socjalizm panujący w Niemczech. Pisał: „Kto idąc za wierzeniami starogermańsko — przedchrześcijańskimi, na miejsce Boga osobowego stawia różne nieosobowe fatum, ten przeczy mądrości Bożej i Opatrzności […], kto wynosi ponad skalę wartości ziemskie: rasę albo naród, albo państwo, albo ustrój państwa, przedstawicieli władzy państwowej albo inne podstawowe wartości ludzkiej społeczności, […] i czyni z nich najwyższą normę wszelkich wartości, także religijnych, i oddaje się im bałwochwalczo, ten […] daleki jest od prawdziwej wiary w Boga i od światopoglądu odpowiadającego takiej wierze”. 19.03.1937 wydał „Divini Redemptoris” (pl. „Boski Odkupiciel”), w której poddał krytyce komunizm rosyjski, materializm dialektyczny i teorię walki klas. Pisał: „Komunizm pozbawia człowieka wolności, a więc duchowej podstawy wszelkich norm życiowych. Odbiera osobie ludzkiej całą jej godność i wszelkie moralne oparcie, z którego pomocą mogłaby się przeciwstawić naporowi ślepych namiętności […] To nowa ewangelia, którą bolszewicki i bezbożny komunizm głosi jako orędzie zbawienia i odkupienia ludzkości”… Pius XI domagał się poddania stanowionego prawa ludzkiego naturalnemu prawu Bożemu, zalecał wcielanie w życie ideału państwa i społeczeństwa chrześcijańskiego, i wzywał katolików do oporu. Dwa lata później narodowo socjalistyczne Niemcy i komunistyczna Rosja porozumiały się i wywołały II wojnę światową. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28], pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28])
źródła
osobowe:
nawolyniu.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.06], cracovia-leopolis.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.06]
bibliograficzne:
„Lista strat wśród duchowieństwa metropolii lwowskiej obrządku łacińskiego w latach 1939‐1945”, red. Józef Krętosz, Maria Pawłowiczowa, Opole, 2005
„Słownik biograficzny duchowieństwa metropolii lwowskiej obrządku łacińskiego ofiar II wojny światowej 1939‐1945”, Maria Pawłowiczowa (red.), ks. Józef Krętosz (red.), Wydawnictwo Świętego Krzyża, Opole, 2007
„Schematismus Universi Saecularis et Regularis Cleri Archi Diaeceseos Metropol. Leopol. Rit. Lat.”, Kuria Metropolitalna Lwowska, od 1860 do 1938
„Misterium iniquitatis. Osoby duchowne i zakonne obrządku łacińskiego zamordowane przez ukraińskich nacjonalistów w latach 1939‐1945”, ks. Józef Marecki, Instytut Pamięci Narodowej, Kraków 2020
„Encyklopedia obozów i gett, 1933‐1945Kliknij by wyświetlić stronę źródłową”, Muzeum Pamięci Holokaustu w Stanach Zjednoczonych, red. Martin Dean, tom II: „Getta w okupowanej przez Niemców wschodniej Europie”, część A
„Genocidium Atrox”, GTKRK, https://www.swzygmunt.knc.pl/GENOCIDEs/15 GENOCIDUM ATROX/vPOLISH/MAINs/GENATROXsearch01.htm
pierwotnych (oryginalnych) zdjęć:
wegliniec.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.10.31]
LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORA
Jeśli na Pana/Pani urządzeniu działa klient programu pocztowego — taki jak Mozilla Thunderbird, Windows Mail czy Microsoft Outlook, opisanych m.in. w WikipediiPatrz:
pl.wikipedia.org — proszę spróbować wybierając link poniżej:
LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORAKliknij i spróbuj wywołać własnego klienta poczty E–majlowej
Jeśli natomiast Pan/Pani nie posiada takowego klienta na swoim urządzeniu lub powyższy link nie jest aktywny proszę wysłać Emajl do Kustosza/Administratora za pomocą używanego przez Pana/Panią konta — w stosowanym programie do wysyłania korespondencji — na poniższy adres:
jako temat podając:
MARTYROLOGIUM: MAJKA Bronisław
Powrót do przeglądania życiorysu:
Kliknij by powrócić do życiorysu