• MATKA BOŻA CZĘSTOCHOWSKA: kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneMATKA BOŻA CZĘSTOCHOWSKA
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
link to OUR LADY of PERPETUAL HELP in SŁOMCZYN infoLOGO PORTALU

Rzymskokatolicka Parafia
pw. św. Zygmunta
05-507 Słomczyn
ul. Wiślana 85
dekanat konstanciński
archidiecezja warszawska

  • św. ZYGMUNT: kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
  • św. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT
    XIX w., feretron
    kościół pw. św. Zygmunta, Słomczyn
    źródło: zbiory własne
LINK do Nu HTML Checker

pełna lista:

wyświetlKliknij by wyświetlić pełną listę

displayClick to display full list in English

BIAŁA KSIĘGA
Martyrologium duchowieństwa — Polska

XX w. (lata 1914 – 1989)

dane osobowe

wersja:

EnglishClick to display this bio in English

link to PERSONAL RECORD - ENGLISH VERSIONClick to display this bio in English
  • BRODA Czesław, źródło: www.rzeszow.mw.org.pl, zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOBRODA Czesław
    źródło: www.rzeszow.mw.org.pl
    zasoby własne
  • BRODA Czesław, źródło: www.parafia.wolaranizowska.pl, zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOBRODA Czesław
    źródło: www.parafia.wolaranizowska.pl
    zasoby własne
  • BRODA Czesław, źródło: prawy.pl, zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOBRODA Czesław
    źródło: prawy.pl
    zasoby własne

status

Sługa Boży

nazwisko

BRODA

imiona

Czesław

  • BRODA Czesław - Tablica pamiątkowa, katedra pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Chrzciciela, Przemyśl, źródło: www.miejscapamiecinarodowej.pl, zasoby własne; KLIKNIJ by POWIĘKSZYĆ i WYŚWIETLIĆ INFOBRODA Czesław
    Tablica pamiątkowa, katedra pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Chrzciciela, Przemyśl
    źródło: www.miejscapamiecinarodowej.pl
    zasoby własne

funkcja

kapłan diecezjalny

wyznanie

Kościół łaciński (rzymskokatolicki)więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.09.21]

diecezja / prowincja

diecezja przemyskawięcej na
www.przemyska.pl
[dostęp: 2013.02.15]

ordynariat polowy Wojska Polskiegowięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.12.20]

honorowe wyróżnienia

kanonik Expositorii Canonicaliswięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.11.14]

kanonik Rochettum et Mantolettumwięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.11.14]

data i miejsce śmierci

12.12.1940

KL Dachauobóz koncentracyjny
dziś: Dachau, rej. Górna Bawaria, kraj Bawaria, Niemcy

więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2016.05.30]

alt. daty i miejsca śmierci

12.12.1942

szczegóły śmierci

W 1914, na początku I wojny światowej wcielony do armii austriackiej jako kapelan.

Przebywał na froncie rosyjskim (1914‑5), później w Tata Tovaros i Szambathely.

Zdemobilizowany w 1916 – jako inwalida.

Po niemieckim najeździe 01.09.1939 na Rzeczpospolitą (Rosjanie zaatakowali Polskę 17 dni później) i rozpoczęciu II wojny światowej, po rozpoczęciu okupacji niemieckiej, aresztowany przez Niemców po raz pierwszy 03.11.1939 (albo ok. 13.09.1939) jako zakładnik.

Więziony w Rzeszowie.

Po dwóch tygodniach zwolniony.

23.07.1940 aresztowany przez Niemców ponownie, wraz m.in. z wikariuszami–prefektami w Leżajsku, ks. Stanisławem Lubasem i ks. Tomaszem Pacułą, prawd. na podstawie ukraińskich donosów.

Przetrzymywany w więzieniach w Leżajsku, Jarosławiu i Tarnowie.

Następnie po ok. dwóch tygodniach przetransportowany do obozu koncentracyjnego KL Sachsenhausen, a stamtąd 06.09.1940 do obozu koncentracyjnego KL Dachau, gdzie zginął, wg oficjalnych niemieckich danych „na zapalenie płuc”.

przyczyna śmierci

eksterminacja: wycieńczenie i głód

sprawstwo

Niemcy

data i miejsce urodzenia

05.02.1885

Słocinadziś: dzielnica w Rzeszowie, pow. Rzeszów miasto, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]

prezbiterat (święcenia)/
ordynacja

24.06.1909 (katedra przemyskawięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.11.14]
)

szczegóły posługi

1929 – 1940

dziekan {dek.: Leżajskdziś: gm. Leżajsk miasto, pow. Leżajsk, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
}

1925 – 1940

proboszcz {parafia: Leżajskdziś: gm. Leżajsk miasto, pow. Leżajsk, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
, pw. Trójcy Świętej, Najświętszej Maryi Panny i Wszystkich Świętych; dek.: Leżajskdziś: gm. Leżajsk miasto, pow. Leżajsk, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
}

1926 – 1929

wicedziekan {dek.: Leżajskdziś: gm. Leżajsk miasto, pow. Leżajsk, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
}

1939

członkostwo {Leżajskdziś: gm. Leżajsk miasto, pow. Leżajsk, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
, Rada Miejska}

1919 – 1925

kuratus/rektor/ekspozyt {parafia: Raniżówdziś: gm. Raniżów, pow. Kolbuszowa, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.10.09]
, pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny; kościół: Wola Raniżowskadziś: gm. Raniżów, pow. Kolbuszowa, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]
, pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika; dek.: Głogów Małopolskidawn.: Głogów
dziś: gm. Głogów Małopolski, pow. Rzeszów, woj. podkarpackie, Polska

więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
}, także: prefekt szkoły powszechnej i inicjator budowy kościoła

ok. 1923

administrator {parafia: Raniżówdziś: gm. Raniżów, pow. Kolbuszowa, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.10.09]
, pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny; kościół: Nart Nowydziś: Nowy Nart, gm. Jeżowe, pow. Nisko, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.10.09]
, pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy; dek.: Głogów Małopolskidawn.: Głogów
dziś: gm. Głogów Małopolski, pow. Rzeszów, woj. podkarpackie, Polska

więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
}

1911 – ok. 1919

prefekt {parafia: Raniżówdziś: gm. Raniżów, pow. Kolbuszowa, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.10.09]
, pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny; Wola Raniżowskadziś: gm. Raniżów, pow. Kolbuszowa, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]
, szkoła ludowa; dek.: Głogów Małopolskidawn.: Głogów
dziś: gm. Głogów Małopolski, pow. Rzeszów, woj. podkarpackie, Polska

więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
}

1909 – 1911

wikariusz {parafia: Turkadawn.: Turka n. Stryjem
dziś: rej. Turka, obw. Lwów, Ukraina

więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.12.19]
, pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny; dek.: Sambordziś: rej. Sambor, obw. Lwów, Ukraina
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.02.12]
}

do 1909

student {Przemyśldziś: pow. Przemyśl miasto, woj. podkarpackie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
, filozofia i teologia, Seminarium Duchowne}

uwagi

Urna z prochami — skremowanie nastąpiło prawd. w krematorium przy niem. Ostfriedhof (pl. cmentarz wschodni) w Monachium — od 1950 przechowywana jest na cmentarzu Am Perlacher Forst, w miejscu zwanym niem. Ehrenhain I (pl. „Gaj Pamięci nr 1”), w Monachium (odznaczona nr D4032).

inni związani szczegółami śmierci

LUBASKliknij by wyświetlić biografię Stanisław

miejsca zagłady
obozy (+ nr więźnia)

KL Dachau (nr więźnia: 18218Kliknij by wyświetlić biografię): KL Dachau w niemieckiej Bawarii, założony w 1933, stał się głównym obozem koncentracyjnym dla księży katolickich w czasie II wojny światowej: 09.11.1940 Reichsführer–SS Heinrich Himmler, szef SS, Gestapo i niemieckiej policji, w wyniku interwencji Watykanu, podjął decyzję o przeniesieniu wszystkich duchownych przetrzymywanych w różnych obozach koncentracyjnych do obozu KL Dachau. Pierwsze większe transporty miały miejsce 08.12.1940. W KL Dachau Niemcy więzili ok. 3,000 kapłanów, w tym ok. 1,800 polskich. Kapłanów zmuszano do niewolniczej pracy na tzw. „Plantagach”, czyli placach polowych, przy budowach, m.in. krematorium. W barakach więziennych panował głód, szczególnie w latach 1941‑2, zimą przejmujące zimno a latem nieznośny upał. Więźniowie zapadali na choroby, w szczególności gruźlicę. Na wielu przeprowadzano zbrodnicze „eksperymenty medyczne” — in 11.1942 ok. 20 kapłanów otrzymało zastrzyki z flegmony; od 07.1920 do 05.1944 ok. 120 poddanych zostało eksperymentom malarycznym. Ponad 750 polskich duchownych zostało przez Niemców zamordowanych, w tym wielu zagazowanych w ośrodku eutanacyjnym Scholoss Hartheim w Austrii. System obozów KL Dachau w szczytowym momencie miał ok. 100 podobozów niewolniczej pracy przymusowej — w południowych Niemczech i Austrii. Udokumentowanych zostało ok. 32,000 przypadków śmierci w obozie, tysiące zginęło bez śladu. W momencie oswobodzenia 29.04.1945 przez wojska USA ok. 10,000 na 30,000 więźniów było chorych… (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2016.05.30]
)

KL Sachsenhausen: Przez obóz koncentracyjny KL Sachsenhausen, założony na terenach byłej wioski olimpijskiej w 07.1936, przeszły w 1940 setki polskich kapłanów. Zanim zostali przetransportowani to obozu koncentracyjnego KL Dachau, część z nich zginęła w KL Sachsenhausen. W obozie dokonywano zbrodniczych eksperymentów medycznych na więźniach. W latach 1942‑4 ok. 140 więźniów pracowało nad fałszowaniem funtów brytyjskich, paszportów, wiz, pieczęci i innych dokumentów. Także i innych więźniów wykorzystywano do pracy niewolniczej, m.in. w zakładach lotniczych firmy Heinkel, w fabrykach firm AEG i Siemens. Przeciętnie w obozie przebywało ok. 50,000 więźniów. Razem przez KL Sachsenhausen i jego filie przeszło ponad 200,000, z których zginęły dziesiątki tysięcy. Tuż przed nadejściem Rosjan dokonano masowej ewakuacji obozu i jego filii (razem ok. 80,000 więźniów) na zachód — w tzw. „marszach śmierci” do innych obozów, m.in. do KL Mauthausen–Gusen oraz KL Bergen–Belsen. Obóz funkcjonował do 22.04.1945. Po zakończeniu działań wojennych Rosjanie zorganizowali tam tajny obóz dla jeńców niemieckich i „podejrzanych” żołnierzy rosyjskich. (więcej na: www.stiftung-bg.deKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.08.10]
)

Tarnów: Niemieckie więzienie i areszt śledczy, wykorzystywane przez Niemców jako areszt tymczasowy przed wysłaniem do obozów koncentracyjnych, np. KL Auschwitz. (więcej na: www.sw.gov.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.08.17]
)

Jarosław: W budynkach byłego opactwa benedyktyńskiego Niemcy urządzili więzienie i areszt śledczy, w którym rozstrzelano „parę tysięcy osób”. Po niemieckiej klęsce i rozpoczęciu w 1944 okupacji rosyjskiej w Jarosławiu funkcjonował obóz dla Polaków, a potem Ukraińców, zarządzany praw. najpierw przez Rosjan, a potem przez komunazistowską organizację UB — jednostkę rosyjskiego NKWD. (więcej na: www.sztetl.org.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.08.10]
)

Rzeszów: Podczas niemieckiej okupacji więzienie karne zarządzane przez Niemców, zorganizowane na Zamku w Rzeszowie. Przetrzymywano w nim każdego dnia ponad 2,500 więźniów (tak było od 01.04.1943 do 01.03.1944), głównie Polaków. W podziemiach oraz placu więziennym dokonywano egzekucji wydawanych przez niemiecki kapturowy Sondergericht (pl. sąd specjalny) — więźniów Zamku Niemcy mordowali także w innych miejscach Rzeszowa. Po wycofaniu się Niemców 02.08.1944 i zdobyciu miasta przez Rosjan więzienie najpierw rosyjskiej ludobójczej organizacji NKWD, a potem UB, polskiej jednostki NKWD. Więziono w nim tysiące polskich działaczy niepodległościowych z różnych organizacji (m.in. Armii Krajowej AK, części Polskiego Państwa Polskiego, i Wolność i Niepodległość WiN). Lokalny dowódca AK, płk Łukasz Ciepliński, późniejszy prezes IV Komendy WiN, zamordowany w 1951 przez komunazistów, raportował w 1944 o sytuacji uwięzionych: „przy badaniu stosuje się bicie nawet kobiet. Dochodzeniami […] kieruje NKWD” oraz „położenie więźniów […] fatalne. Po prostu umierają z głodu. Wyżywienie za czasów niemieckich, w porównaniu z obecnym, było luksusowe”. Wówczas na Zamku również dokonywano egzekucji przetrzymywanych więźniów — polskich działaczy niepodległościowych, ale także zbrodniarzy hitlerowskich i nacjonalistach ukraińskich — tak jak i Niemcy w zamkowych piwnicach oraz na szubienicy wzniesionej na dziedzińcu. (więcej na: www.sw.gov.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.12.04]
)

Intelligenzaktion: (pl. „akcja inteligencja”) — niemiecki program eksterminacji polskiej elity, głównie inteligencji, przeprowadzony od początku okupacji w 09.1939 do 04.1940, głównie na terenach przyłączonych bezpośrednio do Niemiec, ale także na terenie tzw. Generalnego Gubernatorstwa, gdzie nosił miano AB‑aktion. W pierwszej fazie, tuż po rozpoczęciu okupacji niemieckiej, realizowany pod nazwą niem. Unternehmen „Tannenberg” (pl. „operacja Tannenberg”) — w oparciu o opracowane przez jednostkę Zentralstelle II/P (Polen) niemieckiego Głównego Urzędu SD listy proskrypcyjne Polaków (niem. Sonderfahndungsbuch Polen), uznawanych za szczególnie niebezpiecznych dla III Rzeszy. Znalazły się na niej nazwiska 61,000 Polaków. Razem w trakcie tego ludobójstwa planowo i metodycznie zamordowano ok. 50 tys. nauczycieli, księży, przedstawicieli ziemiaństwa, wolnych zawodów, działaczy społecznych i politycznych oraz emerytowanych wojskowych. Kolejnych 50 tys. zesłano do obozów koncentracyjnych, gdzie przeżył tylko znikomy procent. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.10.04]
)

Ribbentrop-Mołotow: Ludobójczy rosyjsko–niemiecki pakt przyjaźni między przywódcą rosyjskim Józefem Stalinem i niemieckim Adolfem Hitlerem, podpisany 23.08.1939 w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych Rosji — Wiaczesława Mołotowa — i Niemiec — Joachima von Ribbentropa — który sankcjonował i był bezpośrednią przyczyną niemieckiego i rosyjskiego najazdu na Polskę i rozpoczęcia II wojny światowej w 09.1939. W sensie politycznym pakt był próbą przywrócenia status quo ante sprzed 1914, z jednym wyjątkiem, a mianowicie „handlową” wymianą tzw. „Królestwa Polskiego”, wchodzącego w 1914 w skład Imperium Rosyjskiego, na Galicję Wschodnią (dzisiejszą zachodnią Ukrainę), w 1914 należącą do Imperium Austro–Węgierskiego. Galicję, ze Lwowem, mieli przejąć Rosjanie, „Królestwo Polskie” — pod nazwą Generalnego Gubernatorstwa — Niemcy. Wybuchła w rezultacie „wojna była jedną z największych w historii klęsk i dramatów ludzkości, bo dwie ateistyczne i antychrześcijańskie ideologie: narodowego i międzynarodowego socjalizmu, odrzuciły Boga i Jego piąte przykazanie Dekalogu: Nie zabijaj!” (abp Stanisław Gądecki, 01.09.2019). Ustalenia paktu — wsparte zdradą formalnych sojuszników Polski, Francji i Niemiec, które 12.09.1939 na wspólnej konferencji w Abbeville, zdecydowały o nieudzielaniu pomocy zaatakowanej Polsce i niepodejmowaniu działań zbrojnych wobec Niemiec (co było złamaniem zobowiązań traktatowych z Polską) — zostały sprecyzowane 28.09.1939 w traktacie „o granicach i przyjaźni Niemcy–Rosja”, podpisanym przez tych samych zbrodniarzy. Jednym z jego ustaleń było podzielenie się strefami wpływów w środkowej i wschodniej Europie oraz IV rozbiór Polski. W jednym z tajnych aneksów zapisano: „Obie strony nie będą tolerować na swych terytoriach jakiejkolwiek polskiej propagandy, która dotyczy terytoriów drugiej strony. Będą one tłumić na swych terytoriach wszelkie zaczątki takiej propagandy i informować się wzajemnie w odniesieniu do odpowiednich środków w tym celu”. Skutkiem porozumień była seria spotkań między ludobójczymi organizacjami — niemieckim Gestapo i rosyjskim NKWD, na których dyskutowano koordynację wysiłków w celu eksterminacji polskiej inteligencji i warstw przywódczych (w Niemczech zwane Intelligenzaktion, w Rosji przyjęła formę zbrodni katyńskiej). Skutkiem porozumień była śmierć setek tysięcy polskiej inteligencji, w tym tysięcy przedstawianych kapłanów, i dziesiątków milionów zwykłych ludzi. Skutki tej rosyjsko–niemieckiej umowy trwały do 1989, a i dziś są odczuwalne. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2015.09.30]
)

źródła

osobowe:
prawy.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2016.11.06]
, nawolyniu.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.01.06]
, arolsen-archives.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2019.10.13]
, www.ipgs.usKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.11.23]

bibliograficzne:, „Lista strat wśród duchowieństwa metropolii lwowskiej obrządku łacińskiego w latach 1939‑1945”, red. Józef Krętosz, Maria Pawłowiczowa, Opole, 2005, „Słownik biograficzny duchowieństwa metropolii lwowskiej obrządku łacińskiego ofiar II wojny światowej 1939‑1945”, Maria Pawłowiczowa (red.), ks. Józef Krętosz (red.), Wydawnictwo Świętego Krzyża, Opole, 2007, „Urny przechowywane na cmentarzu Am Perlacher Forst — analiza”, p. Grzegorz Wróbel, kustosz Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, korespondencja prywatna, 25.05.2020, „Schematismus Venerabilis Cleri Dioecesis PremisliensisKliknij by wyświetlić biografię”, Kuria diecezji przemyskiej, od 1866 do 1938,
pierwotnych (oryginalnych) zdjęć:
www.rzeszow.mw.org.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2016.11.06]
, www.parafia.wolaranizowska.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2021.10.09]
, prawy.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2016.11.06]
, www.miejscapamiecinarodowej.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.08.14]

LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORA

Jeśli na Pana/Pani urządzeniu działa klient programu pocztowego — taki jak Mozilla Thunderbird, Windows Mail czy Microsoft Outlook, opisanych m.in. WikipediiPatrz:
pl.wikipedia.org
 — proszę spróbować wybierając link poniżej:

LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORAKliknij i spróbuj wywołać własnego klienta poczty E-majlową

Jeśli natomiast Pan/Pani nie posiada takowego klienta na swoim urządzeniu lub powyższy link nie jest aktywny proszę wysłać Emajl do Kustosza/Administratora za pomocą używanego przez Pana/Panią konta — w stosowanym programie do wysyłania korespondencji — na poniższy adres:

ADRES EMAJL

jako temat podając:

MARTYROLOGIUM: BRODA Czesław

Powrót do przeglądania życiorysu:

kliknij by powrócić do życiorysuKliknij by powrócić do życiorysu